Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα δεν αφήνει κανένα περιθώριο για ωραιοποιήσεις. Η υπόθεση των 2,5 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης είναι μία από αυτές.

Δέκα εταιρείες.Εκατοντάδες έργα.Δισεκατομμύρια ευρώ.

Και σύμφωνα με τα στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας,διαγωνισμοί με έναν μόνο συμμετέχοντα.

Ας το πούμε καθαρά: αυτό δεν είναι αγορά. Είναι μηχανισμός.

Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν έρχεται τυχαία. Δεν είναι «μια ακόμη διαδικασία». Είναι η θεσμική απάντηση σε μια εικόνα που θυμίζει περισσότερο κατανομή ρόλων παρά ελεύθερο ανταγωνισμό. Όταν σε 100 διαγωνισμούς οι 90+ έχουν έναν υποψήφιο, δεν μιλάμε για σύμπτωση. Μιλάμε για σύστημα.

Και αυτό το σύστημα έχει πολιτική υπογραφή.

Γιατί το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο. Ήταν η μεγάλη υπόσχεση. Το «restart» της οικονομίας. Η ευκαιρία να σπάσουν οι κλειστοί κύκλοι, να μπουν νέοι παίκτες, να ανασάνει η πραγματική αγορά.

Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε το ακριβώς αντίθετο: συγκέντρωση, επανάληψη των ίδιων ονομάτων, έργα που «κλειδώνουν» και μια διαδικασία που όσο κι αν τη βαφτίσεις νόμιμη δεν πείθει ότι είναι δίκαιη.

Η κυβέρνηση θα πει και ήδη το λέει ότι όλα έγιναν με βάση τον νόμο. Ότι υπήρξαν έλεγχοι. Ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο ενέκρινε. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι υπογραφές μπήκαν σωστά.

Το ζήτημα είναι άλλο:αν η νομιμότητα χρησιμοποιήθηκε ως φύλλο συκής για να περάσει μια βαθιά προβληματική πραγματικότητα.

Γιατί υπάρχει και μια άλλη αλήθεια, πιο σκληρή:
η αγορά δεν είναι μόνο νόμοι και διαδικασίες. Είναι και ισοτιμία ευκαιριών. Και εδώ αυτή η ισοτιμία μοιάζει να απουσιάζει εκκωφαντικά.

Και τότε προκύπτει το πραγματικό ερώτημα:
ποιος ωφελείται όταν τα δισεκατομμύρια περνούν μέσα από τόσο στενό κύκλο;

Δεν είναι η μικρομεσαία επιχείρηση.
Δεν είναι ο νέος επαγγελματίας.
Δεν είναι η περιφέρεια που περιμένει ανάπτυξη και βλέπει ψίχουλα.Είναι ένα σύστημα που ξέρει να αυτοαναπαράγεται.

Και εδώ η υπόθεση αποκτά άλλη βαρύτητα. Γιατί δεν μιλάμε για εθνικούς πόρους που «κουκουλώνονται» όπως-όπως. Μιλάμε για ευρωπαϊκά χρήματα. Και όταν μπαίνει στη μέση η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, τα πράγματα αλλάζουν. Εκεί δεν υπάρχουν πολιτικές ασπίδες, ούτε επικοινωνιακά φίλτρα.

Υπάρχει μόνο έρευνα. Και, αν χρειαστεί, ευθύνη.

Η χώρα έχει πληρώσει ακριβά τέτοιες ιστορίες στο παρελθόν. Το ερώτημα είναι αν μαθαίνει ή αν απλώς επαναλαμβάνει τον ίδιο κύκλο με πιο εξελιγμένα εργαλεία και καλύτερο επικοινωνιακό περιτύλιγμα.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποιος πήρε τα χρήματα.
Το πρόβλημα είναι ποιος έμεινε εκτός.

Και αυτή είναι η πραγματική αποτυχία μιας πολιτικής που διαφήμισε την ανάπτυξη, αλλά φαίνεται να τη μοίρασε επιλεκτικά.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Για τον Καθημερινό Παρατηρητή