Όταν η απόλυτη ηθική κατάρρευση συναντά την οικονομική κρίση -Του Πασχάλη Θ. Τόσιου
Υπάρχουν υποθέσεις που δεν αποτελούν απλώς εγκληματικές ιστορίες. Αποτελούν καθρέφτη μιας ολόκληρης εποχής. Η υπόθεση του Τζέφρι Έπσταϊν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Όσο ξεδιπλώνονται τα αρχεία, τόσο αποκαλύπτεται μια ζοφερή πραγματικότητα: ο κόσμος της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ, των τραπεζών και των κέντρων εξουσίας δεν δίστασε να συναναστραφεί έναν άνθρωπο που ενσάρκωνε την απόλυτη ηθική σήψη.
Υπάρχουν υποθέσεις που δεν αποτελούν απλώς εγκληματικές ιστορίες. Αποτελούν καθρέφτη μιας ολόκληρης εποχής. Η υπόθεση του Τζέφρι Έπσταϊν ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Όσο ξεδιπλώνονται τα αρχεία, τόσο αποκαλύπτεται μια ζοφερή πραγματικότητα: ο κόσμος της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ, των τραπεζών και των κέντρων εξουσίας δεν δίστασε να συναναστραφεί έναν άνθρωπο που ενσάρκωνε την απόλυτη ηθική σήψη.
Ο Έπσταϊν δεν ήταν απλώς ένας καταδικασμένος παιδόφιλος. Ήταν ένα πρόσωπο που κινήθηκε με προκλητική άνεση στους διαδρόμους της οικονομικής και πολιτικής ισχύος. Ένας άνθρωπος που μετέτρεψε τη γνώση, τις γνωριμίες και την πρόσβαση σε μηχανισμό επιρροής. Και μέσα σε αυτό το σκοτεινό πλέγμα σχέσεων, η Ελλάδα της οικονομικής κατάρρευσης φαίνεται να αποτέλεσε αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος.
Η Ελλάδα ως πεδίο κερδοσκοπίας
Τα αρχεία αλληλογραφίας που έχουν δημοσιοποιηθεί δείχνουν ότι το δίκτυο γύρω από τον Έπσταϊν παρακολουθούσε στενά τις εξελίξεις της ελληνικής κρίσης. Αναφορές στην αναδιάρθρωση του χρέους, στις ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών και στα ελληνικά ομόλογα εμφανίζονται επανειλημμένα σε επενδυτικές αναλύσεις και επικοινωνίες που σχετίζονται με το περιβάλλον του.
Για μεγάλο μέρος του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, η Ελλάδα δεν αντιμετωπίστηκε ως μια κοινωνία που βίωνε οικονομική και κοινωνική συντριβή. Αντιμετωπίστηκε ως ένα οικονομικό εργαστήριο υψηλού ρίσκου. Ένα πεδίο στο οποίο μπορούσαν να στηθούν επενδυτικά στοιχήματα πάνω σε μια κοινωνία που βυθιζόταν στη φτώχεια, στην ανεργία και στην απώλεια αξιοπρέπειας.
Το ερώτημα που αναδύεται είναι βαθιά ηθικό και πολιτικό. Πόσοι από όσους αντάλλασσαν πληροφορίες για ελληνικά ομόλογα και τραπεζικά προϊόντα γνώριζαν το παρελθόν και τη δράση του ανθρώπου που συμμετείχε σε αυτούς τους κύκλους; Και αν γνώριζαν, πόσο εύκολα επέλεξαν να το αγνοήσουν;
Η ανοχή του χρηματοπιστωτικού συστήματος
Η σχέση του Έπσταϊν με διεθνείς τραπεζικούς οργανισμούς αποτελεί τεκμηριωμένο γεγονός. Η διατήρηση τραπεζικών συνεργασιών μαζί του ακόμη και μετά την καταδίκη του αποκαλύπτει μια βαθιά προβληματική κουλτούρα στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Μια κουλτούρα όπου η οικονομική ισχύς φαίνεται να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην ηθική και τη δικαιοσύνη.
Δεν πρόκειται απλώς για αμέλεια. Πρόκειται για ένα σύστημα που δείχνει πρόθυμο να αποδεχθεί την ύπαρξη εγκληματικών προσωπικοτήτων, εφόσον αυτές κινούν κεφάλαια και ανοίγουν δρόμους επιρροής.
Η ανατριχιαστική σκιά πίσω από τη «φιλανθρωπία»
Ακόμη πιο σοκαριστικές είναι οι αναφορές για επαφές του περιβάλλοντος Έπσταϊν με οργανισμούς που δραστηριοποιούνταν στον τομέα της προστασίας παιδιών. Η πιθανότητα άνθρωποι που συνδέονταν με ένα τόσο σκοτεινό δίκτυο να πλησίαζαν ευάλωτες κοινωνικές δομές προκαλεί βαθύ αποτροπιασμό.
Η φιλανθρωπία, όταν χρησιμοποιείται ως προσωπείο επιρροής, μετατρέπεται σε εργαλείο χειραγώγησης. Και η εκμετάλλευση της ευαλωτότητας ανηλίκων δεν αποτελεί απλώς έγκλημα. Αποτελεί την απόλυτη ηθική κατάρρευση.
Ένα σύστημα που γνώριζε και σιωπούσε
Η υπόθεση Έπσταϊν δεν είναι απλώς η ιστορία ενός διεστραμμένου ανθρώπου. Είναι η ιστορία ενός παγκόσμιου πλέγματος ισχύος που δείχνει διαχρονικά πρόθυμο να προστατεύει, να συγκαλύπτει και να σιωπά όταν διακυβεύονται οικονομικά συμφέροντα.
Η ελληνική κρίση υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες κοινωνικές τραγωδίες της σύγχρονης Ευρώπης. Αν μέσα σε αυτή τη συνθήκη υπήρξαν δίκτυα που την αντιμετώπισαν ως επενδυτική ευκαιρία, τότε το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά πολιτικό και βαθιά ηθικό.
Το πραγματικό κατηγορώ, τελικά, δεν στρέφεται μόνο εναντίον του Έπσταϊν. Στρέφεται εναντίον ενός διεθνούς συστήματος που επέτρεψε σε έναν τέτοιο άνθρωπο να κυκλοφορεί ανενόχλητος στους κύκλους της εξουσίας. Ενός συστήματος που έδειξε ότι, όταν το χρήμα ρέει άφθονο, η ηθική συχνά μετατρέπεται σε διαπραγματεύσιμη έννοια.
Και το πιο ανατριχιαστικό ερώτημα εξακολουθεί να αιωρείται:
Πόσοι γνώριζαν και επέλεξαν να σωπάσουν;
