Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. 233 ελεγκτές καλούνται να ελέγξουν εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις και εκατομμύρια εργαζόμενους. Η αναλογία αυτή δεν συνιστά απλώς διοικητική ανεπάρκεια· συνιστά κρατική εγκατάλειψη. Όταν ένας επιθεωρητής «αντιστοιχεί» σε χιλιάδες επιχειρήσεις, ο έλεγχος γίνεται σπάνιος, προβλέψιμος – και άρα ακίνδυνος για τον παραβάτη.

Πολιτική επιλογή, όχι ατύχημα

Η υποστελέχωση δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια, αντί για ενίσχυση της Επιθεώρησης Εργασίας, επιλέχθηκαν:

• συγχωνεύσεις και αποδυνάμωση υπηρεσιών,

• μετατροπή του ελέγχου σε «συμβουλευτικό» μηχανισμό,

• ανοχή στις εργοδοτικές αυθαιρεσίες στο όνομα της «ευελιξίας».

Το αποτέλεσμα; Η μαύρη εργασία ανθίζει, οι υπερωρίες βαφτίζονται «οικειοθελείς», τα μέτρα ασφαλείας μετατρέπονται σε κόστος προς αποφυγή. Και όσο λιγότεροι είναι οι ελεγκτές, τόσο μεγαλύτερη η βεβαιότητα ότι «δεν θα τύχει έλεγχος».

Οι μεγάλες επιχειρήσεις στο απυρόβλητο

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι αυτή η κατάσταση ευνοεί δυσανάλογα τις μεγάλες επιχειρήσεις. Εκεί όπου τα οικονομικά μεγέθη είναι τεράστια και η πολιτική επιρροή ισχυρή, οι έλεγχοι είναι σπάνιοι και συχνά τυπικοί. Η κυβερνητική ανοχή μεταφράζεται σε σιωπηρή ασυλία: λιγότεροι έλεγχοι, χαμηλά πρόστιμα, καθυστερήσεις και «διευθετήσεις».

Δεν είναι τυχαίο ότι οι πιο βαριές παραβιάσεις όρων ασφάλειας αποκαλύπτονται μετά από τραγωδίες. Όχι πριν. Όχι προληπτικά. Όταν πια είναι αργά και οι ευθύνες διαχέονται.

Κράτος θεατής, εργαζόμενοι εκτεθειμένοι

Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: ένα κράτος που δεν επιθεωρεί, δεν αποτρέπει, δεν προστατεύει. Ένα κράτος που, με την πολιτική του επιλογή να αφήσει την Επιθεώρηση Εργασίας αποψιλωμένη, κλείνει το μάτι στην εργοδοτική παραβατικότητα και μετακυλίει το ρίσκο στον εργαζόμενο.

Η ασφάλεια στην εργασία δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Και όταν το κράτος αποσύρεται, την ευθύνη δεν τη μοιράζεται: τη φέρει ακέραια.

Πασχάλης Θ. Τόσιος