Σε μια τροχιά που θυμίζει περισσότερο πολιτική φθορά χωρίς επιστροφή παρά συγκυριακή κρίση, εισέρχεται η κυβέρνηση, καθώς τα αλλεπάλληλα σκάνδαλα, οι δικαστικές εξελίξεις και η συσσωρευμένη κοινωνική πίεση διαμορφώνουν ένα περιβάλλον που δύσκολα ανατρέπεται.

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι αποκαλύψεις γύρω από τις υποκλοπές και η ανοιχτή πληγή της τραγωδίας των Τεμπών συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες εστίες πολιτικής φθοράς, αλλά για μια συνολική κρίση αξιοπιστίας που διαπερνά το σύνολο της κυβερνητικής λειτουργίας.

Στο εσωτερικό του Μεγάρου Μαξίμου, η εικόνα είναι ενδεικτική της κατάστασης: προβληματισμός, έλλειψη εμπιστοσύνης, αδυναμία επανακαθορισμού της πολιτικής ατζέντας. Η κυβέρνηση εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε μια διαρκή άμυνα, χωρίς δυνατότητα να ανακτήσει τον έλεγχο της δημόσιας συζήτησης.

Η φθορά αυτή δεν είναι απλώς δημοσκοπική. Είναι πολιτική και δομική. Όταν το δημόσιο αφήγημα κυριαρχείται από σκάνδαλα και δικαστικές εξελίξεις, κάθε προσπάθεια για θετική ατζέντα ακυρώνεται εκ των προτέρων.

Τα τρία σενάρια των εκλογών

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, οι πρόωρες εκλογές επανέρχονται δυναμικά στο τραπέζι. Όχι ως στρατηγική επιλογή ισχύος, αλλά ως πιθανή διέξοδος από μια κατάσταση που δείχνει να επιδεινώνεται.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τρία βασικά σενάρια εξετάζονται:

1. Άμεσες εκλογές , το σενάριο της φυγής προς τα εμπρός

Το πρώτο σενάριο αφορά την προκήρυξη εκλογών ακόμη και εντός Απριλίου, με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή για τις υποκλοπές στις 16 του μήνα. Η λογική είναι σαφής: αιφνιδιασμός, μεταφορά της σύγκρουσης στην κάλπη, προσπάθεια ανατροπής του δυσμενούς κλίματος.

Ωστόσο, πρόκειται για επιλογή υψηλού ρίσκου. Μια τόσο άμεση προσφυγή στις κάλπες θα μπορούσε να εκληφθεί ως ένδειξη πανικού και πολιτικής αδυναμίας, επιβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί την κρίση.

2. Εκλογές αρχές καλοκαιριού, η “ελεγχόμενη έξοδος”

Το δεύτερο σενάριο μεταθέτει τις εκλογές στις αρχές του καλοκαιριού. Θεωρείται από πολλούς ως η πιο ρεαλιστική επιλογή, καθώς δίνει χρόνο για στοιχειώδη πολιτική διαχείριση, χωρίς όμως να αφήνει ανεξέλεγκτο το ενδεχόμενο νέων αποκαλύψεων.

Σε αυτή την εκδοχή, η κυβέρνηση επιχειρεί να προλάβει την περαιτέρω επιδείνωση του κλίματος και να πάει σε εκλογές πριν παγιωθεί πλήρως η εικόνα αποδρομής.

Δεν λείπουν όμως και εδώ οι αβεβαιότητες. Το ενδεχόμενο δεύτερων εκλογών, αλλά και η αδυναμία σχηματισμού σταθερής κυβέρνησης, παραμένουν ανοιχτά.

3. Εκλογές το φθινόπωρο, το ρίσκο της φθοράς

Το τρίτο σενάριο τοποθετεί τις εκλογές μετά τη ΔΕΘ, στις αρχές του φθινοπώρου. Πρόκειται για την επιλογή της καθυστέρησης, με την ελπίδα ότι η κυβέρνηση θα καταφέρει να ανασυνταχθεί και να παρουσιάσει ένα νέο πολιτικό αφήγημα.

Είναι όμως και το πιο επικίνδυνο σενάριο. Αν στο μεσοδιάστημα προκύψουν νέες αποκαλύψεις ή ενταθεί η πολιτική πίεση, τότε η κυβέρνηση κινδυνεύει να φτάσει σε εκλογές υπό συνθήκες πλήρους απονομιμοποίησης.

Μια κατάσταση που δείχνει μη αναστρέψιμη

Το κοινό στοιχείο και των τριών σεναρίων είναι ένα: κανένα δεν συνιστά στρατηγική επιλογή ισχύος. Όλα αποτελούν εκδοχές διαχείρισης μιας κρίσης που έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια του ελέγχου.

Η κυβέρνηση δεν βρίσκεται απλώς σε δύσκολη θέση. Βρίσκεται σε μια πορεία συνεχούς επιδείνωσης, όπου κάθε νέα εξέλιξη προσθέτει βάρος σε ένα ήδη ασφυκτικό πολιτικό περιβάλλον.

Σε αυτό το πλαίσιο, αρχίζει να εμφανίζεται  και μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εκτός ατζέντας: το ζήτημα της ηγεσίας. Χωρίς να υπάρχει ακόμη ανοιχτή αμφισβήτηση, είναι σαφές ότι σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης, οι εσωκομματικές ισορροπίες θα τεθούν σε δοκιμασία.

Το πραγματικό δίλημμα

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η κυβέρνηση θα οδηγηθεί σε εκλογές. Το ερώτημα είναι πότε και υπό ποιους όρους.

Και κυρίως: αν μέχρι τότε θα εξακολουθεί να έχει τον έλεγχο των εξελίξεων ή αν οι εξελίξεις θα έχουν ήδη ξεπεράσει την ίδια.

Γιατί όταν μια κυβέρνηση καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε τρία διαφορετικά σενάρια διαφυγής, το πρόβλημα δεν είναι η επιλογή. Είναι ότι η κρίση έχει ήδη καταστεί καθεστώς.

Πασχάλης Θ. Τόσιος