Η κατάσταση στις φυλακές Νιγρίτας δεν αποτελεί πλέον μια «δύσκολη καθημερινότητα» για εργαζόμενους και κρατούμενους. Πρόκειται για μια ωρολογιακή βόμβα με πολιτική υπογραφή και ευθύνη. Ένα σωφρονιστικό κατάστημα που λειτουργεί πολύ πάνω από τα όρια αντοχής του, με συνθήκες που θυμίζουν περισσότερο εγκατάλειψη παρά οργανωμένο κράτος δικαίου.

Τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Περίπου 850 κρατούμενοι στοιβάζονται σε εγκαταστάσεις σχεδιασμένες για 600 άτομα. Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη γνωρίζει την κατάσταση εδώ και χρόνια. Γνωρίζει τον υπερπληθυσμό, γνωρίζει τις ελλείψεις προσωπικού, γνωρίζει τις προειδοποιήσεις των σωφρονιστικών υπαλλήλων. Κι όμως, επιλέγει σταθερά τη σιωπή, τις πρόχειρες διαχειρίσεις και τις επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις.

Η εικόνα μέσα στο κατάστημα κράτησης περιγράφεται από τους ίδιους τους εργαζόμενους ως ασφυκτική. Από τις δεκάδες οργανικές θέσεις σωφρονιστικών υπαλλήλων, καλύπτεται μόνο ένα μικρό μέρος, με αποτέλεσμα ελάχιστοι φύλακες να καλούνται να διαχειριστούν εκατοντάδες κρατούμενους, πολλοί εκ των οποίων υψηλής επικινδυνότητας. Οι βάρδιες λειτουργούν στα όρια της κατάρρευσης και η ένταση θεωρείται πλέον μόνιμη κατάσταση.

Το πιο ανησυχητικό όμως είναι πως η πολιτεία φαίνεται να περιμένει απλώς το επόμενο αιματηρό περιστατικό για να «ανακαλύψει» ξανά το πρόβλημα. Η πρόσφατη φονική συμπλοκή με δύο νεκρούς κρατούμενους δεν αποτέλεσε καμπανάκι αφύπνισης. Αντιμετωπίστηκε σαν ένα ακόμη μεμονωμένο συμβάν σε μια χώρα που έχει μάθει να συμβιώνει με την αποτυχία των θεσμών της.

Οι καταγγελίες για αυτοσχέδια όπλα μέσα στις φυλακές, για κρατούμενους που κατασκευάζουν αιχμηρά αντικείμενα ακόμη και από καθημερινά υλικά, για συγχρωτισμό βαρυποινιτών με υπόδικους και για πλήρη αδυναμία ουσιαστικού ελέγχου, δεν είναι εικόνες από ταινία. Είναι η πραγματικότητα μιας δημόσιας δομής που λειτουργεί υπό καθεστώς μόνιμης κρίσης.

Κι όμως, αντί να υπάρξει ένα σοβαρό σχέδιο αποσυμφόρησης και ενίσχυσης των φυλακών, το υπουργείο επιμένει να μεταφέρει κρατούμενους από φυλακή σε φυλακή, ανακυκλώνοντας το πρόβλημα χωρίς να το λύνει. Η εύκολη λύση της μετακίνησης ανθρώπων χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο πολιτικής.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα στις φυλακές Νιγρίτας. Το ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει την ευθύνη όταν αυτή η κατάσταση οδηγήσει σε νέα τραγωδία.

Γιατί όταν 850 άνθρωποι κρατούνται σε έναν χώρο φτιαγμένο για 600, όταν οι εργαζόμενοι φωνάζουν ότι δεν μπορούν να εγγυηθούν ούτε τη δική τους ασφάλεια, όταν η βία και η ένταση θεωρούνται «κανονικότητα», τότε δεν μιλάμε απλώς για διοικητική ανεπάρκεια.

Μιλάμε για συνειδητή πολιτική εγκατάλειψη ενός ολόκληρου σωφρονιστικού συστήματος.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Για τον Καθημερινό Παρατηρητή