Έχουν περάσει πάνω από δύο αιώνες από το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης. Το 1821, ο ελληνικός λαός ξεκίνησε μια επανάσταση εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας , διεκδικώντας την ελευθερία και την εθνική του ταυτότητα.

Απλοί άνθρωποι εξεπλάγησαν από την Ελληνική Επανάσταση , οι οποιοι έδειξαν αμέσως συμπάθεια προς τον αγωνα για την απελευθερωση του καταπιεσμένου έθνους. Άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων , ειταν ιδιαίτερα συμπαθητικοί προς την ελληνική υπόθεση, συχνά επιδιώκοντας να συνεισφέρουν σ αυτήν ,  ως άνθρωποι με κλασική παιδεία , που θεωρούσαν την Ελλάδα ως τη γενέτειρα της  φιλοσοφίας , της ποίησης και της τεχνης.

Συγγραφείς και ποιητές , εμπνεύστηκαν από τον ηρωισμό των Ελλήνων αγωνιστών , ενώ αρκετοί συνεισέφεραν οικονομικά ή ακόμη και επέλεξαν να ταξιδέψουν στην Ελλάδα για να συμμετάσχουν στον πόλεμο.  

                                                                                                                                                              Οι εικαστικοί καλλιτέχνες , από την άλλη πλευρά , βοήθησαν στην ευαισθητοποίηση για τις δυσκολίες του ελληνικού λαού και στην κινητοποίηση της κοινής γνώμης, μεσω του  θεάτρου και της τέχνης , συγκινησαν βαθιά και προσπάθησαν να συνεισφέρουν σε αυτήν την υπόθεση , οδηγώντας στο διεθνές κίνημα Φιλελληνισμού , που με τη σειρά του , αύξησε την πίεση στις ξένες κυβερνήσεις να βοηθήσουν την Ελλάδα.

Ως εκ τούτου, οι πίνακες που δημιουργήθηκαν την εποχή της επανάστασης ,  μπορούν να θεωρηθούν , εν μέρει , ως μια μορφή φωτορεπορτάζ: , αν και οι καλλιτέχνες ζωγράφιζαν ως επί το πλείστον , με βάση τη δική τους φαντασία και βοήθησαν στην απεικόνιση των αγώνων και των δεινών του ελληνικού λαου εκείνης της εποχής , λειτουργώντας ως υπερασπιστές του ελληνικου σκοπου.

Οι καλλιτεχνες , επαιξαν σπουδαιο ρολο στην αποθανατιση των αγωνων και των θυσιων του Ελληνικου λαου για την Ανεξαρτησια.Τα εργα τους , συνεχιζουν να εμπνεουν το κοινο , μεχρι και σημερα, 

                      Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΤΩΝ

 Ελαιογραφια του Γαλλου Louis-Joseph-Toussaint Rossignon (1780–1871)

Ο Βικτωρ Ουγκω , το 1826 , δημοσιευει  στο Παρισι , λιγες μερες μετα την ΕΞΟΔΟ του Μεσολογγιου , το ποιημα « ΤΑ ΚΕΦΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΑΓΙΟΥ» , οπου τρια κεφαλια , του ΚΑΝΑΡΗ, του ΜΠΟΤΣΑΡΗ και του επισκοπου ΙΩΣΗΦ ΡΩΓΩΝ , είναι κρεμασμενα στις πυλες του σαραγιου της Κωνσταντινουπολης…

Το κεφαλι του Ιωσηφ Ρωγων , υπενθυμιζει τη δραματικη Μεταλειψη των Αχραντων Μυστηριων των  πολιορκημενων Μεσολογγιτων , πριν την ΕΞΟΔΟ… {Και επειδη δεν υπηρχε κρασι , ως Θεια Μεταληψη , γευονταν λασπονερα κι αλατι , για να παρουν τη Θεια χαρη…}, αναφερει  ιστορικος της εποχης.

Ο Λουι Ροσινιον , εμπνεεται από τη σκηνη και το 1827 ,  παρουσιαζει  στην Salon de 1827 , καλλιτεχνικη εκθεση στο Παρισι , τη γνωστη ελαιογραφια του « Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΤΩΝ».

Ο Ιωσηφ Ρωγων , στο κεντρο , φαινεται σκελετωμενος να υποβασταζεται από δυο διακονους και να ολοκληρωνει τη Θεια Μεταληψη , κοιταζοντας προς τον ουρανο , περιτριγυρισμενος από αγωνιστες , τραυματιες , γεροντες , ανημπορους , γυναικες και παιδια.

Ολοι τους εξαντλημενοι , με την αγωνια στα χλωμα τους προσωπα.

Τι προβαλλε η συνθεση? Την τραγικη μοιρα των χριστιανων που εμεναν αβοηθητοι στην εκδικητικη μανια του τουρκικου στρατου.

Ο πινακας , δινει εικαστικα τη συγκλονιστικη κατασταση των Μεσολογγιτων πριν την ΕΞΟΔΟ , με ωχρα προσωπα , σφιχτους εναγκαλισμους , ικευτικα χερια  και προσευχες …

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΣΠΑΣΜΟΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΣΚΟΠΟΤΗΡΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ…

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΣΠΑΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΖΩΗ…

Ο Rossignon ,  ένας ακόμη σημαντικός εκπρόσωπος του γαλλικού φιλελληνισμού στην τέχνη. 

