ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Εκατομμύρια ευρώ σε αναποτελεσματικά υδραυλικά έργα για να εξυπηρετηθούν πελατειακά και μικροπολιτικά συμφέροντα - Γράφει ο Γιάννης Μυλόπουλος
Ο σχεδιασμός των υδραυλικών και αντιπλημμυρικών έργων από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας στην Π.Ε. Σερρών δεν υπηρετεί τις αρχές της αειφορίας. Το αποτέλεσμα είναι ορατό: ύφεση της αγροτικής οικονομίας, φτωχοποίηση των παραγωγών, εγκατάλειψη της υπαίθρου και εξαγορά αγροτικής γης από το ενεργειακό ολιγοπώλιο, με αντικατάσταση της παραγωγής τροφίμων από βιομηχανικής κλίμακας εγκαταστάσεις ΑΠΕ.
Ο σχεδιασμός των υδραυλικών και αντιπλημμυρικών έργων από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας στην Π.Ε. Σερρών δεν υπηρετεί τις αρχές της αειφορίας. Το αποτέλεσμα είναι ορατό: ύφεση της αγροτικής οικονομίας, φτωχοποίηση των παραγωγών, εγκατάλειψη της υπαίθρου και εξαγορά αγροτικής γης από το ενεργειακό ολιγοπώλιο, με αντικατάσταση της παραγωγής τροφίμων από βιομηχανικής κλίμακας εγκαταστάσεις ΑΠΕ.
Ο σχεδιασμός των υδραυλικών έργων και των έργων αντιπλημμυρικής προστασίας από
πλευράς Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας στην ΠΕ Σερρών δεν υπηρετεί τις αρχές της
Αειφορίας. Η κυριότερη απόδειξη για αυτή τη διαπίστωση είναι η ύφεση στην αγροτική
οικονομία, η φτωχοποίηση των αγροτών και η εγκατάλειψη της υπαίθρου, με την εξαγορά
της αγροτικής γης από το ενεργειακό ολιγοπώλιο και την αντικατάσταση των αγροτικών
δραστηριοτήτων από βιομηχανικής έκτασης δραστηριότητες παραγωγής Ανανεώσιμων
Πηγών Ενέργειας. Κι αυτό, γιατί είναι διεθνώς γνωστό ότι η διάσταση της Διαχείρισης του
Νερού είναι πρωταγωνιστική στην υπόθεση της Βιώσιμης Ανάπτυξης και ιδίως στον τομέα
της πρωτογενούς παραγωγής και της παραγωγής τροφίμων, όπου το Νερό αποτελεί τον πιο
σημαντικό συντελεστή της παραγωγής.
Οι έξι πληγές για τη Διαχείριση του Νερού και συνεπώς και για την Βιώσιμη Ανάπτυξη στην
ΠΕ Σερρών είναι οι εξής:
1. Οι ιδιωτικοποιήσεις δασικών οικοσυστημάτων και η εξαγορά αγροτικής γης από
το ολιγοπώλιο των ενεργειακών επιχειρήσεων.
Οι μαζικές ιδιωτικοποιήσεις δασικών και αγροτικών περιοχών προκειμένου να
εγκατασταθούν βιομηχανικής έκτασης ΑΠΕ, Ανεμογεννήτριες στα ορεινά και
Φωτοβολταϊκά πάρκα στα πεδινά, είναι υπεύθυνες για:
α) την εγκατάλειψη της υπαίθρου από τους κατοίκους της,
β) την ύφεση της πρωτογενούς παραγωγής,
γ) την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος,
δ) την αλλοίωση του υδρολογικού κύκλου,
ε) την επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής και την ενίσχυση των φυσικών κινδύνων,
όπως οι πλημμύρες και η λειψυδρία και
στ) τον μη εμπλουτισμό των υδροφορέων.
Γι’ αυτό και οι ιδιωτικοποιήσεις δασικών εκτάσεων και η εξαγορά της αγροτικής γης
από το ενεργειακό καρτέλ είναι πολιτικές εχθρικές για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Αντίθετα, οι ενεργειακές κοινότητες στην υπόθεση της «πράσινης» μετάβασης, που
δεν θα οδηγούσαν στην εγκατάλειψη της υπαίθρου και στην υποβάθμιση, μέχρι
εξαφάνισης της αγροτικής παραγωγής, θα ήταν βιώσιμες πολιτικές. Γιατί θα
ενίσχυαν και τον πρωτογενή τομέα και την κοινωνική συνοχή στην ύπαιθρο και δεν
θα υποβάθμιζαν το φυσικό περιβάλλον, επιδεινώνοντας τους φυσικούς κινδύνους
των πλημμυρών και της λειψυδρίας.
