Το φαινόμενο όμως δεν περιορίζεται στα όσπρια. Η κερδοσκοπία διαπερνά ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων:

• Αλεύρι, δημητριακά και ζυμαρικά: οι τιμές παραμένουν ψηλά, παρά τη μείωση στο κόστος των πρώτων υλών. Οι αλευροβιομηχανίες διατηρούν τεράστια περιθώρια κέρδους, με τους καταναλωτές να πληρώνουν ακριβότερα κάθε ψωμί, κάθε πακέτο ζυμαρικών.

• Το «καλάθι του νοικοκυριού»: από το 2021 έως σήμερα, η αξία του έχει αυξηθεί κατά 63%. Ένα τυπικό καλάθι με 6 βασικά αγαθά (λάδι, κρέας, ρύζι, αβγά, καφές, φέτα) ανέβηκε από τα 37 στα 61 ευρώ. Το ελαιόλαδο μάλιστα σημείωσε αύξηση σχεδόν +90%.

• Γαλακτοκομικά: ενώ η τιμή παραγωγού του γάλακτος μειώθηκε, τα τυριά ακριβαίνουν ανεξέλεγκτα με αυξήσεις έως και +41% σε δύο χρόνια. Η ψαλίδα τιμών αποκαλύπτει ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν.

Greedflation made in Greece

Οι οικονομολόγοι μιλούν για «πληθωρισμό της απληστίας» (greedflation). Οι επιχειρήσεις αυξάνουν τις τιμές πολύ περισσότερο από όσο δικαιολογείται από τα κόστη. Εκμεταλλεύονται τον φόβο και την ανασφάλεια του καταναλωτή, την έλλειψη ελέγχων και την ανοχή μιας κυβέρνησης που παρακολουθεί αμέτοχη.

Η κυβέρνηση σε ρόλο παρατηρητή

Είναι πολιτική επιλογή να αφήνονται οι μηχανισμοί της αγοράς ανεξέλεγκτοι. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι υποστελεχωμένοι, οι έλεγχοι ελάχιστοι, τα πρόστιμα αμελητέα. Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση πανηγυρίζει για το «καλάθι του νοικοκυριού», ενώ στην πραγματικότητα αυτό που αποκαλύπτεται είναι η διάλυση κάθε προστασίας απέναντι στην αισχροκέρδεια.

Οι χαμένοι της ιστορίας

• Ο παραγωγός, που βλέπει τον κόπο του να εξανεμίζεται σε τιμές που δεν καλύπτουν ούτε το αυξημένο κόστος παραγωγής.

• Ο καταναλωτής, που αναγκάζεται να κόψει από το τραπέζι βασικά αγαθά γιατί δεν βγαίνει ο οικογενειακός προϋπολογισμός.

• Η κοινωνία συνολικά, που χάνει εμπιστοσύνη στους θεσμούς και βλέπει τη διατροφή της να γίνεται όλο και πιο ακριβή πολυτέλεια.

Η ακρίβεια δεν είναι μοιραία. Δεν είναι «παγκόσμιο φαινόμενο» όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση για να κρυφτεί. Είναι το αποτέλεσμα πολιτικής ανοχής, μιας κυβέρνησης που έχει επιλέξει να αφήσει την αγορά στα χέρια των ισχυρών.
Η κερδοσκοπία από το χωράφι στο ράφι, από το αλεύρι έως το λάδι και από το γάλα έως το φασόλι, είναι ο καθρέφτης μιας πολιτείας που δεν υπερασπίζεται ούτε τους παραγωγούς ούτε τους καταναλωτές.