Καλό θα ήταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο εσμός των αυλοκολάκων του να πάψουν να αναμασούν το επιχείρημα ότι δήθεν «ιδιώτες παρακολουθούσαν ιδιώτες και ιδιώτες καταδικάστηκαν». Πρόκειται για μια πομφόλυγα πολιτικής υπεκφυγής, ένα επιχείρημα που όχι μόνο δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από ευθύνες, αλλά αντιθέτως την επιβαρύνει ακόμη περισσότερο.
Διότι αν πράγματι ιδιώτες μπορούσαν να στήνουν και να λειτουργούν μηχανισμούς παρακολούθησης σε μια ευρωπαϊκή δημοκρατία, τότε το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: πού βρισκόταν το κράτος;
Πού βρισκόταν η πολιτική ηγεσία που έχει την άμεση εποπτεία της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών; Πού βρίσκονταν οι μηχανισμοί προστασίας του κράτους δικαίου; Πώς είναι δυνατόν σε μια χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης να οργανώνονται, από ιδιώτες όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση, παρακρατικοί μηχανισμοί παρακολούθησης πολιτικών προσώπων, δημοσιογράφων και παραγόντων του δημόσιου βίου, ακόμη και με κίνδυνο για την ασφάλεια των Ενόπλων Δυνάμεων και της εξωτερικής πολιτικής της χώρας;
Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας είναι ο άμεσος προϊστάμενος της ΕΥΠ. Αυτή είναι μια θεσμική πραγματικότητα που δεν επιδέχεται ερμηνειών. Συνεπώς, η επίκληση της δράσης «ιδιωτών» δεν αποτελεί άλλοθι. Αντίθετα, αναδεικνύει ένα πρόβλημα βαθιάς θεσμικής αποτυχίας: είτε αδιαφορίας, είτε ανεπάρκειας, είτε ανικανότητας να προστατευθεί η δημοκρατική νομιμότητα.
Η ελληνική πολιτική ιστορία έχει γνωρίσει ξανά σκοτεινές σελίδες υποκλοπών. Το 1991, ο Μιλτιάδης Έβερτ, τότε θύμα παρακολουθήσεων, αποκάλυπτε την ύπαρξη του κυκλώματος Γρυλλάκη – Μαυρίκη, που συνδέθηκε με το πολιτικό περιβάλλον της κυβέρνησης Μητσοτάκη του πρεσβύτερου.
Τρεις δεκαετίες αργότερα, οι αποκαλύψεις για το νέο κύκλωμα παρακολουθήσεων δεν προήλθαν από τους μηχανισμούς του κράτους, αλλά από την επίμονη ερευνητική δημοσιογραφία, την έρευνα ευρωπαϊκών θεσμών και την επιμονή θεσμικών προσώπων. Η δημοσιογραφική ομάδα του Τάσου Τέλογλου, η έρευνα υπηρεσιών της Ευρωβουλής, η θεσμική επιμονή του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη και η στάση του πρώην προέδρου της ΑΔΑΕ Χρήστου Ράμμου συνέβαλαν καθοριστικά στο να έρθει η υπόθεση στο φως.
Με άλλα λόγια, η αλήθεια δεν αποκαλύφθηκε από το ίδιο το κράτος που όφειλε να προστατεύει τη δημοκρατία, αλλά από εκείνους που επέμειναν να την αναζητούν.
Γι’ αυτό και η ρητορική περί «ιδιωτών» δεν πείθει. Αντίθετα, προσβάλλει τη νοημοσύνη των πολιτών. Διότι υπονοεί ότι σε μια ευρωπαϊκή χώρα μπορεί να λειτουργεί ένα ολόκληρο δίκτυο παρακολουθήσεων χωρίς πολιτική ευθύνη, χωρίς κρατική γνώση, χωρίς θεσμικό έλεγχο.
Η δημοκρατία, όμως, δεν λειτουργεί με τέτοιες υπεκφυγές. Και οι πολίτες δεν είναι ούτε αφελείς ούτε αδιάφοροι απέναντι στην καταπάτηση των δικαιωμάτων τους.
Κάποια στιγμή το Μέγαρο Μαξίμου και οι επικοινωνιακοί του υπερασπιστές οφείλουν να πάψουν να αντιμετωπίζουν την κοινωνία με αλαζονεία. Οι Έλληνες πολίτες δεν είναι «εξωνημένοι ουτιδανοί» που ανέχονται σιωπηλά την υπονόμευση των συνταγματικών εγγυήσεων.
Η δημοκρατία απαιτεί λογοδοσία.
Και η λογοδοσία δεν μπορεί να υποκαθίσταται από επικοινωνιακές πομφόλυγες.
Πασχάλης Θ. Τόσιος
Για τον «Καθημερινό Παρατηρητή»
