Όταν η ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη αγγίζει τον κομματικό πυρήνα της ΝΔ

Ρεπορτάζ – Καθημερινός Παρατηρητής

Η δεύτερη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη δικαστική εξέλιξη. Συνιστά ευθεία αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο λειτούργησε το επιτελικό κράτος, της σχέσης κόμματος–Διοίκησης και, τελικά, της ίδιας της πολιτικής ηθικής της κυβερνητικής παράταξης. Πρόκειται για μια έρευνα που δεν περιορίζεται σε λάθη, παραλείψεις ή «αστοχίες», αλλά φωτίζει έναν μηχανισμό εξουσίας με σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά.

Υπό την εποπτεία της επικεφαλής της Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, Λάουρα Κοβέσι, η δεύτερη δικογραφία ερευνά τη συστηματική διασπάθιση ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων, όχι ως μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά ως αποτέλεσμα πολιτικής ανοχής  και ενδεχομένως πολιτικής καθοδήγησης.

Από τις «παρατυπίες» στον οργανωμένο μηχανισμό

Σε αντίθεση με την πρώτη δικογραφία, η οποία επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένες υπουργικές αποφάσεις και έχει ήδη ενταχθεί στο γνώριμο  και ασφαλές για το πολιτικό σύστημα  πλαίσιο της κοινοβουλευτικής διαχείρισης, η δεύτερη δικογραφία αλλάζει πίστα. Εξετάζει τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ ως κρίκου ενός ευρύτερου μηχανισμού, όπου οι έλεγχοι αποδυναμώθηκαν, οι πλασματικοί βοσκότοποι έγιναν κανονικότητα και οι επιδοτήσεις μετατράπηκαν σε εργαλείο εξυπηρέτησης συγκεκριμένων δικτύων.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν αναζητά απλώς ευθύνες υπαλλήλων. Αναζητά το πολιτικό περιβάλλον που επέτρεψε στο σύστημα να λειτουργεί ανενόχλητο, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις και τις ευρωπαϊκές επισημάνσεις.

Ο κομματικός πυρήνας στο μικροσκόπιο

Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη πολιτική αμηχανία είναι ότι η δεύτερη δικογραφία αγγίζει πρόσωπα και δομές του κομματικού πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται εάν υπήρξαν παρεμβάσεις, ενημερώσεις ή ανοχή από κομματικά στελέχη για τη διατήρηση του μηχανισμού επιδοτήσεων.

Εδώ δεν τίθεται ζήτημα «ατομικής ευθύνης» μόνο. Τίθεται ζήτημα πολιτικής λειτουργίας ενός κόμματος που κυβέρνησε με το αφήγημα της «αριστείας», της «διαφάνειας» και του «νοικοκυρέματος», αλλά φαίνεται να ανέχθηκε , αν όχι να αξιοποίησε  ένα σύστημα που καταλήστευε ευρωπαϊκούς πόρους.

Η καθυστέρηση που λέει περισσότερα απ’ όσα κρύβει

Το γεγονός ότι η δεύτερη δικογραφία δεν έχει ακόμη διαβιβαστεί στη Βουλή δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια. Είναι πολιτικό γεγονός. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιχειρεί να αποφύγει την παγίδα του άρθρου 86 και της θεσμικής ασυλίας, «δένοντας» την υπόθεση έτσι ώστε να μην απονευρωθεί από το εγχώριο πολιτικό σύστημα.

Αυτή ακριβώς η προοπτική εξηγεί και την ένταση των αντιδράσεων, τις διαρροές περί «θεσμικής εκτροπής» και τις πιέσεις για να «νερωθεί» το τελικό πόρισμα. Όταν η Δικαιοσύνη πλησιάζει τον κομματικό πυρήνα, ο πανικός αντικαθιστά τα επιχειρήματα.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά το παρόν και το μέλλον της δημοκρατικής λογοδοσίας. Αν η δεύτερη δικογραφία φτάσει μέχρι τέλους, τότε:

• καταρρέει το αφήγημα της άγνοιας,

• αποκαλύπτεται η πολιτική χρήση των ευρωπαϊκών πόρων,

• και τίθεται ευθέως ζήτημα κομματικής ευθύνης.

Για μια χώρα που έχει ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα για τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων, το μήνυμα είναι σαφές: η ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη δεν είναι διατεθειμένη να λειτουργήσει ως θεσμικό άλλοθι.

Συμπέρασμα

Η δεύτερη δικογραφία Κοβέσι δεν απειλεί απλώς πρόσωπα. Απειλεί ένα ολόκληρο μοντέλο άσκησης εξουσίας, που βασίστηκε στη θεσμική ασυλία, την κομματική προστασία και τη σιωπή. Το ερώτημα δεν είναι αν το πολιτικό σύστημα θα δοκιμαστεί, αλλά αν αυτή τη φορά θα υπάρξει πραγματική λογοδοσία ή αν θα επαναληφθεί, για ακόμη μία φορά, το γνώριμο ελληνικό σενάριο της συγκάλυψης

Γράφει ο Πασχάλης θ. Τόσιος