Η απανθρωπιά, η βαρβαρότητα, ο ανοιχτός ρατσισμός και το παθολογικό μίσος που ξεχύνονται καθημερινά από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν πια περιθωριακό φαινόμενο. Και το πιο ανησυχητικό είναι πως δεν εκφράζονται μόνο από δηλωμένους ακροδεξιούς. Έχουν διαχυθεί στο κοινωνικό σώμα, έχουν κανονικοποιηθεί, έχουν αποκτήσει φωνή, θράσος και αποδοχή.

Λόγος ωμός, εκδικητικός, απάνθρωπος. Λόγος που πριν από μια δεκαετία θα προκαλούσε σοκ και κοινωνική απομόνωση, σήμερα αναπαράγεται, επιβραβεύεται, «δικαιολογείται». Κι αυτό δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα πολιτικού πολιτισμού. Είναι βαθιά κοινωνικόπολιτικό και ιστορικό πρόβλημα.

Αν δεν αντισταθούμε σε αυτό το τσουνάμι, αν συνεχίσουμε να παρακολουθούμε σιωπηλοί, τότε δεν θα είμαστε απλοί θεατές. Θα είμαστε συνένοχοι. Συνένοχοι στο ζοφερό μέλλον που διαμορφώνεται μπροστά μας  και που, ας μην έχουμε αυταπάτες, αφορά και τη χώρα μας.

Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι η δημοκρατία δεν καταλύεται πάντα με πραξικοπήματα. Πιο συχνά φθείρεται αργά, διαβρώνεται από τον φόβο, την ανοχή στο μίσος, την αδιαφορία των «λογικών» και τη σιωπή των πολλών. Όταν το μίσος γίνεται λόγος καθημερινότητας, η δημοκρατία υποχωρεί. Όταν ο ρατσισμός βαφτίζεται «άποψη», η δημοκρατία τραυματίζεται θανάσιμα.

Και όταν έρθει η στιγμή της πλήρους εκτροπής, τότε θα είναι πια αργά για αντιδράσεις. Η δημοκρατία θα έχει μετατραπεί σε σκιά του εαυτού της. Σε μια ανάμνηση ενός παρελθόντος που χάθηκε ανεπιστρεπτί.

Τότε δεν θα απειλούνται μόνο οι «άλλοι». Όχι μόνο οι μετανάστες, οι μειονότητες, οι πιο αδύναμοι. Θα απειλούμαστε όλοι. Η Ιστορία μάς το έχει δείξει ξανά και ξανά: όταν ανοίγει ο δρόμος του μίσους, κανείς δεν μένει πραγματικά ασφαλής. Ούτε οι σιωπηλοί, ούτε οι «ουδέτεροι», ούτε όσοι πίστεψαν πως δεν τους αφορά.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε με όσα γράφονται και λέγονται. Το ερώτημα είναι αν θα μιλήσουμε. Αν θα αντισταθούμε. Αν θα υπερασπιστούμε έμπρακτα τη δημοκρατία πριν γίνει πολύ αργά.

Γιατί η Ιστορία, δυστυχώς, δεν προειδοποιεί δεύτερη φορά.

Πασχάλης Θ. Τόσιος