2. Η μη αναδάσωση των καμένων δασικών εκτάσεων και η ιδιωτικοποίηση των
δασών.
Η αποδάσωση, είτε προκύπτει λόγω δασικών πυρκαγιών, είτε και λόγω της
ιδιωτικοποίησης των δασικών εκτάσεων και της αλλαγής των χρήσεων γης, ενισχύει
τη διάβρωση του εδάφους από τις επερχόμενες πλημμύρες. Καθώς η φυτοκάλυψη
είναι η καλύτερη φυσική άμυνα απέναντι στις πλημμυρικές απορροές. Με
αποτέλεσμα τον επόμενο χειμώνα της αποδάσωσης να έχουμε έντομα πλημμυρικά
φαινόμενα και καταστροφές, ενώ το επόμενο καλοκαίρι να πληττόμαστε και από
λειψυδρία. Αφού η αποδάσωση, ευνοώντας τη γρήγορη απορροή, εμποδίζει
ταυτόχρονα και τον εμπλουτισμό των υδροφορέων.
Οι δασικές πυρκαγιές, τα πλημμυρικά φαινόμενα και η λειψυδρία ονομάζονται
«σύνθετοι κίνδυνοι», (compound hazards), γιατί η εμφάνιση του ενός ενισχύει την
επικινδυνότητα των υπολοίπων.
Όσο, λοιπόν, δεν υπάρχει φροντίδα για την αποκατάσταση των καμένων δασών,
τόσο επιδεινώνονται οι φυσικοί κίνδυνοι και ενισχύονται οι φυσικές καταστροφές
από τις πλημμύρες και τη λειψυδρία.
Με την έννοια αυτή η αποδάσωση είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της
αντιπλημμυρικής προστασίας και συγχρόνως και ο μεγαλύτερος σύμμαχος της
λειψυδρίας.
3. Τα αποσπασματικά αντιπλημμυρικά έργα τοπικού χαρακτήρα, μόνο στην πεδινή
και κατοικημένη περιοχή, που σχεδιάζονται εκτός ολοκληρωμένου σχεδιασμού σε
επίπεδο Λεκάνης Απορροής.
Τα έργα αυτά που συχνά κοστίζουν εκατομμύρια ευρώ, ικανοποιούν πελατειακές
σχέσεις και μικροπολιτικά συμφέροντα και δεν εξυπηρετούν την αποτελεσματική
αντιπλημμυρική προστασία.
Γι’ αυτό και είναι χαμένα λεφτά.
Καθώς δεν έχουν καμία αποτελεσματικότητα απέναντι στις πλημμυρικές αιχμές
που, επειδή δεν έχει οχυρωθεί η ανάντη ορεινή περιοχή, πλήττουν με μεγάλη
ένταση τις κατάντη ευρισκόμενες κατοικημένες περιοχές, όσα έργα βιτρίνας κι αν
έχουν κατασκευαστεί στις πεδινές κοίτες των υδατορευμάτων, όπως καθαρισμοί
της κοίτης και ενίσχυση των πρανών, για να φανεί ότι, δήθεν, η περιφέρεια δαπανά
χρήματα και κάνει έργα.
4. Η μη προσαρμογή του αντιπλημμυρικού σχεδιασμού στις συνθήκες της
κλιματικής αλλαγής.
Τα αντιπλημμυρικά έργα που εκτελεί η περιφέρεια, εν έτει 2026, εξακολουθούν να
είναι αναχρονιστικά και να μην ανταποκρίνονται στις σημερινές αυξημένες
απαιτήσεις των ακραίων φαινομένων που φέρνει η Κλιματική Αλλαγή. Αυτό ισχύει
γιατί τα έργα της αντιπλημμυρικής προστασίας σχεδιάζονται με τις υδρολογικές
παραμέτρους, τις πλημμυρικές αιχμές και τις περιόδους επαναφοράς που ίσχυαν
πριν την εποχή της κλιματικής αλλαγής. Και γι’ αυτό και δεν ανταποκρίνονται στις
σημερινές αυξημένες ανάγκες της αντιπλημμυρικής προστασίας.
Αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος που κάνει τα αντιπλημμυρικά έργα που
σχεδιάζονται σήμερα από την περιφέρεια να είναι απολύτως αναποτελεσματικά.
Δηλαδή, με δυο λόγια, πρόκειται και πάλι για χαμένα λεφτά.
Μόνο που αυτή τη φορά οφείλεται σε άγνοια της επιστημονικής πραγματικότητας
και σε άρνηση προσαρμογής, λόγω συντηρητισμού.
5. Η απουσία κατάλληλων εγγειοβελτιωτικών έργων για την εκταμίευση, την
αποθήκευση και την αξιοποίηση των υδατικών πόρων, καθώς και η έλλειψη
αρδευτικών δικτύων για την εξοικονόμηση του αρδευτικού νερού.
Τα χρήματα για τέτοιου είδους έργα είναι άκρως ανταποδοτικά γιατί οδηγούν σε
αύξηση της παραγωγής και σε οικονομική ανάπτυξη στον αγροτικό τομέα.
Και είναι εθνικό δυστύχημα που χάθηκε η μεγάλη ευκαιρία της αξιοποίησης του
Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά
τον πρωτογενή τον τομέα της αγροτικής οικονομίας.
Αυτοί που ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν χρήματα για επενδύσεις σε αγροτικές
υποδομές και σε αρδευτικά δίκτυα, να φέρουν πίσω τα κλεμμένα εκατομμύρια
ευρώ του ΟΠΕΚΕΠΕ και να τα διαθέσουν σε ωφέλιμες επενδύσεις για να στηριχθεί
η πρωτογενής παραγωγή που έχει φτωχοποιηθεί και τείνει να εγκαταλειφθεί στη
χώρα μας.
6. Η απουσία εγγειοβελτιωτικών έργων για την αποθήκευση των χειμερινών
απορροών του Στρυμόνα επιβαρύνει υπερβολικά την Κερκίνη, επιδεινώνοντας τις
αυξομειώσεις της στάθμης της. Με αποτέλεσμα να απειλείται σοβαρά με
υποβάθμιση και αφανισμό το πλούσιο οικοσύστημα της τεχνητής λίμνης.
Πρόκειται για έξι πληγές για τη Βιώσιμη Διαχείριση του Νερού που οδηγούν σε ύφεση τον
αγροτικό τομέα, σε διάλυση της κοινωνικής συνοχής, λόγω ερημοποίησης της υπαίθρου
και σε υποβάθμιση των περιβαλλοντικών συστημάτων και διατάραξη των υδατικών
ισοζυγίων . Συνθήκες που δικαιολογούν την πρωτιά της ΠΕ Σερρών ως προς την
εγκατάλειψη της υπαίθρου και τη μείωση του πληθυσμού.
*Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ- Επικεφαλής της παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
πλευράς Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας στην ΠΕ Σερρών δεν υπηρετεί τις αρχές της
Αειφορίας. Η κυριότερη απόδειξη για αυτή τη διαπίστωση είναι η ύφεση στην αγροτική
οικονομία, η φτωχοποίηση των αγροτών και η εγκατάλειψη της υπαίθρου, με την εξαγορά
της αγροτικής γης από το ενεργειακό ολιγοπώλιο και την αντικατάσταση των αγροτικών
δραστηριοτήτων από βιομηχανικής έκτασης δραστηριότητες παραγωγής Ανανεώσιμων
Πηγών Ενέργειας. Κι αυτό, γιατί είναι διεθνώς γνωστό ότι η διάσταση της Διαχείρισης του
Νερού είναι πρωταγωνιστική στην υπόθεση της Βιώσιμης Ανάπτυξης και ιδίως στον τομέα
της πρωτογενούς παραγωγής και της παραγωγής τροφίμων, όπου το Νερό αποτελεί τον πιο
σημαντικό συντελεστή της παραγωγής.
Οι έξι πληγές για τη Διαχείριση του Νερού και συνεπώς και για την Βιώσιμη Ανάπτυξη στην
ΠΕ Σερρών είναι οι εξής:
1. Οι ιδιωτικοποιήσεις δασικών οικοσυστημάτων και η εξαγορά αγροτικής γης από
το ολιγοπώλιο των ενεργειακών επιχειρήσεων.
