Τον ρόλο του αφηγητή της τελικής πράξης ανέλαβε ο κυβερνητικός εισηγητής Μακάριος Λαζαρίδης, ο οποίος παρουσίασε στο κοινό το τελικό πολιτικό συμπέρασμα της διαδικασίας. Και, όπως συμβαίνει συνήθως στις παραστάσεις που γράφονται με κυβερνητική πένα, το φινάλε ήταν προβλέψιμο, καθησυχαστικό και κυρίως... απαλλακτικό.

Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή:

Οι υπουργοί είναι αθώοι.
Οι ευθύνες είναι διαχρονικές.
Η αντιπολίτευση φταίει.
Και κάπου ανάμεσα, εμφανίζονται και οι μυθικές «πράσινες ακρίδες», για να συμπληρώσουν το πολιτικό σκηνικό ευθυνών χωρίς υπεύθυνους.

 Η τέχνη της πολιτικής λευκαντικής σκόνης

Η εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν κατάφερε να ξεκαθαρίσει το τοπίο των ευθυνών. Κατάφερε όμως κάτι άλλο: να επιβεβαιώσει πως στην ελληνική πολιτική υπάρχει μια ιδιαίτερη τεχνογνωσία στη διαχείριση κρίσεων. Η τεχνογνωσία του «πλυντηρίου».

Η μέθοδος είναι απλή και δοκιμασμένη:

Πρώτα δηλώνεις ότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό.
Μετά μοιράζεις ευθύνες σε όλους.
Και στο τέλος καταλήγεις στο ασφαλές συμπέρασμα ότι κανείς δεν ευθύνεται.

Ένα πολιτικό μοντέλο που θυμίζει εκείνο το παλιό γνωστό ελληνικό αξίωμα: «Όταν φταίνε όλοι, τελικά δεν φταίει κανείς».

 Από εξεταστική σε πολιτικό θέατρο

Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων, η επιτροπή συχνά θύμιζε περισσότερο πολιτικό πάνελ τηλεοπτικής εκπομπής παρά κοινοβουλευτικό όργανο διερεύνησης. Οι μάρτυρες εξετάστηκαν, οι εντάσεις δεν έλειψαν, αλλά η ουσία χάθηκε μέσα σε κομματικές αντιπαραθέσεις και επικοινωνιακές κορώνες.

Και κάπως έτσι, η διαδικασία μετατράπηκε σε μια ιδιότυπη παράσταση πολιτικής διαχείρισης εντυπώσεων, όπου το ζητούμενο δεν ήταν η αποκάλυψη της αλήθειας, αλλά η διαμόρφωση του αφηγήματος.

Ο ρόλος του κυβερνητικού εισηγητή σε αυτή την παράσταση ήταν ξεκάθαρος: να διασφαλίσει ότι το φινάλε δεν θα αφήσει πολιτικά τραύματα στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Και οφείλει κανείς να παραδεχθεί ότι το έπραξε με αξιοσημείωτη συνέπεια.

 Ο θεσμικός ρόλος και η πολιτική υπακοή

Στην πολιτική, υπάρχουν πολλοί ρόλοι. Υπάρχουν οι πρωταγωνιστές, υπάρχουν οι σκηνοθέτες και υπάρχουν και εκείνοι που αναλαμβάνουν τον δύσκολο ρόλο της υπεράσπισης της παράστασης όταν το σενάριο αρχίζει να τρίζει.

Η στάση που επιλέχθηκε στην εξεταστική δείχνει έναν πολιτικό που προτίμησε να λειτουργήσει περισσότερο ως υπερασπιστής της κομματικής γραμμής παρά ως εγγυητής της θεσμικής διερεύνησης. Και αυτή είναι μια επιλογή που στην ελληνική πολιτική δεν είναι ούτε πρωτόγνωρη ούτε σπάνια.

Είναι όμως πάντα αποκαλυπτική.

 Και οι αγρότες απλώς παρακολουθούν

Την ώρα που η πολιτική σκηνή παρήγαγε πορίσματα, αντιπαραθέσεις και αφηγήματα, χιλιάδες αγρότες εξακολουθούν να περιμένουν απαντήσεις για επιδοτήσεις, διαχείριση κονδυλίων και λειτουργία του οργανισμού που επηρεάζει άμεσα τη ζωή τους.

Γιατί έξω από τις αίθουσες της Βουλής, οι άνθρωποι της παραγωγής δεν αναζητούν πολιτικές αθωώσεις.

Αναζητούν λογοδοσία.

Και όσο αυτή δεν έρχεται, τόσο οι εξεταστικές επιτροπές θα μοιάζουν περισσότερο με πολιτικές σκηνές θεάτρου σκιών παρά με μηχανισμούς δημοκρατικής διαφάνειας.

 Πασχάλης Θ. Τόσιος
Για τον «Καθημερινό Παρατηρητή»