Πρωτοσέλιδο

Η κατεδάφισή του Εσκί τζαμί, του αρχαιότερου τζαμιού των Σερρών

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint

Του Βασιλείου Γιαννογλούδη καθηγητή 4 Λυκείου Σερρών και Αντιπροέδρου ΕΜΕΙΣ. 

Η ακριβής ημερομηνία κατεδάφισης του Εσκί Τζαμί, του παλαιότερου Οθωμανικού μνημείου στα Σέρρας (και ίσως και του Βαλκανικού χώρου) ήταν μέχρι σήμερα άγνωστη. Ο συγγραφέας-ιστορικός Πέτρος Πέννας στο βιβλίο του «Ιστορία των Σερρών» μας πληροφορεί ότι «[Ο Σουλτάν Μουράτ] θεμελιών την επί της πόλεως κυριαρχίαν του, ανήγειρεν διά του αρχιτέκτονος Χαλήλ υιού του Ελ Τζαντερή, το πρώτον και αρχαιότερον των εν Σέρραις τζαμίων το Ατίκ ή Εσκί τζαμί, σωζόμενον μέχρι του έτους 1938 εις ερειπιώδη πλέον κατάστασιν, ένεκα του οποίου και κατεδαφίσθη». Ο λογοτέχνης και ιστορικός Γεώργιος Καφταντζής στην «Ιστορία της πόλεως Σερρών και της περιφέρειας της» μας πληροφορεί ότι: «πουλήθηκε [από την διαχειρίστρια Ε.Τ.Ε.] στις 15/9/1937 και κατεδαφίσθηκε».

Πριν λίγο καιρό σε έρευνα μας σε ψηφιακές εφημερίδες της βουλής των Ελλήνων, για συλλογή ιστορικών πληροφοριών για την περιοχή των Σερρών, στην εφημερίδα της Θεσσαλονίκης ΦΩΣ σε ανταπόκρισή της στο φ. της 24/2/1938 στη σ. 6 σε μονόστηλο με τίτλο «ΚΑΤΕΔΑΦΙΣΘΗ ΤΟ ΕΣΚΗ ΤΖΑΜΙ ΣΕΡΡΩΝ» έγραφε: «Σέρραι 23 (του ανταποκριτού μας). Σήμερον κατεδαφίσθη το ιστορικόν τέμενος Εσκή Τζαμί, το τελευταίον μιας παλαιάς εποχής υπόλειμμα. Επί του αποκαλυφθέντος διά της κατεδαφίσεως του τεμένους χώρου θ’ ανεγερθούν καταστήματα υπό ομάδος ιδιωτών, οι οποίοι ηγόρασαν το οικόπεδον παρά της Τραπέζης».

Η ομάδα των Σερραίων που πλειοδότησαν στη δημοπρασία της Ε.Τ.Ε. στις 17 Ιουλίου 1937, σύμφωνα με την εργασία «Νεότερα ερευνητικά δεδομένα για την ανταλλάξιμη μουσουλμανική περιουσία στην πυρίκαυστο των Σερρών. Η περίπτωση του Εσκί Τζαμιού», της καθηγήτριας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Λίλας Θεοδωρίδου, ήταν οι: 1) Αντώνιος Στεργίου Τεκές, ιατρός, 2) Θωμάς Αντωνίου Δοϊτσίνης υποδηματοποιός, 3) Νικόλαος Στεφάνου Στεφανίδης, έμπορος ξηρών καρπών, 4) Γεώργιος Δημητρίου Παπαδόπουλος ιατρός, 5) Άγγελος Στεργίου Χατζηστεργίου, έμπορος, 6) Γεώργιος Χρήστου Γεωργιάδης, ιατρός, 7) Γεώργιος Βασιλείου Νικολαΐδης έμπορος κάτοικος Σερρών και 8) Στυλιανός Βασιλείου Νικολαΐδης, ιατρός κάτοικος Νέου Σουλίου.

Επίσης από το μικρό αυτό δημοσίευμα ήδη πληροφορούμαστε για την γενική περιρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής ότι ήδη υπήρχε σχέδιο ανέγερσης καταστημάτων στο πιο κεντρικό σημείο της πόλης που στεγαζόταν το Εσκί τζαμί. Εντύπωση προκαλεί πως μέσα σε χρόνο λιγότερο από εξάμηνο (χρόνος οριστικοποίησης των συμβολαίων πώλησης ανάμεσα σε ΕΤΕ και ομάδας Σερραίων έως 23/2/1938) οι αγοραστές «πέτυχαν» την κατεδάφισή του. Βέβαια ήδη από τις 17 Ιανουαρίου 1935 με μακροσκελή επιστολή του σε σερραϊκή εφημερίδα ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης Ιωάννης Παπαδόπουλος μεταξύ των άλλων διαμαρτύρεται για το χάλι που παρουσιάζουν μερικά σερραϊκά μνημεία και φυσικά «το κεντρικόν εν Σέρραις τέμενος Εσκή Τζαμί, και συγκεκριμένα αναφέρει: «Επί των θόλων του εφύτρωσαν δέντρα τεράστια των οποίων αι ρίζαι υποβοηθούσιν την διείσδυσιν των υδάτων της βροχής και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κατάπτωσις του λαμπρού τούτου κτιρίου δεν θα βραδύνη».

Στην εφημερίδα ΦΩΣ στο φ. της 15/3/1938 σ.5 διασώζεται ασπρόμαυρη φωτογραφία του κατεδαφισθέντος ήδη Εσκί τζαμί μέτριας ποιότητας. Επειδή η ακριβής επαναχρησιμοποίησή της, δεδομένου της κακής εκτύπωση της στο παλιό φύλλο εφημερίδας, θα απέβαινε άκαρπη, απευθύνθηκα στον καλλιτέχνη της πόλης μας Χριστόφορο Μελλίδη για να προσθέση την δική του αισθητική πινελιά στην απόδοση της φωτογραφίας. Τον ευχαριστώ θερμά και το αποτέλεσμα είναι αυτό που δημοσιεύεται παραπλεύρως. 

