Ήταν μια εποχή που ο τουρισμός δεν είχε ακόμη τον μαζικό, διεθνή χαρακτήρα που γνωρίζουμε σήμερα· οι περισσότεροι ταξιδιώτες ήταν Έλληνες, οι μετακινήσεις γίνονταν αργά, με τρένα, ατμόπλοια και κάρα, και οι καλοκαιρινές αποδράσεις συνδέονταν περισσότερο με συγγενικούς δεσμούς, θρησκευτικές γιορτές και ανάγκη δροσιάς παρά με αναψυχή πολυτελείας.

Παρά το γεγονός ότι ο Τύπος της εποχής δεν διευκρινίζει τη μεθοδολογία συλλογής των στοιχείων –πιθανότατα βασίστηκαν σε καταγραφές διανυκτερεύσεων ή αφίξεων– οι αριθμοί αυτοί σκιαγραφούν με σαφήνεια τον τουριστικό χάρτη της Ελλάδας του Μεσοπολέμου.

Οι νομοί με τη μεγαλύτερη τουριστική κίνηση το καλοκαίρι του 1932

Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, ο αριθμός επισκεπτών ανά νομό (χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση ανά τόπο παραθερισμού) είχε ως εξής:

• Λάρισας: 5.533

• Τρικάλων: 5.361

• Θεσσαλονίκης: 4.584

• Λακωνίας: 3.122

• Σερρών: 1.472

• Χαλκιδικής: 1.270

• Πέλλας: 1.192

• Φθιωτιδοφωκίδας: 983

• Μεσσηνίας: 595

• Χανίων: 473

• Ροδόπης: 394

• Ηλείας: 279

• Ηρακλείου: 274

• Ιωαννίνων: 207

• Φλώρινας: 199

• Κοζάνης: 180

• Ρεθύμνου: 180

• Καβάλας: 174

• Πρέβεζας: 140

Οι Θεσσαλικοί νομοί κυριαρχούν, γεγονός που αποδίδεται τόσο στη σιδηροδρομική σύνδεση όσο και στη φήμη των ορεινών και λουτρικών περιοχών τους. Ωστόσο, ξεχωριστή θέση στον χάρτη κατέχουν και οι Σέρρες.

Οι Σέρρες του 1932: ένας ήσυχος, αυθεντικός προορισμός

Με 1.472 επισκέπτες, ο νομός Σερρών κατατάσσεται στη μεσαία κλίμακα της τουριστικής κίνησης, μα η σημασία του ξεπερνά τον αριθμό. Οι Σέρρες του 1932 δεν ήταν τόπος κοσμικής προβολής· ήταν προορισμός αυθεντικός, γαλήνιος, με έμφαση στη φύση, στη φιλοξενία και στη θεραπευτική αξία του τόπου.

Τα ιαματικά λουτρά –ιδίως του Σιδηροκάστρου και της ευρύτερης περιοχής– αποτελούσαν πόλο έλξης για επισκέπτες που αναζητούσαν ανακούφιση και ξεκούραση. Η εύφορη πεδιάδα, οι παρυφές του όρους Μπέλες, τα ήρεμα καλοκαιρινά βράδια στις αυλές και στα καφενεία, συνέθεταν μια εμπειρία μακριά από τον θόρυβο των μεγάλων αστικών κέντρων.

Οι παραθεριστές έφταναν κυρίως από τη Μακεδονία και τη Θράκη, συχνά για να φιλοξενηθούν σε συγγενικά σπίτια. Ο τουρισμός ήταν περισσότερο κοινωνικό γεγονός παρά βιομηχανία.

Ένα καλοκαίρι διαφορετικό από το σήμερα

Τα στοιχεία του 1932 αποκαλύπτουν πόσο διαφορετική ήταν η έννοια των διακοπών πριν από 90 και πλέον χρόνια. Δεν υπήρχαν οργανωμένα πακέτα, ούτε ξενοδοχειακές μονάδες μεγάλης κλίμακας. Υπήρχαν όμως τόποι με ταυτότητα –και οι Σέρρες ήταν ένας από αυτούς.

Σε μια Ελλάδα που μόλις προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της μετά από πολέμους, προσφυγιά και οικονομικές δυσκολίες, το καλοκαίρι του 1932 υπήρξε μια ανάσα. Και για τις Σέρρες, ήταν μια ήσυχη, αξιοπρεπής παρουσία στον τουριστικό χάρτη της εποχής: όχι κραυγαλέα, αλλά σταθερή και ουσιαστική.

Ένα καλοκαίρι που σήμερα μοιάζει μακρινό, μα εξακολουθεί να μας θυμίζει τι σήμαινε κάποτε «παραθερισμός».