Γράφει ο Πασχάλης Τόσιος

για τον «Καθημερινό Παρατηρητή»

Η τραγωδία που συγκλονίζει τις Σέρρες δεν περιορίζεται μόνο στα γεγονότα της μοιραίας νύχτας. Όσο η έρευνα προχωρά, τόσο μετατοπίζεται το βάρος από το «πώς έγινε» στο «αν μπορούσε να είχε αποτραπεί». Και στο επίκεντρο πλέον βρίσκεται η διαχείριση του ανήλικου θύτη, ο οποίος –σύμφωνα με πληροφορίες– τελούσε υπό καθεστώς επιμέλειας με εισαγγελική εντολή.

Η επιμέλεια ανηλίκου δεν είναι τυπική πράξη. Δεν είναι ένα χαρτί στο συρτάρι. Είναι θεσμική παρέμβαση πρόληψης, που προϋποθέτει συνεχή αξιολόγηση, έγκαιρες εισηγήσεις και, όταν χρειάζεται, κλιμάκωση μέτρων. Γι’ αυτό και τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι καίρια – και δεν αφορούν μόνο την οικογένεια του ανήλικου, αλλά συνολικά το πλέγμα προστασίας του κράτους.

Τι περιείχαν οι εκθέσεις του επιμελητή;

Καταγράφηκαν στοιχεία για το οικογενειακό περιβάλλον, τη σχολική πορεία, την παραβατική συμπεριφορά, τις προηγούμενες εμπλοκές με τις Αρχές; Υπήρχαν ενδείξεις επιθετικότητας, ορίων που καταρρέουν, επαναλαμβανόμενων περιστατικών;

Πόσο συχνή και ουσιαστική ήταν η εποπτεία;

Η επιμέλεια ασκήθηκε ως ζωντανή διαδικασία ή περιορίστηκε σε αποσπασματικές επαφές; Υπήρξε πραγματική παρακολούθηση ή απλή καταγραφή;

Τι εισηγήθηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες και τι εφαρμόστηκε;

Αν οι εκθέσεις ανέδειξαν κινδύνους, προτάθηκαν πρόσθετα μέτρα; Ενεργοποιήθηκαν κοινωνικές δομές, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, αυστηρότερη επιτήρηση; Ή οι εισηγήσεις έμειναν χωρίς συνέχεια;

Ποιος είχε την ευθύνη του συντονισμού;

Υπήρξε συνεργασία μεταξύ κοινωνικών υπηρεσιών, Δικαιοσύνης και σχολικού περιβάλλοντος ή το κάθε κομμάτι λειτούργησε απομονωμένα, χωρίς συνολική εικόνα;

Η υπόθεση αυτή φωτίζει ένα βαθύτερο πρόβλημα: ένα σύστημα που συχνά εντοπίζει τον κίνδυνο, αλλά δεν τον αναχαιτίζει. Όταν ένας ανήλικος βρίσκεται υπό εισαγγελική επιμέλεια, το κράτος δεν έχει απλώς γνώση – έχει ευθύνη. Και όταν η ευθύνη αυτή δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική παρέμβαση, τότε η τραγωδία παύει να είναι μόνο ατομική και αποκτά θεσμικό βάρος.

Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα δεν είναι ζήτημα περιέργειας. Είναι ζήτημα λογοδοσίας. Γιατί σε υποθέσεις σαν κι αυτή, το πιο σκληρό ερώτημα παραμένει ανοιχτό:

αν κάποιοι είχαν πράξει έγκαιρα όσα όφειλαν, θα είχε χαθεί ένα παιδί;