Σε μια περίοδο που το κόστος ενέργειας, θέρμανσης και βασικών αναγκών πιέζει ασφυκτικά τα ελληνικά νοικοκυριά, η κυβέρνηση ανακοίνωσε το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», επιχειρώντας να δώσει ,τουλάχιστον σε επίπεδο σχεδιασμού,μια απάντηση στην ενεργειακή φτώχεια που εξαπλώνεται.

Το νέο πακέτο παρεμβάσεων, με συνολικό προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ για τις βασικές δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης, εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και απευθύνεται ,σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις σε έως και 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά.

Η στόχευση είναι σαφής: οικογένειες με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα, νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία και πολίτες που δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ενεργειακές ανάγκες.

Τι προβλέπει το νέο «Εξοικονομώ»

Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, με δυνατότητα επιλογής παρεμβάσεων όπως:

• Θερμομόνωση και θερμοπρόσοψη

• Αντικατάσταση κουφωμάτων

• Συστήματα σκίασης

• Αναβάθμιση ενεργειακών υποδομών

Το νέο μοντέλο υπόσχεται λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ τα ποσοστά επιδότησης μπορούν να φτάσουν  και σε ορισμένες περιπτώσεις να ξεπεράσουν, το 80%, καλύπτοντας ακόμη και τον ΦΠΑ.

Ενδεικτικό παράδειγμα:
Για παρεμβάσεις ύψους 24.800 ευρώ, η επιδότηση μπορεί να φτάσει τα 19.800 ευρώ, αφήνοντας στον πολίτη επιβάρυνση περίπου 5.000 ευρώ.

Ωστόσο, πίσω από τα εντυπωσιακά ποσοστά, υπάρχει μια κρίσιμη παράμετρος: η ίδια συμμετοχή. Για χιλιάδες νοικοκυριά, ακόμη και αυτό το ποσό παραμένει απαγορευτικό.

Θέρμανση και ζεστό νερό: το δεύτερο σκέλος

Παράλληλα, ενεργοποιείται ένα ακόμη μεγάλο πρόγραμμα, ύψους 930 εκατ. ευρώ, που αφορά:

• Αντλίες θερμότητας (170.000 νοικοκυριά)

• Ηλιακούς θερμοσίφωνες (110.000 νοικοκυριά)

Η επιδότηση φτάνει έως και 80%, ενώ καλύπτονται και τα κόστη εγκατάστασης.

Παράδειγμα:Νοικοκυριό που επενδύει σε αντλία θερμότητας και ηλιακό θερμοσίφωνα συνολικής αξίας περίπου 7.400 ευρώ, μπορεί να λάβει επιδότηση 5.450 ευρώ και να πληρώσει μόλις 2.000 ευρώ.

Η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη: απομάκρυνση από πετρέλαιο και φυσικό αέριο και στροφή σε πιο «καθαρές» μορφές ενέργειας.

Μητρώο ευάλωτων και «κάρτα ενέργειας»

Ένα νέο στοιχείο του σχεδιασμού είναι η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, όπου θα καταγράφονται τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια.

Οι δικαιούχοι θα αποκτούν ειδική «κάρτα ευάλωτου», με στόχο:

• Ταχύτερη ένταξη σε προγράμματα

• Μείωση γραφειοκρατίας

• Άμεση πρόσβαση σε ενισχύσεις

Το Μητρώο θα ανανεώνεται κάθε χρόνο, κάτι που δείχνει ότι το κράτος επιχειρεί να δημιουργήσει έναν μόνιμο μηχανισμό διαχείρισης της ενεργειακής φτώχειας.

Τα κρίσιμα ερωτήματα πίσω από τις εξαγγελίες

Παρά τη θετική εικόνα που επιχειρείται να παρουσιαστεί, το μεγάλο ζητούμενο παραμένει η εφαρμογή.

Γιατί στην Ελλάδα των τελευταίων ετών, τα προγράμματα «Εξοικονομώ» έχουν αφήσει πίσω τους:

• Πλατφόρμες που «κρασάρουν» σε λίγα λεπτά

• Εξαντλημένα κονδύλια μέσα σε ώρες

• Πολίτες που μένουν εκτός λόγω ταχύτητας και όχι ανάγκης

• Καθυστερήσεις σε εγκρίσεις και πληρωμές

Και κυρίως: μια σιωπηλή ανισότητα μεταξύ όσων έχουν την οικονομική δυνατότητα να συμμετάσχουν και όσων –αν και δικαιούχοι– δεν μπορούν να καλύψουν ούτε την ίδια συμμετοχή.

Ανάμεσα στην ανάγκη και την πραγματικότητα

Το νέο «Εξοικονομώ» έρχεται σε μια συγκυρία όπου:

• Οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές

• Τα καύσιμα πιέζουν τα νοικοκυριά

• Ο πληθωρισμός διαβρώνει το εισόδημα

Η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει ένα κοινωνικό πρόσωπο, ενισχύοντας την εικόνα στήριξης των ευάλωτων.

Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη:
αν το πρόγραμμα δεν σχεδιαστεί με πραγματικά κοινωνικά κριτήρια και χωρίς αποκλεισμούς, υπάρχει ο κίνδυνος να επαναληφθεί το ίδιο έργο – με ωφελημένους κυρίως όσους έχουν ήδη τη δυνατότητα να επενδύσουν.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Το νέο «Εξοικονομώ» δεν θα κριθεί από τα ποσοστά επιδότησης ούτε από τα δελτία Τύπου.

Θα κριθεί:

• Από το ποιος τελικά θα μπει

• Από το πόσο γρήγορα θα προχωρήσουν οι διαδικασίες

• Από το αν θα φτάσει στον πραγματικά αδύναμο πολίτη

Γιατί εκεί βρίσκεται η ουσία.

Σε μια κοινωνία που πιέζεται καθημερινά, η ενεργειακή πολιτική δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι βαθιά κοινωνικό. Και εκεί ακριβώς θα φανεί αν το νέο πρόγραμμα είναι λύση… ή απλώς άλλη μία εξαγγελία.