Οι μαζικές ιδιωτικοποιήσεις δασικών και αγροτικών περιοχών προκειμένου να
εγκατασταθούν βιομηχανικής έκτασης ΑΠΕ, Ανεμογεννήτριες στα ορεινά και
Φωτοβολταϊκά πάρκα στα πεδινά, είναι υπεύθυνες για:
α) την εγκατάλειψη της υπαίθρου από τους κατοίκους της,
β) την ύφεση της πρωτογενούς παραγωγής,
γ) την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος,
δ) την αλλοίωση του υδρολογικού κύκλου,
ε) την επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής και την ενίσχυση των φυσικών κινδύνων,
όπως οι πλημμύρες και η λειψυδρία και
στ) τον μη εμπλουτισμό των υδροφορέων.
Γι’ αυτό και οι ιδιωτικοποιήσεις δασικών εκτάσεων και η εξαγορά της αγροτικής γης
από το ενεργειακό καρτέλ είναι πολιτικές εχθρικές για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Αντίθετα, οι ενεργειακές κοινότητες στην υπόθεση της «πράσινης» μετάβασης, που
δεν θα οδηγούσαν στην εγκατάλειψη της υπαίθρου και στην υποβάθμιση, μέχρι
εξαφάνισης της αγροτικής παραγωγής, θα ήταν βιώσιμες πολιτικές. Γιατί θα
ενίσχυαν και τον πρωτογενή τομέα και την κοινωνική συνοχή στην ύπαιθρο και δεν
θα υποβάθμιζαν το φυσικό περιβάλλον, επιδεινώνοντας τους φυσικούς κινδύνους
των πλημμυρών και της λειψυδρίας.
2. Η μη αναδάσωση των καμένων δασικών εκτάσεων και η ιδιωτικοποίηση των
δασών.
Η αποδάσωση, είτε προκύπτει λόγω δασικών πυρκαγιών, είτε και λόγω της
ιδιωτικοποίησης των δασικών εκτάσεων και της αλλαγής των χρήσεων γης, ενισχύει
τη διάβρωση του εδάφους από τις επερχόμενες πλημμύρες. Καθώς η φυτοκάλυψη
είναι η καλύτερη φυσική άμυνα απέναντι στις πλημμυρικές απορροές. Με
αποτέλεσμα τον επόμενο χειμώνα της αποδάσωσης να έχουμε έντομα πλημμυρικά
φαινόμενα και καταστροφές, ενώ το επόμενο καλοκαίρι να πληττόμαστε και από
λειψυδρία. Αφού η αποδάσωση, ευνοώντας τη γρήγορη απορροή, εμποδίζει
ταυτόχρονα και τον εμπλουτισμό των υδροφορέων.
Οι δασικές πυρκαγιές, τα πλημμυρικά φαινόμενα και η λειψυδρία ονομάζονται
«σύνθετοι κίνδυνοι», (compound hazards), γιατί η εμφάνιση του ενός ενισχύει την
επικινδυνότητα των υπολοίπων.
Όσο, λοιπόν, δεν υπάρχει φροντίδα για την αποκατάσταση των καμένων δασών,
τόσο επιδεινώνονται οι φυσικοί κίνδυνοι και ενισχύονται οι φυσικές καταστροφές
από τις πλημμύρες και τη λειψυδρία.
Με την έννοια αυτή η αποδάσωση είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της
αντιπλημμυρικής προστασίας και συγχρόνως και ο μεγαλύτερος σύμμαχος της
λειψυδρίας.
3. Τα αποσπασματικά αντιπλημμυρικά έργα τοπικού χαρακτήρα, μόνο στην πεδινή
και κατοικημένη περιοχή, που σχεδιάζονται εκτός ολοκληρωμένου σχεδιασμού σε
επίπεδο Λεκάνης Απορροής.
Τα έργα αυτά που συχνά κοστίζουν εκατομμύρια ευρώ, ικανοποιούν πελατειακές
σχέσεις και μικροπολιτικά συμφέροντα και δεν εξυπηρετούν την αποτελεσματική
αντιπλημμυρική προστασία.
Γι’ αυτό και είναι χαμένα λεφτά.