                     François-Émile de Lansac (1803–1890)

Η αιματηρή επιχείρηση που ολοκλήρωσε τη δευτερη πολιορκία του Μεσολογγίου , ενέπνευσε επίσης τον νεαρό Γάλλο ζωγράφο Φρανσουά-Εμίλ ντε Λανσάκ , του οποίου το πιο διάσημο έργο , απεικονίζει μια γυναίκα να κρατάει στην αγκαλιά της το νεκρό παιδί της και να ετοιμάζεται να αυτοκτονήσει, για να αποφύγει τη μοίρα της σκλάβας των εχθρικών στρατευμάτων.

Η ματιά μας , εστιάζει κατευθειαν στο κέντρο της ζωγραφικής σύνθεσης στην απόγνωση της μητέρας σαν αγκαλιάζει το νεκρό παιδί της , στον ηρωισμό της αυτοθυσίας της , ενώ στο βάθος αριστερά της ζωγραφικής σύνθεσης , αναπαρίστανται οι πολιορκητές του Μεσολογγίου.

Ο «αχόρταγος» πόλεμος , διακρίνεται όχι μόνο στην αδικία της απώλειας ζωής ενός παιδιού , αλλά και στον άνδρα στο κάτω δεξιό μέρος της σύνθεσης , και σε μέρος της πατούσας που διακρίνεται στην αριστερά πλευρά της σύνθεσης.                                                                                          Οι πολιορκημένοι έχουν γίνει ένα με το έδαφος , η ζωή έχει αντικατασταθεί από τον θάνατο και το κόκκινο χρώμα ταξιδεύει τη ματιά του παρατηρητή από την ενδυμασία της γυναίκας , στο καπέλο του παιδιού και στον ρουχισμό του άνδρα , που κείτεται νεκρός στη γη. Το κόκκινο , ως το αίμα από τις πληγές παιδιού και του άνδρα στο σημείο της καρδιάς , υπογραμμίζει το τετελεσμένο της πράξης , ενώ η τοποθέτηση της αυτοθυσίας της γυναίκας στο κέντρο της σύνθεσης , τονίζει αφενός τον ηρωισμό της πράξης της κι αφετέρου , μας υπενθυμίζει άλλες πράξεις αυτοθυσίας που έλαβαν χώρα , κατά την περίοδο της Επανάστασης στο Μεσολογγι..

Ο πίνακας φέρει όλη τη δραματικότητα του ρομαντικού κινήματος. 

Ειδικότερα , όλη τη δεκαετία του 1820, μέσα από τα παρισινά Σαλόν αλλά και άλλες εκθέσεις ,  το θέμα του φιλελληνισμού ήταν κυρίαρχο , με αποκορύφωμα την έκθεση στην γκαλερί Lebrun το 1826 , προκειμένου να μαζευτούν έσοδα για την υποστήριξη των επιζώντων από τις μάχες.

Το έργο του De Lansac , εστιάζει στην προσωπική τραγωδία και το ηθικό σθένος του ατόμου. 

Η γυναίκα , δεν παρουσιάζεται ως θύμα , αλλά ως κυρίαρχος της μοίρας της.    Η απόφασή της να σκοτώσει το παιδί της και να αυτοκτονήσει , συμβολίζει την πεποίθηση ότι ο θάνατος , είναι προτιμότερος από την ατίμωση και τη δουλεία.

Η μορφή της μάνας , που από τη φύση της είναι πηγή ζωής , μετατρέπεται σε όργανο θανάτου , για να προστατεύσει την ελευθερία , αναδεικνύοντας το απόλυτο αδιέξοδο της πολιορκίας.

Η σύνθεση , παραπέμπει σε θρησκευτική εικονογραφία (όπως η Pietà), προσδίδοντας έναν ιερό χαρακτήρα στον αγώνα των Ελλήνων. 

Ο De Lansac , επικεντρώνεται στην ανθρώπινη διάσταση και το δίλημμα της επιβίωσης έναντι της τιμής. 

Σε αντίθεση με άλλα έργα που δείχνουν τις γυναίκες ως παθητικά θύματα , εδώ η Μεσολογγίτισσα παρουσιάζεται με πλήρη συνείδηση της πράξης της. Η μορφή της , αποθεώνει τα ιδανικά μιας κοινωνίας , που επέλεξε την Έξοδο ως πράξη ελευθερίας.

Κρατώντας το παιδί της η μάνα ,  συμβολίζει τη διακοπή της συνέχειας της ζωής , προκειμένου να μην υποδουλωθεί στο μέλλον. Η πράξη της προετοιμασίας για αυτοκτονία , υποδηλώνει ότι η ελευθερία , είναι αξία ανώτερη από την ίδια τη βιολογική ύπαρξη.        Η σκηνή της μανας που προτιμά τον θάνατο για το παιδί της παρά την αιχμαλωσία (και την πιθανή μεταστροφή στο Ισλάμ) , θεωρήθηκε η απόλυτη πράξη αρετής.

«Η Αυτοθυσία της Μάνας» (1827), εκτίθεται μόνιμα στην Πινακοθήκη του Μεσολογγίου. 

Ο ΒΡΥΖΑΚΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

Το έργο του Έλληνα καλλιτέχνη Θεόδωρου Βρυζάκη «Έξοδος από το Μεσολόγγι» (1853) , απεικονίζει μια από τις πιο βάναυσες στιγμές ολόκληρης της Επανάστασης. Οι Έλληνες καπετάνιοι , αποφάσισαν να οδηγήσουν τους λιμοκτονούντες αμάχους σε μια ηρωική έξοδο έξω από την πόλη, ενώ όσοι δεν μπόρεσαν να τους ακολουθήσουν θα παρέμεναν και θα υπερασπίζονταν το Μεσολόγγι μέχρι θανάτου.

Ο πίνακας «Η Έξοδος του Μεσολογγίου» ) του Θεόδωρου Βρυζάκη