Ο Παρατηρητής προτείνει: Ένα βιβλίο για τις μεγάλες επιλογές της Ιστορίας και της συνείδησης
Υπάρχουν βιβλία που λειτουργούν σαν καθρέφτης της εποχής μας, ακόμη κι όταν μιλούν για γεγονότα περασμένων δεκαετιών. Το πρόσφατο βιβλίο του Ξενοφώντα Κοντιάδη είναι ένα από αυτά. Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και καθηλωτικό ανάγνωσμα, που δύσκολα αφήνει κανείς από τα χέρια του πριν φτάσει στην τελευταία σελίδα.
Υπάρχουν βιβλία που λειτουργούν σαν καθρέφτης της εποχής μας, ακόμη κι όταν μιλούν για γεγονότα περασμένων δεκαετιών. Το πρόσφατο βιβλίο του Ξενοφώντα Κοντιάδη είναι ένα από αυτά. Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και καθηλωτικό ανάγνωσμα, που δύσκολα αφήνει κανείς από τα χέρια του πριν φτάσει στην τελευταία σελίδα.
Ο συγγραφέας ξετυλίγει παράλληλα τις ζωές δύο υπαρκτών ιστορικών προσώπων, δύο σπουδαίων γιατρών που βρέθηκαν μπροστά στην ίδια ιστορική καταιγίδα αλλά επέλεξαν εντελώς διαφορετικούς δρόμους. Από τη μία ο Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος, διακεκριμένος γυναικολόγος και κατοχικός «πρωθυπουργός» των Ναζί την περίοδο 1942-1943. Από την άλλη ο Πέτρος Κόκκαλης, ο ιδεαλιστής χειρουργός που εγκατέλειψε την αστική άνεση και εντάχθηκε στην Αντίσταση, για να γίνει ο γιατρός του Βουνού και αργότερα πολιτικός εξόριστος στην Ανατολική Γερμανία.
Η μεγάλη δύναμη του βιβλίου βρίσκεται στο ότι δεν αντιμετωπίζει την Ιστορία σαν ξερή καταγραφή γεγονότων. Ο Ξενοφών Κοντιάδης, με αφηγηματική δεινότητα και βαθιά ιστορική γνώση, μετατρέπει τα πραγματικά πρόσωπα σε λογοτεχνικούς χαρακτήρες χωρίς να αλλοιώνει την αλήθεια. Φωτίζει τα προσωπικά διλήμματα, τις φιλοδοξίες, τις αδυναμίες, τις ψυχικές συγκρούσεις και τις ηθικές επιλογές που καθόρισαν τη διαδρομή των δύο ανδρών.
Και ίσως εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία του βιβλίου. Στο ότι μας θυμίζει πως οι άνθρωποι κρίνονται τελικά στις μεγάλες ιστορικές στιγμές από τις επιλογές τους. Από το αν θα επιλέξουν τον δρόμο της αξιοπρέπειας ή τον δρόμο της υποταγής και της βολής.
Ο συγγραφέας δεν πέφτει στην παγίδα των «ίσων αποστάσεων». Δεν σχετικοποιεί τη συνεργασία με τον ναζισμό, ούτε επιχειρεί να ξεπλύνει τις ευθύνες του δωσιλογισμού. Ταυτόχρονα όμως προσπαθεί να κατανοήσει το πώς μορφωμένοι και κοινωνικά αποδεκτοί άνθρωποι οδηγήθηκαν στη συνενοχή με το απόλυτο κακό. Και αυτό κάνει το βιβλίο ακόμη πιο δυνατό και επίκαιρο.
Ιδιαίτερη αξία έχει επίσης το προσωπικό θάρρος του συγγραφέα, καθώς ο Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος ήταν προπάππους του. Ο Κοντιάδης δεν κρύβεται πίσω από οικογενειακές σιωπές ή εύκολες δικαιολογίες. Επιλέγει τη δύσκολη αλλά έντιμη διαδρομή της ιστορικής αλήθειας.
Σε μια εποχή όπου ο ιστορικός αναθεωρητισμός, η άνοδος της Ακροδεξιάς και η σχετικοποίηση ακόμη και των μεγαλύτερων εγκλημάτων του 20ού αιώνα επανέρχονται επικίνδυνα στο προσκήνιο, τέτοια βιβλία δεν είναι απλώς χρήσιμα. Είναι αναγκαία.
Ο «Καθημερινός Παρατηρητής» το προτείνει ανεπιφύλακτα.
Γιατί δεν πρόκειται μόνο για ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Πρόκειται για ένα βιβλίο πάνω στην ανθρώπινη συνείδηση, την ευθύνη και τις μεγάλες επιλογές που κάποτε μπορεί να κληθεί να κάνει κάθε κοινωνία και κάθε άνθρωπος ξεχωριστά.