Η υπόθεση της 17 Νοέμβρη υπήρξε τραγωδία για τη χώρα. Αλλά την ίδια στιγμή, για ορισμένους, αποτέλεσε ευκαιρία. Ευκαιρία να χτυπηθεί πολιτικά ο Ανδρέας Παπανδρέου. Να πληγεί όχι μόνο η πολιτική του, αλλά η ίδια του η ηθική υπόσταση.

Τα πρωτοσέλιδα της εποχής δεν αφήνουν περιθώριο αμφιβολίας:

«ΠΑΣΟΚΙΚΗ 17Ν»
«ΟΛΟΙ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΠΑΣΟΚ»
«ΣΤΟ ΠΑΣΟΚ Ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ»

Δεν ήταν ερωτήματα. Ήταν πολιτικές καταδίκες.

Η δεκαετία του ’90 ξεκίνησε με μια ακραία σύγκρουση. Κυβερνήσεις ειδικού σκοπού, παραπομπές, δικαστήρια, ρητορική «κάθαρσης». Στο φόντο, έντονο διεθνές ενδιαφέρον για την τρομοκρατία στην Ελλάδα, πιέσεις, δημόσιες τοποθετήσεις αμερικανικών παραγόντων, διαρκής αναφορά στην «ανάγκη εξάρθρωσης».

Σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η πολιτική αντιπαράθεση πέρασε σε άλλο επίπεδο. Η τρομοκρατία άρχισε να χρησιμοποιείται ως πολιτικός μοχλός πίεσης. Η σκιά της 17Ν μεταφέρθηκε τεχνητά πάνω στο ΠΑΣΟΚ. Και το όνομα του Ανδρέα Παπανδρέου βρέθηκε στο κέντρο μιας αφήγησης που δεν στηρίχθηκε ποτέ σε αποδείξεις.

Η διακυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κινήθηκε μέσα σε αυτό το κλίμα. Η ρητορική περί «ηθικής υπεροχής» συνδυάστηκε με μια αδιάκοπη πολιτική πίεση προς τον μεγάλο αντίπαλο. Μέρος του Τύπου της εποχής δεν περιορίστηκε στον έλεγχο της εξουσίας· λειτούργησε ως πολλαπλασιαστής μιας πολιτικής γραμμής που στόχευε στην πλήρη αποδόμηση.

Αυτό που δεν έγινε ποτέ, όμως, είναι το κρίσιμο:
Δεν βρέθηκε στοιχείο.
Δεν ασκήθηκε δίωξη.
Δεν προέκυψε δικογραφία.

Όταν ο φάκελος της 17Ν άνοιξε πραγματικά στη Δικαιοσύνη, κρίθηκε με συγκεκριμένα πρόσωπα και αποδείξεις. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν συμπεριλήφθηκε πουθενά. Καμία θεσμική διαδικασία δεν επιβεβαίωσε τους υπαινιγμούς που επί χρόνια αναπαράγονταν.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της μεγάλης πολιτικής σκευωρίας:
Η υπόνοια λειτούργησε ως όπλο. Όχι η απόδειξη.

Η Ιστορία δεν ξεχνά. Καταγράφει.
Καταγράφει ποιοι έστησαν κλίμα.
Καταγράφει ποιοι επένδυσαν στη λάσπη.
Καταγράφει ποιοι επιχείρησαν να μετατρέψουν την πολιτική σύγκρουση σε ηθική εκτέλεση.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ηγέτης με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα. Άλλαξε συσχετισμούς, ενίσχυσε κοινωνικές τάξεις που μέχρι τότε δεν είχαν φωνή, διαμόρφωσε πολιτικό ρεύμα. Και γι’ αυτό χτυπήθηκε όχι μόνο πολιτικά ,αλλά προσωπικά.

Η υπόθεση της 17Ν έκλεισε θεσμικά.
Η πολιτική εκείνη εκστρατεία, όμως, παραμένει ως μαύρη σελίδα της Μεταπολίτευσης.

Γιατί όταν η Δημοκρατία αφήνει τα πρωτοσέλιδα να υποκαθιστούν τα δικαστήρια, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τρομοκρατία. Είναι η ποιότητα της ίδιας της πολιτικής ζωής.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Καθημερινός Παρατηρητής