Οι ουσίες αυτές, γνωστές ως perfluoroalkyl και polyfluoroalkyl substances, χαρακτηρίζονται «παντοτινά χημικά» επειδή χρειάζονται πολλά χρόνια για να διασπαστούν στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό. Σύμφωνα με την Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ, PFAS ανιχνεύονται στο αίμα περίπου του 98% των Αμερικανών.

Τι είναι η επιγενετική γήρανση

Η μελέτη εστίασε στην επιγενετική γήρανση, δηλαδή στη βιολογική ηλικία του οργανισμού, η οποία μπορεί να διαφέρει από τη χρονολογική ηλικία. Όπως διαπιστώθηκε, η επιγενετική γήρανση ήταν πιο προχωρημένη στους άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες.

«Η συσχέτιση μεταξύ έκθεσης σε PFAS και επιταχυνόμενης επιγενετικής γήρανσης ήταν ισχυρότερη στους άνδρες ηλικίας 50–65 ετών», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Xiangwei Li, καθηγητής επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Shanghai Jiao Tong University School of Medicine.

Όπως πρόσθεσε, «στους νεότερους άνδρες και σε όσους είναι άνω των 65 ετών, η συσχέτιση ήταν ασθενέστερη και γενικά όχι στατιστικά σημαντική, ενώ στις γυναίκες τα ευρήματα ήταν μικρότερα και λιγότερο σταθερά».

Γιατί επηρεάζονται περισσότερο οι άνδρες

Τα ευρήματα δείχνουν ένα φύλο-ειδικό αποτέλεσμα, κάτι αναμενόμενο για χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει βασικές λειτουργίες όπως ο μεταβολισμός, η ανάπτυξη, η διάθεση και η αναπαραγωγή.

Σύμφωνα με τη Food Packaging Forum, στους άνδρες η συσσώρευση PFAS μπορεί να μειώσει τα επίπεδα τεστοστερόνης, να επηρεάσει την ποιότητα του σπέρματος και να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου των όρχεων και των νεφρών.

Αντίθετα, προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες αποβάλλουν ορισμένα PFAS ταχύτερα λόγω εγκυμοσύνης, θηλασμού και εμμήνου ρύσεως, ενώ μετά την εμμηνόπαυση οι διαφορές συσσώρευσης μειώνονται.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging, βασίστηκε σε δημόσια δεδομένα 326 ανδρών και γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι συμμετείχαν το 1999–2000 στην National Health and Nutrition Examination Survey στις ΗΠΑ.

Αναλύθηκαν δείγματα αίματος για 11 διαφορετικούς τύπους PFAS, καθώς και ο DNA methylome, ένας επιγενετικός δείκτης που ρυθμίζει την έκφραση των γονιδίων. Τα δεδομένα εισήχθησαν σε 12 «επιγενετικά ρολόγια», τα οποία εκτιμούν τη βιολογική γήρανση ιστών.

Οι κίνδυνοι από τα παντοτινά χημικά

Τα παντοτινά χημικά χρησιμοποιούνται από τη δεκαετία του 1950 σε αντικολλητικά, αδιάβροχα και ανθεκτικά στη θερμότητα προϊόντα. Έχουν συνδεθεί με καρκίνο, υπογονιμότητα, ορμονικές διαταραχές, υψηλή χοληστερόλη, ηπατικές βλάβες, παχυσαρκία και παθήσεις του θυρεοειδούς.

Ορισμένες «παλιά» παντοτινά χημικά , όπως οι PFOS και PFOA, έχουν στοχοποιηθεί για κατάργηση στο πλαίσιο της Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants. Οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει τη συνθήκη, αλλά δεν την έχουν επικυρώσει.

Νεότερες ουσίες στο μικροσκόπιο

Η μελέτη διαπίστωσε ότι λιγότερο μελετημένες PFAS, όπως οι PFNA και PFOSA, σχετίζονται επίσης με ταχύτερη επιγενετική γήρανση στους άνδρες 50–64 ετών, αλλά όχι στις γυναίκες.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν συσχετίσεις και όχι αιτιώδη σχέση», υπογράμμισε ο Li. «Η πλήρης αποφυγή των PFAS είναι μη ρεαλιστική, αλλά η μείωση της έκθεσης —όπου είναι εφικτό— μπορεί να είναι ένα λογικό βήμα».

Τι μπορείτε να κάνετε

Οι ειδικοί συνιστούν:

• χρήση πιστοποιημένων φίλτρων νερού,
• συμμόρφωση με τοπικές οδηγίες για το πόσιμο νερό,
• περιορισμό επαφής με αντικείμενα ανθεκτικά σε λεκέδες ή λίπη.

Παράλληλα, τονίζεται ότι η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εξαρτάται κυρίως από ρυθμιστικές παρεμβάσεις και περιβαλλοντικό καθαρισμό, καθώς μεγάλο μέρος της έκθεσης αφορά ολόκληρες κοινότητες.

Πηγή CNN