ΤΟΠΙΚΑ
ΚΡΟΝΙΟ: Ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορικής μνήμης των Σερρών
Με αφορμή το κλείσιμο του καταστήματος εστίασης στην Πλατεία Κρονίου επανέρχεται στον δημόσιο λόγο το ζήτημα της αξιοποίησης του χώρου από τον νέο ιδιοκτήτη με όρους ιστορικής συνέχειας και σεβασμού στη μνήμη της πόλης.
Με αφορμή το κλείσιμο του καταστήματος εστίασης στην Πλατεία Κρονίου επανέρχεται στον δημόσιο λόγο το ζήτημα της αξιοποίησης του χώρου από τον νέο ιδιοκτήτη με όρους ιστορικής συνέχειας και σεβασμού στη μνήμη της πόλης.
Ο χώρος είναι συνδεδεμένος με την ιστορία των Σερρών και για αυτό τον λόγο προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον η αναδρομή στην μεγάλη ιστορία που έχει από πίσω. Κείμενα από το δημοσιογραφικό αρχείο του Κώστα Πασχάλη από το περιοδικό "ΜΕΤΑ" αναφέρουν τα εξής για το «ΚΡΟΝΙΟ»:
Τα Καφενείο
Το 1920 ο Κώστας Χριστοδούλου, ιδιοκτήτης του ομώνυμου ζαχαροπλαστείου επί της Μεραρχίας (το «αριστοκρατικότερο» στέκι του Μεσοπολέμου) πρότεινε στον Περιστέρη Κωστόπουλο να αναλάβει την εκμετάλλευση του καφενείου του «ΚΡΟΝΙΟΥ». Ο υπαίθριος αυτός χώρος, που καταλάμβανε τότε και το χώρο όπου αργότερα θα κατασκευάζονταν ο ομώνυμος Κινηματογράφος, λειτουργούσε μόνον τους καλοκαιρινούς μήνες, ως προέκταση του καφενείου.
Το καφενείο αυτό εκμεταλλεύονταν από το 1913 οι Αφοι Καράμπελλα που κατάγονταν από τον Πύργο Ηλείας (πολλοί ήταν οι «παλαιοελλαδίτες» που ήρθαν στις «νέες χώρες» αναζητώντας τη δική τους «γη της επαγγελίας»). Η ονομασία «ΚΡΟΝΙΟΝ» δόθηκε από αυτούς και παραπέμπει στον ομώνυμο λόφο που βρίσκεται βόρεια της Αρχαίας Ολυμπίας.
Ο Περιστέρης Κωστόπουλος αναλαμβάνοντας το καφενείο θεώρησε καλό να το μετονομάσει σε «Ομόνοια». Όμως οι θαμώνες του μαγαζιού εξοικειωμένοι με την παλιά ονομασία δεν έδειχναν να ανταποκρίνονται στην αλλαγή αυτή. Έτσι πολύ γρήγορα ο Κωστόπουλος θα επαναφέρει την αρχική ονομασία, αυτή του ΚΡΟΝΙΟΥ η οποία και διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Το κύμα των προσφύγων που κατέκλυσε την πόλη των Σερρών μετά την μικρασιατική καταστροφή και η κατακόρυφη αύξηση του πληθυσμού της, σε συνδυασμό με την πολεοδομική ανάπτυξή της (στα πλαίσια των αναγκών στέγαση και αποκατάστασης των προσφύγων) προς τα νότια, θα αναδείξει σταδιακά την περιοχή του «ΚΡΟΝΙΟΥ» σε «ομφαλό» της πόλης.
Πολύ γρήγορα, λοιπόν, το ΚΡΟΝΙΟ καθώς και ο περιβάλλων χώρος του, ως ένα από τα κεντρικότερα καφενεία θα γίνει σημείο αναφοράς της πόλης, στο οποίο και θα συρρέει καθημερινά μεγάλος αριθμός Σερραίων, «θεριακλήδων» για καφέ, χαρτί και κουβέντα.
Ο Κινηματογράφος
Η μεγάλη ανταπόκριση των Σερραίων στην τέχνη του κινηματογράφου, αλλά και οι μεγάλες προοπτικές που διαφαίνονταν, ωθούν τον Κωστόπουλο στην απόφαση να προχωρήσει στην κατασκευή κινηματογραφικής αίθουσας στον προαύλιο χώρο του καφενείου του και συγκεκριμένα εκεί που δίνονταν οι θεατρικές παραστάσεις.
Όμως η υλοποίηση αυτού του τόσο φιλόδοξου σχεδίου προϋπόθετε πολύ μεγάλα χρηματικά κεφάλαια, τα οποία ο Περιστέρης Κωστόπουλος δεν διέθετε. Έτσι αποφάσισε να συνεργαστεί για την ευδοκίμηση του όλου εγχειρήματος με τους Νίκο Κασάπη στην αρχή και Νίκο Κανάκη στη συνέχεια.Την εργολαβία του κινηματογράφου ανέλαβε ο αυστριακός μηχανικός Reiser, που διέμενε εκείνη την περίοδο στις Σέρρες και που είχε ήδη στο ενεργητικό του την ανέγερση αρκετών αρχοντόσπιτων της ανερχόμενης αστικής τάξης των Σερρών.
