Η υπόθεση αφορά 380 επιχειρήσεις, κυρίως στον χώρο της εστίασης και της εμπορίας ηλεκτρονικών υπολογιστών, μεταξύ των οποίων και επιχείρηση γνωστής αλυσίδας γρήγορου φαγητού. Το σχήμα είχε ξεκάθαρα οργανωμένη δομή και χρησιμοποιούσε 205 άτομα, στην πλειονότητά τους αλλοδαπούς, ως τυπικούς διαχειριστές και υπευθύνους. Στην πράξη λειτουργούσαν ως «βιτρίνες», χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στη διοίκηση ή στον έλεγχο των χρημάτων.

Πώς λειτουργούσε η «μηχανή» της φοροδιαφυγής

Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το κύκλωμα είχε στήσει ένα επαναλαμβανόμενο και εξαιρετικά αποτελεσματικό μοντέλο. Οι εταιρείες άνοιγαν, αποκτούσαν κανονική εμπορική δραστηριότητα, δημιουργούσαν γρήγορα οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία και, λίγο πριν ενεργοποιηθούν οι έλεγχοι, «εξαφανίζονταν». Στη θέση τους εμφανιζόταν νέα εταιρεία, με νέο ΑΦΜ, αλλά με ίδιο αντικείμενο, ίδιο χώρο, ίδιο προσωπικό και ίδιους προμηθευτές.

Για τον καταναλωτή δεν άλλαζε απολύτως τίποτα. Για το Δημόσιο όμως, τα χρέη έμεναν πίσω  ανείσπρακτα.

Χρέη 43 εκατ. ευρώ και αθέμιτος ανταγωνισμός

Από τις 380 επιχειρήσεις που συνδέονται με το κύκλωμα, οι 317 είχαν ήδη συσσωρεύσει οφειλές 27 εκατ. ευρώ προς την εφορία και 16 εκατ. ευρώ προς τον ΕΦΚΑ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στα 43 εκατ. ευρώ. Πέρα από τη δημοσιονομική ζημία, η πρακτική αυτή δημιουργούσε συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, στραγγαλίζοντας τις συνεπείς επιχειρήσεις που κατέβαλλαν κανονικά φόρους και εισφορές.

Συλλήψεις και κατασχέσεις

Η αποκάλυψη του κυκλώματος οδήγησε σε συντονισμένη επιχείρηση με ταυτόχρονες έρευνες σε 11 κατοικίες και 11 συλλήψεις , δέκα Ελλήνων και ενός αλλοδαπού , που φέρονται να είχαν κεντρικό ρόλο στη λειτουργία του δικτύου. Κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν, μεταξύ άλλων, πάνω από 100.000 ευρώ σε μετρητά, δεκάδες τραπεζικές κάρτες, σφραγίδες εταιρειών, συσκευές POS, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και εκτεταμένο αρχειακό υλικό. Τα ευρήματα, σύμφωνα με τις αρχές, αποτυπώνουν με σαφήνεια τη δομή, την ιεραρχία και τον τρόπο λειτουργίας του κυκλώματος, καθώς και τις διασυνδέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων-«κελυφών».

Ο ρόλος των ψηφιακών εργαλείων της ΑΑΔΕ

Καθοριστική για την εξάρθρωση του κυκλώματος υπήρξε η αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και αλγορίθμων ανάλυσης δεδομένων. Μέσα από τη διασταύρωση στοιχείων, εντοπίστηκαν επαναλαμβανόμενα μοτίβα: συχνές αλλαγές ΑΦΜ, κοινές διευθύνσεις έδρας, ίδιες εμπορικές δραστηριότητες, διαδοχικές μεταβιβάσεις εταιρειών σε πρόσωπα χωρίς πραγματική οικονομική δυνατότητα και, τελικά, οι ίδιοι «αόρατοι» πραγματικοί δικαιούχοι να βρίσκονται πίσω από δεκάδες επιχειρηματικά σχήματα.

Η εικόνα που σχηματίστηκε ήταν αυτή μιας καλοκουρδισμένης μηχανής φοροδιαφυγής, με σαφή καταμερισμό ρόλων και συνεχή ανακύκλωση εταιρικών σχημάτων, ώστε τα χρέη να μην βαραίνουν ποτέ τους πραγματικούς ωφελούμενους.

Το εύλογο και κρίσιμο ερώτημα για τις Σέρρες

Μετά την αποκάλυψη μιας τέτοιας «βιομηχανίας» κατανάλωσης ΑΦΜ σε πανελλαδική κλίμακα, το ερώτημα προκύπτει αβίαστα και σε τοπικό επίπεδο: υπάρχουν αντίστοιχες περιπτώσεις και στις Σέρρες;
Υπάρχουν επιχειρήσεις που, ενώ αλλάζουν επανειλημμένα νομική μορφή ή ΑΦΜ, συνεχίζουν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους, αφήνοντας πίσω οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία; Έχουν εντοπιστεί ή ελεγχθεί τέτοια φαινόμενα στην τοπική αγορά ή παραμένουν στο απυρόβλητο;

Το ερώτημα αυτό δεν αφορά μόνο τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, αλλά και την ίδια την τοπική κοινωνία. Διότι κάθε τέτοια πρακτική δεν πλήττει απλώς τα δημόσια έσοδα, αλλά υπονομεύει την ισονομία και δημιουργεί ένα περιβάλλον άνισης μεταχείρισης για τους επαγγελματίες που προσπαθούν να επιβιώσουν τηρώντας τη νομιμότητα.

Η συνέχεια της έρευνας

Η δικογραφία βρίσκεται πλέον στα χέρια της Δικαιοσύνης, με τις αρχές να εξετάζουν ενδεχόμενες κατηγορίες για φοροδιαφυγή, απάτη και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Παράλληλα, διερευνάται η δυνατότητα δέσμευσης και κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων, προκειμένου να ανακτηθεί μέρος των δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ που χάθηκαν.

Η υπόθεση λειτουργεί ως ηχηρό καμπανάκι: η οργανωμένη φοροδιαφυγή δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά συγκεκριμένες πρακτικές με πραγματικό κόστος για την κοινωνία. Και η απάντηση στο αν τέτοιες πρακτικές έχουν ριζώσει και σε τοπικό επίπεδο, όπως στις Σέρρες, παραμένει ένα ερώτημα που ζητά απαντήσεις  και ελέγχους.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Για τον Καθημερινό Παρατηρητή