Καθώς δεν έχουν καμία αποτελεσματικότητα απέναντι στις πλημμυρικές αιχμές
που, επειδή δεν έχει οχυρωθεί η ανάντη ορεινή περιοχή, πλήττουν με μεγάλη
ένταση τις κατάντη ευρισκόμενες κατοικημένες περιοχές, όσα έργα βιτρίνας κι αν
έχουν κατασκευαστεί στις πεδινές κοίτες των υδατορευμάτων, όπως καθαρισμοί
της κοίτης και ενίσχυση των πρανών, για να φανεί ότι, δήθεν, η περιφέρεια δαπανά
χρήματα και κάνει έργα.
4. Η μη προσαρμογή του αντιπλημμυρικού σχεδιασμού στις συνθήκες της
κλιματικής αλλαγής.
Τα αντιπλημμυρικά έργα που εκτελεί η περιφέρεια, εν έτει 2026, εξακολουθούν να
είναι αναχρονιστικά και να μην ανταποκρίνονται στις σημερινές αυξημένες
απαιτήσεις των ακραίων φαινομένων που φέρνει η Κλιματική Αλλαγή. Αυτό ισχύει
γιατί τα έργα της αντιπλημμυρικής προστασίας σχεδιάζονται με τις υδρολογικές
παραμέτρους, τις πλημμυρικές αιχμές και τις περιόδους επαναφοράς που ίσχυαν
πριν την εποχή της κλιματικής αλλαγής. Και γι’ αυτό και δεν ανταποκρίνονται στις
σημερινές αυξημένες ανάγκες της αντιπλημμυρικής προστασίας.
Αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος που κάνει τα αντιπλημμυρικά έργα που
σχεδιάζονται σήμερα από την περιφέρεια να είναι απολύτως αναποτελεσματικά.
Δηλαδή, με δυο λόγια, πρόκειται και πάλι για χαμένα λεφτά.
Μόνο που αυτή τη φορά οφείλεται σε άγνοια της επιστημονικής πραγματικότητας
και σε άρνηση προσαρμογής, λόγω συντηρητισμού.
5. Η απουσία κατάλληλων εγγειοβελτιωτικών έργων για την εκταμίευση, την
αποθήκευση και την αξιοποίηση των υδατικών πόρων, καθώς και η έλλειψη
αρδευτικών δικτύων για την εξοικονόμηση του αρδευτικού νερού.
Τα χρήματα για τέτοιου είδους έργα είναι άκρως ανταποδοτικά γιατί οδηγούν σε
αύξηση της παραγωγής και σε οικονομική ανάπτυξη στον αγροτικό τομέα.
Και είναι εθνικό δυστύχημα που χάθηκε η μεγάλη ευκαιρία της αξιοποίησης του
Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά
τον πρωτογενή τον τομέα της αγροτικής οικονομίας.
Αυτοί που ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν χρήματα για επενδύσεις σε αγροτικές
υποδομές και σε αρδευτικά δίκτυα, να φέρουν πίσω τα κλεμμένα εκατομμύρια
ευρώ του ΟΠΕΚΕΠΕ και να τα διαθέσουν σε ωφέλιμες επενδύσεις για να στηριχθεί
η πρωτογενής παραγωγή που έχει φτωχοποιηθεί και τείνει να εγκαταλειφθεί στη
χώρα μας.
6. Η απουσία εγγειοβελτιωτικών έργων για την αποθήκευση των χειμερινών
απορροών του Στρυμόνα επιβαρύνει υπερβολικά την Κερκίνη, επιδεινώνοντας τις
αυξομειώσεις της στάθμης της. Με αποτέλεσμα να απειλείται σοβαρά με
υποβάθμιση και αφανισμό το πλούσιο οικοσύστημα της τεχνητής λίμνης.
Πρόκειται για έξι πληγές για τη Βιώσιμη Διαχείριση του Νερού που οδηγούν σε ύφεση τον
αγροτικό τομέα, σε διάλυση της κοινωνικής συνοχής, λόγω ερημοποίησης της υπαίθρου
και σε υποβάθμιση των περιβαλλοντικών συστημάτων και διατάραξη των υδατικών
ισοζυγίων . Συνθήκες που δικαιολογούν την πρωτιά της ΠΕ Σερρών ως προς την
εγκατάλειψη της υπαίθρου και τη μείωση του πληθυσμού.
*Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ- Επικεφαλής της παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
#SerresParatiritis