Το νέο αυτό κτίσμα αποτέλεσε ένα τεχνολογικό επίτευγμα αφού κατασκευάστηκε σχεδόν εξ’ ολοκλήρου με μπετόν (το υλικό αυτό είχε μπει στην ελληνική αγορά, μόλις λίγα χρόνια πριν και η χρήση του απαιτούσε ιδιαίτερες γνώσεις και τεχνική). Πέραν αυτού η αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία και η άψογη λειτουργικότητά του καθιστούσαν τον κινηματογράφο αληθινό «κόσμημα» όχι μόνον για τις Σέρρες αλλά για όλη την Ελλάδα.
Το πιο καινοτόμο όμως τεχνολογικό επίτευγμα που μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να προκαλεί έκπληξη ήταν η μετακίνηση της οροφής, που μπορούσε να καταστήσει τον κινηματογράφο, ανά πάσα ώρα, ημιθερινό. Στην οροφή υπήρχε ηλεκτροκίνητος μηχανισμός που συνδέονταν με συρματόσχοινα. Με το πάτημα ενός κουμπιού τα συρματόσχοινα τραβούσαν τη σκεπή (ξύλινη με επίστρωση πισσόχαρτου), η οποία σύρονταν πάνω σε δύο ράγες που απλώνονταν κατά μήκος της οροφής. Με αυτόν τον τρόπο η σκεπή έρχονταν προς την πλευρά της πρόσοψης του κινηματογράφου ελευθερώνοντας ένα μέρος της αίθουσας. Ο ηλεκτροκίνητος μηχανισμός αντικαταστάθηκε μεταπολεμικά με χειροκίνητη μανιβέλα, ενώ την ίδια χρονική περίοδο περιορίστηκε σημαντικά και η χρήση του. Στη δεκαετία του 1970 καταργήθηκε εντελώς η συρόμενη σκεπή και αντικαταστάθηκε με άλλη περισσότερο στέρεα και ανθεκτική στις καιρικές συνθήκες.
Είναι χαρακτηριστική η έκπληξη και ο θαυμασμός, έτσι όπως αποτυπώνονταν στα πρόσωπα των ηθοποιών των διαφόρων θεατρικών σχημάτων που κατά καιρούς φιλοξενούνταν στο ΚΡΟΝΙΟ, καθώς πρώτη φορά έβλεπαν έναν τέτοιο «ναό του θεάματος» σε μια ακριτική πόλη σαν αυτή των Σερρών. Η τελετή των εγκαινίων έγινε σε πανηγυρική ατμόσφαιρα το 1931, ενώ την έναρξη των δραστηριοτήτων του κινηματοθέατρου έκανε ο πολύ γνωστός θίασος Βεάκη.
Συντάκτης: Χρήστος Πασχάλης
Τα Καφενείο
Το 1920 ο Κώστας Χριστοδούλου, ιδιοκτήτης του ομώνυμου ζαχαροπλαστείου επί της Μεραρχίας (το «αριστοκρατικότερο» στέκι του Μεσοπολέμου) πρότεινε στον Περιστέρη Κωστόπουλο να αναλάβει την εκμετάλλευση του καφενείου του «ΚΡΟΝΙΟΥ». Ο υπαίθριος αυτός χώρος, που καταλάμβανε τότε και το χώρο όπου αργότερα θα κατασκευάζονταν ο ομώνυμος Κινηματογράφος, λειτουργούσε μόνον τους καλοκαιρινούς μήνες, ως προέκταση του καφενείου.
Το καφενείο αυτό εκμεταλλεύονταν από το 1913 οι Αφοι Καράμπελλα που κατάγονταν από τον Πύργο Ηλείας (πολλοί ήταν οι «παλαιοελλαδίτες» που ήρθαν στις «νέες χώρες» αναζητώντας τη δική τους «γη της επαγγελίας»). Η ονομασία «ΚΡΟΝΙΟΝ» δόθηκε από αυτούς και παραπέμπει στον ομώνυμο λόφο που βρίσκεται βόρεια της Αρχαίας Ολυμπίας.
Ο Περιστέρης Κωστόπουλος αναλαμβάνοντας το καφενείο θεώρησε καλό να το μετονομάσει σε «Ομόνοια». Όμως οι θαμώνες του μαγαζιού εξοικειωμένοι με την παλιά ονομασία δεν έδειχναν να ανταποκρίνονται στην αλλαγή αυτή. Έτσι πολύ γρήγορα ο Κωστόπουλος θα επαναφέρει την αρχική ονομασία, αυτή του ΚΡΟΝΙΟΥ η οποία και διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Το κύμα των προσφύγων που κατέκλυσε την πόλη των Σερρών μετά την μικρασιατική καταστροφή και η κατακόρυφη αύξηση του πληθυσμού της, σε συνδυασμό με την πολεοδομική ανάπτυξή της (στα πλαίσια των αναγκών στέγαση και αποκατάστασης των προσφύγων) προς τα νότια, θα αναδείξει σταδιακά την περιοχή του «ΚΡΟΝΙΟΥ» σε «ομφαλό» της πόλης.