Τέλος είναι σημαντική η ακριβής ημερομηνία κατεδάφισης του Εσκί Τζαμί γιατί επειδή αποτελούσε «τοπόσημο» των Σερρών μπορούμε από παλιές φωτογραφίες των Σερρών που περιέχουν το χώρο της πλατείας Ελευθερίας να συμπεράνουμε πως αν υπάρχει το Εσκί Τζαμί η φωτογραφία είναι σίγουρα προ της 23/2/1938, ενώ αν δεν υπάρχει το Εσκί είναι μετά της 23/2/1938.

Φωτογραφίες:


Newsletter

Σαν σήμερα...

1875 | 

: Από την εφημερίδα «Ερμής» της Θεσσαλονίκης: «Μανθάνομεν ότι εν Σέρραις ολόκληρη εβραϊκή οικογένεια πολυμελής ασπάσατο τον ισλαμισμόν».

1904 | 

Υποβάλλεται αίτηση ιδρύσεως Στοάς εν Σέρρες προς την Μεγάλη Στοά της Ελλάδος.

1906 | 

Απεβίωσε στην Πάτρα και ετάφη στις Σέρρες ο Γρηγόριος Κωνσταντίνου Ρακιτζής. Γεννήθηκε στις Σέρρες στις 12 Αυγούστου 1834. Από μικρή ηλικία άρχισε να εργάζεται ως υπάλληλος αρτοποιείου και με τις λίγες οικονομίες του κατόρθωσε να αποκτήσει ένα μικρό κατάστημα οινοπνευματωδών ποτών. Με την έντονη εργατικότητά του, στοιχείο που χαρακτήριζε όλη του τη ζωή, το αρχικά μικρό κατάστημα, μετετράπη σε ένα μεγάλο εμπορικό, το μοναδικό το οποίο προμήθευε με οινόπνευμα και ποτά τη Βουλγαρία. Έτσι έγινε ένας από τους ευπόρους εμπόρους των Σερρών. Οι εμπορικές του δραστηριότητες επεκτάθηκαν και σε άλλα προϊόντα εκτός από τα οινοπνευματώδη ποτά, όπως καπνό, βαμβάκι και γλυκάνισο. Η αγάπη του για τα γράμματα τον ώθησε να διαθέσει ολόκληρη την περιουσία του για τη μόρφωση της νεολαίας των Σερρών. Για αυτόν τον σκοπό διέθεσε 10.000 λίρες, για την ανέγερση του Κεντρικού Παρθεναγωγείου. Στη συνέχεια και πάντοτε με την προσωπική του επιστασία, παρέδωσε στη διάθεση της πόλης το «Δούμπειο Νηπιαγωγείο», το Εθνικό Ορφανοτροφείο και ανακαινισμένους τους ναούς του Αγίου Νικολάου και των Ταξιαρχών. Τα αισθήματα αγάπης προς τους συνανθρώπους του τα εξέφρασε είτε με τις προικοδοτήσεις άπορων κοριτσιών, είτε με την κατασκευή καπναποθηκών για να αποθηκεύονται παράλληλα με τα δικά καπνά, και των άπορων καπνοπαραγωγών των Σερρών, πάντοτε με ανιδιοτέλεια. Για αυτήν την τεράστια κοινωνική και φιλανθρωπική δραστηριότητά του ο Γρηγόριος Ρακιτζής ανακηρύχθηκε από την ελληνική Κοινότητα των Σερρών Μεγάλος Ευεργέτης. Τον θάνατό του, θρήνησε με την πάνδημη συμμετοχή του ο Σερραϊκός λαός και σε ένδειξη πένθους πολλοί ήταν αυτοί που φόρεσαν μαύρα περιβραχιόνια κι έκλεισαν όλα τα καταστήματα της αγοράς.

1925 | 

Επισκέφθηκε την πόλη των Σερρών ο δικτάτορας Πάγγαλος.

1934 | 

Συνήλθε το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης των Σερρών μετά την παύση του δημάρχου Δ. Μενύχτα από τη Νομαρχία και εξέλεξε με ψήφους δέκα επί συνόλου ένδεκα ψηφισάντων (οι Φιλελεύθεροι αποχώρισαν), ως νέο «δημαρχούντα» τον Γεώργιο Μόσχο (που παρέμεινε έως τις 31/12/1936) ο οποίος αντικατέστησε τον επίσης «δημαρχούντα» Κων/νο Χατζηδήμο (από 26/7 έως 8/8/1934).

1965 | 

Η εφημερίδα «Ελληνικός Βορράς» έγραψε: «...Εγκαταστάθη εις την πόλην μας πολυμελές συνεργείον γεωλόγων και μεταλλειολόγων, του Ινστιτούτου γεωλογίας και ερευνών υπεδάφους (του Υπουργείου Βιομηχανίας) με επικεφαλής τον γεωλόγον κ. Γ. Μαράτον. Ως εγνώσθη το εν λόγω συνεργείον θα ασχοληθή με την ευρείαν έρευναν, μελέτην και αξιολόγησιν όλων των κοιτασμάτων, τόσον των αργούντων όσον και των εν ενεργεία μεταλλείων του Νομού βάση σχετικού προγράμματος το οποίον κατήρτισεν προ διετίας το υπουργείον Βιομηχανίας».
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)

Τα πιο διαβασμένα

Τις τελευταίες 7 ημέρες