Το μαρμάρινο γλυπτό που βρέθηκε σε στρώμα πρωτοβυζαντινών χρόνων, αποτελεί τμήμα ενός λέοντος μεγάλων διαστάσεων των ρωμαϊκών χρόνων. Σώζεται ακέραιο το κεφάλι του με την πλούσια χαίτη, τμήμα του λαιμού και του σώματός του. Κοσμούσε ένα κρηναίο οικοδόμημα που εντοπίστηκε σε μαρμαρόστρωτη πλατεία κοντά στην τελευταία ανατολική οικοδομική νησίδα της πόλης, όπως αυτή διαμορφώνεται κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο και τον πρώιμο βυζαντινό Μεσαίωνα. Ο λέων μαζί με τα εντυπωσιακά ευρήματα των περασμένων ετών (2022-2024) συμπληρώνουν την εικόνα που είχε ο πλούσιος διάκοσμος της κρήνης. Κοντά στο κρηναίο ήρθε στο φως το περίτεχνο άγαλμα που απεικονίζει τον Ηρακλή αγένειο με νεανικό σώμα, καθώς και η κεφαλή του θεού Απόλλωνα με πλούσια κόμη την οποία επιστέφει ένα στεφάνι από φύλλα δάφνης.

Τα τρία γλυπτά, αν και χρονολογούνται στην αυτοκρατορική εποχή, 2ο ή αρχές του 3ου αιώνα, χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα για τη διακόσμηση κρήνης, η οποία έλαβε την τελική της μορφή κατά τον 8ο-9ο αιώνα. Το κρηναίο οικοδόμημα έχει αναμορφωθεί και διακοσμηθεί με μία συλλογή ετερόκλητων, μεταξύ τους, στοιχείων. «Πρόκειται για συνήθη πρακτική στην ανοικοδόμηση των πόλεων», εξηγεί η διευθύντρια της επιστημονικής ανασκαφής, ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Ναταλία Πούλου. «Γνωρίζουμε από πηγές αλλά και από τα αρχαιολογικά δεδομένα ότι στην Κωνσταντινούπολη, αγάλματα κλασικής και ρωμαϊκής περιόδου κοσμούσαν κτίρια και χώρους δημόσιας χρήσης έως την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Τόσο το νέο εύρημα όσο και τα προηγούμενα ενισχύουν την υπόθεση που είχαμε διατυπώσει το 2022 σχετικά με τον τρόπο διακόσμησης των δημοσίων χώρων στις σημαντικές πόλεις της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μεταξύ των οποίων και οι Φίλιπποι». Από τις ανασκαφές των τελευταίων ετών στις οικοδομικές νησίδες, ανατολικά του forum, αναδύθηκε σταδιακά μια μαρμαρόστρωτη πλατεία με σημαντικά κτίρια, μεταξύ αυτών η κρήνη, στη σύγκλιση των δύο σημαντικότερων οδών, του βόρειου και νότιου decumanus. Η έρευνα του περασμένου καλοκαιριού επικεντρώθηκε στην πλήρη αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος. «Δεν ήταν ξεκάθαρη εξαρχής η χρήση του κτιρίου αυτού, αλλά φέτος που εντοπίστηκε το σύνολο της επιφάνειας την οποία καταλάμβανε και επιπλέον μέρος της μαρμαρόστρωτης πλατείας, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για κρηναίο οικοδόμημα. Την υπόθεση αυτή ενισχύουν πολλά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά γλυπτά και καμπύλα θωράκια, τα οποία ενωμένα σε διάταξη κόγχης διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού. Δύο από αυτά επανατοποθετήθηκαν στη θέση τους πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν».

Η ερευνητική ομάδα με συνεργάτες τους καθηγητές Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιο Τάντση και Αριστοτέλη Μέντζο έχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τους μετασχηματισμούς του οικιστικού και εμπορικού δικτύου της πόλης την περίοδο αυτή (5ο/6ο έως και τον 10ο αιώνα). Οι Φίλιπποι –πόλη ελληνιστική, ρωμαϊκή, πόλη-σταθμός στην περιοδεία του Αποστόλου Παύλου– επιβιώνουν και κατά τη διάρκεια του πρώιμου βυζαντινού Μεσαίωνα. «Την περίοδο αυτή φαίνεται πως συντελούνται εκτεταμένες μετατροπές στη χρήση των κτιρίων», επισημαίνει η κ. Πούλου. «Είναι πιθανότατα αποτέλεσμα μεταβολών που συντελέστηκαν στην κοινωνία, στους θεσμούς, στις πρακτικές άσκησης της εξουσίας αλλά και στις θρησκευτικές πεποιθήσεις των κατοίκων μετά τον 6ο αιώνα και κυρίως κατά τη διάρκεια του 7ου, 8ου και 9ου αιώνα».

Τα ευρήματα των Φιλίππων θα παρουσιαστούν σήμερα στην 38η Συνάντηση για το Αρχαιολογικό Εργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, που πραγματοποιείται στο ΑΠΘ.