Πολύ γρήγορα, λοιπόν, το ΚΡΟΝΙΟ καθώς και ο περιβάλλων χώρος του, ως ένα από τα κεντρικότερα καφενεία θα γίνει σημείο αναφοράς της πόλης, στο οποίο και θα συρρέει καθημερινά μεγάλος αριθμός Σερραίων, «θεριακλήδων» για καφέ, χαρτί και κουβέντα.
Ο Κινηματογράφος
Η μεγάλη ανταπόκριση των Σερραίων στην τέχνη του κινηματογράφου, αλλά και οι μεγάλες προοπτικές που διαφαίνονταν, ωθούν τον Κωστόπουλο στην απόφαση να προχωρήσει στην κατασκευή κινηματογραφικής αίθουσας στον προαύλιο χώρο του καφενείου του και συγκεκριμένα εκεί που δίνονταν οι θεατρικές παραστάσεις.
Όμως η υλοποίηση αυτού του τόσο φιλόδοξου σχεδίου προϋπόθετε πολύ μεγάλα χρηματικά κεφάλαια, τα οποία ο Περιστέρης Κωστόπουλος δεν διέθετε. Έτσι αποφάσισε να συνεργαστεί για την ευδοκίμηση του όλου εγχειρήματος με τους Νίκο Κασάπη στην αρχή και Νίκο Κανάκη στη συνέχεια.Την εργολαβία του κινηματογράφου ανέλαβε ο αυστριακός μηχανικός Reiser, που διέμενε εκείνη την περίοδο στις Σέρρες και που είχε ήδη στο ενεργητικό του την ανέγερση αρκετών αρχοντόσπιτων της ανερχόμενης αστικής τάξης των Σερρών.
Το νέο αυτό κτίσμα αποτέλεσε ένα τεχνολογικό επίτευγμα αφού κατασκευάστηκε σχεδόν εξ’ ολοκλήρου με μπετόν (το υλικό αυτό είχε μπει στην ελληνική αγορά, μόλις λίγα χρόνια πριν και η χρήση του απαιτούσε ιδιαίτερες γνώσεις και τεχνική). Πέραν αυτού η αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία και η άψογη λειτουργικότητά του καθιστούσαν τον κινηματογράφο αληθινό «κόσμημα» όχι μόνον για τις Σέρρες αλλά για όλη την Ελλάδα.
Το πιο καινοτόμο όμως τεχνολογικό επίτευγμα που μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να προκαλεί έκπληξη ήταν η μετακίνηση της οροφής, που μπορούσε να καταστήσει τον κινηματογράφο, ανά πάσα ώρα, ημιθερινό. Στην οροφή υπήρχε ηλεκτροκίνητος μηχανισμός που συνδέονταν με συρματόσχοινα. Με το πάτημα ενός κουμπιού τα συρματόσχοινα τραβούσαν τη σκεπή (ξύλινη με επίστρωση πισσόχαρτου), η οποία σύρονταν πάνω σε δύο ράγες που απλώνονταν κατά μήκος της οροφής. Με αυτόν τον τρόπο η σκεπή έρχονταν προς την πλευρά της πρόσοψης του κινηματογράφου ελευθερώνοντας ένα μέρος της αίθουσας. Ο ηλεκτροκίνητος μηχανισμός αντικαταστάθηκε μεταπολεμικά με χειροκίνητη μανιβέλα, ενώ την ίδια χρονική περίοδο περιορίστηκε σημαντικά και η χρήση του. Στη δεκαετία του 1970 καταργήθηκε εντελώς η συρόμενη σκεπή και αντικαταστάθηκε με άλλη περισσότερο στέρεα και ανθεκτική στις καιρικές συνθήκες.
Είναι χαρακτηριστική η έκπληξη και ο θαυμασμός, έτσι όπως αποτυπώνονταν στα πρόσωπα των ηθοποιών των διαφόρων θεατρικών σχημάτων που κατά καιρούς φιλοξενούνταν στο ΚΡΟΝΙΟ, καθώς πρώτη φορά έβλεπαν έναν τέτοιο «ναό του θεάματος» σε μια ακριτική πόλη σαν αυτή των Σερρών. Η τελετή των εγκαινίων έγινε σε πανηγυρική ατμόσφαιρα το 1931, ενώ την έναρξη των δραστηριοτήτων του κινηματοθέατρου έκανε ο πολύ γνωστός θίασος Βεάκη.
Συντάκτης: Χρήστος Πασχάλης
#SerresParatiritis
