ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Παγκόσμιο χάος στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές – Περισσότερα από 3.000 πλοία σε ακινησία στον Περσικό Κόλπο

Η πολεμική σύγκρουση στο Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς η κίνηση των πετρελαιοφόρων μέσω των Στενά του Ορμούζ έχει ουσιαστικά ανασταλεί. Η εξέλιξη αυτή δεν επηρεάζει μόνο το πετρέλαιο, αλλά ένα ευρύ φάσμα προϊόντων – από φαρμακευτικά σκευάσματα και ηλεκτρονικά έως λιπάσματα και πετροχημικές πρώτες ύλες

Η πολεμική σύγκρουση στο Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς η κίνηση των πετρελαιοφόρων μέσω των Στενά του Ορμούζ έχει ουσιαστικά ανασταλεί. Η εξέλιξη αυτή δεν επηρεάζει μόνο το πετρέλαιο, αλλά ένα ευρύ φάσμα προϊόντων – από φαρμακευτικά σκευάσματα και ηλεκτρονικά έως λιπάσματα και πετροχημικές πρώτες ύλες

Χιλιάδες φορτηγά πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο, ενώ άλλα αναγκάζονται να ακολουθήσουν πολύ μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς. Σύμφωνα με τη Clarksons Research, περίπου 3.200 πλοία – σχεδόν το 4% της παγκόσμιας χωρητικότητας – βρίσκονται σε ακινησία εντός του Περσικού Κόλπου, ενώ εκατοντάδες ακόμη αναμένουν εκτός της περιοχής.

Αν και τα ποσοστά μπορεί να φαίνονται περιορισμένα, οι ειδικοί προειδοποιούν για φαινόμενο «ντόμινο» στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, με συμφόρηση σε άλλα λιμάνια και καθυστερήσεις στην παράδοση προϊόντων. Ήδη, ναυτιλιακοί κολοσσοί όπως η Maersk ανακατευθύνουν τα πλοία τους μακριά από τη Διώρυγα του Σουέζ και την Ερυθρά Θάλασσα, επιβαρύνοντας κάθε ταξίδι με έως και 14 επιπλέον ημέρες και σημαντικά αυξημένο κόστος καυσίμων.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump παρουσίασε σχέδιο για την αποκατάσταση της ροής πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου, ανακοινώνοντας ότι η US International Development Finance Corporation θα προσφέρει ασφάλιση πολιτικού κινδύνου σε δεξαμενόπλοια. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνοδείας πετρελαιοφόρων από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη ναυτιλία. Ο εναέριος χώρος σε χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Ιράν έχει περιοριστεί, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις αεροπορικές μεταφορές εμπορευμάτων. Μεγάλες εταιρείες όπως η Emirates, η Qatar Airways και η Etihad Airways διαθέτουν σημαντικούς στόλους cargo αεροσκαφών, οι οποίοι επηρεάζονται άμεσα.

Αν και οι αεροπορικές μεταφορές αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 1% του όγκου του παγκόσμιου εμπορίου, καλύπτουν περίπου το 35% της συνολικής αξίας του, σύμφωνα με τη Boeing, καθώς αφορούν υψηλής αξίας ή ευπαθή προϊόντα, όπως ημιαγωγούς, μπαταρίες και φαρμακευτικά προϊόντα – πολλά εκ των οποίων παράγονται στην Ινδία και διακινούνται μέσω της Μέσης Ανατολής.

Οι ναυτιλιακές και αεροπορικές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να επιβάλλουν πρόσθετες χρεώσεις «κινδύνου πολέμου» και καυσίμων, με αποτέλεσμα το κόστος μεταφοράς να αυξάνεται και να μετακυλίεται σταδιακά στους καταναλωτές. Όσο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο ενισχύεται ο κίνδυνος ελλείψεων και νέου κύματος ανατιμήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Παρά τις πρωτοφανείς συνθήκες, στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι ο κλάδος θα προσαρμοστεί, όπως έκανε και σε προηγούμενες κρίσεις, από την πανδημία έως τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι η παρούσα κατάσταση είναι ιδιαίτερα σύνθετη και ενδέχεται να έχει βαθύτερες και πιο μακροχρόνιες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.