Ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης την περίοδο 2004–2009, Αλέξανδρος Κοντός, με την κατάθεσή του διέψευσε ρητά την προσπάθεια συμψηφισμού του σημερινού σκανδάλου με τα υπαρκτά, αλλά διαφορετικής φύσης, προβλήματα προηγούμενων ετών. Ειδικότερα, ξεκαθάρισε ότι ουδέποτε υποστήριξε πως παρέλαβε έναν οργανισμό σε κατάσταση «ζούγκλας και χάους», όπως επιχειρήθηκε να του αποδοθεί από την κυβερνητική πλειοψηφία.

Από τις λειτουργικές δυσκολίες στη θεσμική εκτροπή

Ο κ. Κοντός αναγνώρισε ότι κατά την ανάληψη των καθηκόντων του υπήρχαν σοβαρά λειτουργικά ελλείμματα στον Οργανισμό, κυρίως λόγω της απουσίας ψηφιακής υποδομής και μηχανογραφημένων συστημάτων. Τόνισε, ωστόσο, ότι η τότε πολιτική ηγεσία κινήθηκε προς τη θεσμική θωράκιση του συστήματος, με βασικό εργαλείο τη δημιουργία του ΟΣΔΕ, ώστε να περιοριστούν οι εικονικές δηλώσεις και να διασφαλιστεί η αξιοπιστία της χώρας έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει μια ουσιώδη διάκριση: άλλο η προσπάθεια αντιμετώπισης διαρθρωτικών αδυναμιών και άλλο η ανοχή ή και η διευκόλυνση πρακτικών που σήμερα διερευνώνται ως οργανωμένο σκάνδαλο.

Έλεγχοι χωρίς παρεμβάσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του πρώην υπουργού στο ζήτημα των ελέγχων. Ο κ. Κοντός ήταν κατηγορηματικός ότι επί της θητείας του δεν υπήρξε καμία πολιτική ή τοπική παρέμβαση στους επιτόπιους ελέγχους, ενώ σοβαρές παρατυπίες οδηγούνταν απευθείας στη Δικαιοσύνη. Όπως κατέθεσε, υπήρχαν σαφείς εντολές προς τον Οργανισμό για αυστηρή τήρηση των κανόνων, χωρίς εξαιρέσεις.

Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την κυβερνητική προσπάθεια να παρουσιαστούν ως «διαχρονικό φαινόμενο» πρακτικές που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, κυριάρχησαν μετά το 2019.

«Καμία σχέση» με το σημερινό σκάνδαλο

Ερωτηθείς ευθέως για το αν μπορεί να υπάρξει εξίσωση της περιόδου της θητείας του με τα όσα αποκαλύπτονται σήμερα, ο κ. Κοντός απάντησε μονολεκτικά: «Καμία σχέση». Υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να συγκριθεί μια περίοδος αγώνα για τη διασφάλιση των ενισχύσεων και της θεσμικής αξιοπιστίας της χώρας με φαινόμενα ακύρωσης ελέγχων, κομματικών παρεμβάσεων και συγκάλυψης καταγγελιών.

Συνεταιρισμοί και ΑΑΔΕ

Σημαντική ήταν και η τοποθέτησή του για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, τους οποίους υπερασπίστηκε, τονίζοντας ότι αγροτική πολιτική χωρίς τη λειτουργία υγιών συνεταιριστικών σχημάτων δεν μπορεί να υπάρξει. Παράλληλα, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο υπαγωγής του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, σημειώνοντας ότι δεν γνωρίζει ευρωπαϊκό προηγούμενο όπου η διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων ασκείται από Αρχή Εσόδων.

Το πολιτικό αποτύπωμα

Η κατάθεση Κοντού δεν προσέφερε απλώς ιστορικές διευκρινίσεις. Ανέδειξε με σαφήνεια ότι η επίκληση «διαχρονικών ευθυνών» δεν μπορεί να λειτουργήσει ως άλλοθι για όσα διερευνώνται σήμερα. Το κυβερνητικό αφήγημα περί γενικευμένης ευθύνης όλων των περιόδων εμφανίζεται πλέον βαθιά ρηγματωμένο και μάλιστα από μαρτυρία προερχόμενη από τα ίδια τα σπλάχνα της Νέας Δημοκρατίας.

 

Η κατάθεση του Αλέξανδρου Κοντού δεν αφήνει περιθώρια για εύκολους συμψηφισμούς και βολικές γενικεύσεις. Αναδεικνύει με σαφήνεια ότι άλλο είναι οι διαχρονικές δυσλειτουργίες ενός σύνθετου διοικητικού μηχανισμού και άλλο η θεσμική εκτροπή, η ακύρωση ελέγχων και η πολιτική ανοχή σε πρακτικές που σήμερα διερευνώνται ως σκάνδαλο.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης να κρυφτεί πίσω από το παρελθόν αποδεικνύεται ανεπαρκής, όταν το ίδιο το παρελθόν μέσα από μαρτυρίες στελεχών της αρνείται να νομιμοποιήσει το παρόν. Σε ένα κράτος δικαίου, η επίκληση «διαχρονικών ευθυνών» δεν μπορεί να υποκαθιστά την απόδοση συγκεκριμένης πολιτικής και θεσμικής ευθύνης.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η ιστορική αναδρομή, αλλά η αποκατάσταση της αξιοπιστίας των θεσμών και η διασφάλιση ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα πάψει να αποτελεί πεδίο κομματικής εκμετάλλευσης εις βάρος των αγροτών και της χώρας.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Καθημερινός Παρατηρητής