Μαρμάρινος λέοντας ήρθε στο φως στους Φιλίππους
Η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στους Αρχαιολογικός Χώρος Φιλίππων συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025. Η ανασκαφή ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της έρευνας στη στοά που βρίσκεται στη νησίδα 7, νότια του νότιου decumanus – κύριου οδικού άξονα της πόλης. Στον νότιο τοίχο της στοάς αποκαλύφθηκε θύρα με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι.
Η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στους Αρχαιολογικός Χώρος Φιλίππων συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025. Η ανασκαφή ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της έρευνας στη στοά που βρίσκεται στη νησίδα 7, νότια του νότιου decumanus – κύριου οδικού άξονα της πόλης. Στον νότιο τοίχο της στοάς αποκαλύφθηκε θύρα με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι.
Η ανασκαφή συνεχίστηκε ανατολικά του νότιου decumanus. Εντοπίστηκε η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού, καθώς και το ανατολικό τμήμα του cardo, του κάθετου δρόμου που ορίζει το ανατολικό όριο της νησίδας 7. Ανατολικά του cardo εντοπίστηκαν δύο χώροι από την επόμενη, στα ανατολικά, οικοδομική νησίδα. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην πλήρη αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος που βρίσκεται στο σημείο σύγκλισης των δύο κύριων οδών (βόρειος και νότιος decumanus). Φέτος εντοπίστηκε το σύνολο της επιφάνειας που καταλάμβανε το κρηναίο οικοδόμημα.
Αποκαλύφθηκε επίσης μέρος της μαρμαρόστρωσης της πλατείας που διαμορφώθηκε στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών. Εντοπίστηκαν πολλά μαρμάρινα ανάγλυφα μέλη που διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού: πρόκειται για μαρμάρινα καμπύλα θωράκια που ενώνονταν σε κογχωτή διάταξη. Κατέστη δυνατή η επανατοποθέτηση δύο τεμαχίων στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν.
Τα φετινά ευρήματα της ανασκαφής είναι κυρίως κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μεταλλικά αντικείμενα και μία ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα. Βρέθηκαν επίσης δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή. Οι επιγραφές κοσμούσαν το επιστύλιο, πιθανότατα του κρηναίου οικοδομήματος, και αναφέρονται σε αυτό. Η πρώτη επιγραφή διασώζει σε μία σειρά με κεφαλαία γράμματα το εξής: PHILIP. Η δεύτερη επιγραφή σώζεται σε δύο σειρές, επίσης με λατινική γραφή και κεφαλαία γράμματα: στην πρώτη σειρά P·NYMP και στη δεύτερη REI·PVB.
Κατά την ανασκαφή του νότιου decumanus εντοπίστηκε, σε πολύ καλή κατάσταση, τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων. Συγκεκριμένα σώζεται ακέραιη η κεφαλή του, με την πλούσια κόμη του, καθώς και τμήμα του λαιμού και του σώματός του. Η κεφαλή είναι στραμμένη προς τη δεξιά πλευρά και τα χαρακτηριστικά της διατηρούνται σε άριστη κατάσταση.
Ο μαρμάρινος λέοντας αποτελεί το τελευταίο εντυπωσιακό γλυπτό που εντοπίστηκε από όσα κοσμούσαν την κρήνη. Αν και πιθανότατα ανήκει στη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο, φαίνεται να μη συνανήκει με κανένα από τα γλυπτά που αποκαλύφθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την άποψη ότι η κρήνη, αν και αποτελείται από αρχιτεκτονικά στοιχεία της ρωμαϊκής περιόδου – όπως δείχνουν και οι λατινικές επιγραφές – και γλυπτά της ίδιας εποχής, έχει αναμορφωθεί και διακοσμηθεί με μία συλλογή ετερόκλητων στοιχείων.
Η πρακτική αυτή ταιριάζει περισσότερο με μια περίοδο ιστορικισμού στις αρχές της Μέσης Βυζαντινής περιόδου. Η χρονολόγηση αυτή ενισχύεται από σημαντικά κατασκευαστικά στοιχεία της κρήνης, αλλά και από το γεγονός ότι έχει στηθεί πάνω από τις πλάκες του χώρου σύγκλισης των δύο οδών. Το σημείο αυτό είναι βέβαιο ότι αναμορφώθηκε κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα, κάτι που επιβεβαιώνεται και από το σύνολο των κινητών ευρημάτων.
Διευθύντρια της ανασκαφής είναι η ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου. Άμεσοι συνεργάτες είναι ο αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιος Τάντσης και ο ομότιμος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλης Μέντζος.
Μέλη της ανασκαφικής ομάδας είναι οι υποψήφιοι διδάκτορες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος-Μιχαήλ Γκανάτσας. Στην ανασκαφή συμμετείχαν επίσης προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, μία προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και μία προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Université Paris Nanterre.
Η ανασκαφή χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρεία Raycap.
