Σέρρες: Ο κατακτητής που διέσωσε την ιστορική μνήμη με φωτογραφίες
Η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο μέσα από επίσημα έγγραφα και στρατιωτικές αναφορές, αλλά και μέσα από προσωπικά αντικείμενα που, με το πέρασμα του χρόνου, αποκτούν τη δύναμη αυθεντικού τεκμηρίου.
Η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο μέσα από επίσημα έγγραφα και στρατιωτικές αναφορές, αλλά και μέσα από προσωπικά αντικείμενα που, με το πέρασμα του χρόνου, αποκτούν τη δύναμη αυθεντικού τεκμηρίου.
Ένα φωτογραφικό άλμπουμ Γερμανού στρατιώτη από την εισβολή του 1941 έφερε στο φως άγνωστες εικόνες Ελλήνων αξιωματικών της Γραμμή Μεταξά, επαναφέροντας στο προσκήνιο πρόσωπα και στιγμές που κινδύνευσαν να χαθούν.
Ανάμεσα στις φωτογραφίες της πορείας της μονάδας του από την Κεντρική Ευρώπη προς την Ελλάδα, διασώζονταν οκτώ σπάνιες λήψεις Ελλήνων αξιωματικών και στρατιωτών πριν από τη γερμανική επίθεση του Απριλίου 1941. Ογδόντα και πλέον χρόνια αργότερα, οι εικόνες αυτές επέστρεψαν στον τόπο όπου τραβήχτηκαν.
Από το πεδίο της μάχης στις προθήκες του Μουσείου
Στις προθήκες του Κέντρο Μνήμης Μπέλλες Β΄, στο Νέο Πετρίτσι Σερρών, εκτίθενται σήμερα μια φωτογραφική μηχανή και το άλμπουμ που ανήκαν σε Γερμανούς Ορεινούς Κυνηγούς της 5η Ορεινή Μεραρχία της Βέρμαχτ. Η μονάδα συμμετείχε στις επιχειρήσεις κατά των οχυρών του Μπέλλες τον Απρίλιο του 1941, στο πλαίσιο του σχεδίου «Μαρίτα».
Πολλοί από τους στρατιώτες διέθεταν προσωπικές φωτογραφικές μηχανές, όπως η Zeiss Ikon που βρέθηκε σε εγκαταλελειμμένη στοά της Γραμμής Μεταξά. Το άλμπουμ καταγράφει την πορεία από την Αυστρία έως την Κρήτη, όπου η μονάδα συμμετείχε στη Μάχη της Κρήτης. Περιλαμβάνει εικόνες από τα οχυρά Ιστίμπεη και Κελκαγιά, καθώς και φωτογραφίες από τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα. Στις τελευταίες σελίδες απεικονίζεται ο κάτοχος τραυματισμένος σε νοσοκομείο και αργότερα σε προσωπικές στιγμές με φίλους και συγγενείς.
«Μοναδικά ντοκουμέντα»
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι οκτώ φωτογραφίες Ελλήνων αξιωματικών, που πιθανότατα προέρχονταν από προσωπικό άλμπουμ ή γραφείο αξιωματικού. Η ταυτοποίησή τους έγινε το 2021, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών για τα 80 χρόνια από τη Μάχη των Οχυρών.
Όπως εξηγεί ο Παναγιώτης Σαββίδης, μέλος της Κοιν.Σ.Επ. «Άγκιστρο Δράση» που διαχειρίζεται το Κέντρο Μνήμης Μπέλλες, το άλμπουμ αποκτήθηκε μέσω διεθνούς διαδικτυακής πλατφόρμας. Η έκπληξη ήταν μεγάλη όταν διαπιστώθηκε ότι οι μισές από τις ελληνικές φωτογραφίες ταυτίζονταν με εκείνες που κατείχε ο γιος του διοικητή του Οχυρού Αρπαλούκι, ταγματάρχη Δημήτριος Καραθάνος. Έτσι επιβεβαιώθηκε ότι προέρχονταν από το οχυρό Αρπαλούκι του Μπέλλες.
Οι εικόνες της φρουράς, που διασώθηκαν από τα χέρια ενός αντιπάλου στρατιώτη, ταξίδεψαν μέσα στον χρόνο και επέστρεψαν στον τόπο τους, φωτίζοντας ξανά ένα κομμάτι της τοπικής και εθνικής ιστορίας.
Ένας σύγχρονος χώρος μνήμης
Το Κέντρο Μνήμης Μπέλλες Β΄ στο Νέο Πετρίτσι αποτελεί έναν σύγχρονο χώρο ιστορίας και εμπειρίας, όπου αυθεντικά κειμήλια της Μάχης των Οχυρών συνδυάζονται με διαδραστικές εφαρμογές και εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας (VR), προσφέροντας στους επισκέπτες μια βιωματική γνωριμία με τα γεγονότα του 1941.
