Αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Σερραϊκής λαογραφίας και όχι μόνο, η ξεχωριστή τους παρουσία κάθε χρόνο το τριήμερο της Αποκριάς είναι ορόσημο για τους εορτασμούς και ταυτόχρονα πόλο έλξης για δεκάδες επισκέπτες που συρρέουν για να τους παρακολουθήσουν από κοντά...
Το πρωί της Κυριακής της Τυρινής ο ήχος των κουδουνιών τους αντηχεί στις γειτονιές καλώντας άπαντες να συμμετάσχουν στο «ιδιότυπο τελετουργικό» τους… ο λόγος φυσικά για τους κουδουνοφόρους της αποκριάς… αράπηδες, μπαμπούγεροι, τράγοι είναι μόνο μερικά από τα ονόματα με τα οποία είναι γνωστοί στο κοινό. Το έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Διονυσιακή λατρεία (αρχαία θεότητα που συνδεόταν με την αναγέννηση της φύσης) και τους αρχαίους Θράκες απαντάται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα με ελαφριές διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή.
Οι συμμετέχοντες ντυμένοι με δέρματα αιγοπροβάτων φέρουν ζώνες με κουδούνια προσπαθούν σύμφωνα με την παράδοση να διώξουν τα ακάθαρτα πνεύματα που έχουν φωλιάσει στα σπίτια και τα σοκάκια μιας και ο δυνατός ήχος που προκαλούν σε συνδυασμό με την τρομαχτική τους εμφάνιση έχει ρόλο «αποτροπαϊκό». Μία άλλη θεωρία θέλει τους Μπαμπόγερους να συμβολίζουν την «αναγέννηση της φύσης» και το πέρασμα από τον χειμώνα στην άνοιξη. Ο ήχος των κουδουνιών «ξυπνά» την φύση από την χειμερία της νάρκη ενώ παράλληλα αποτελεί μήνυμα προς τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους να προετοιμάζονται εν όψει των εαρινών εργασιών στα χωράφια, για μία κοινωνία η οποία βασιζόταν κατά κόρων στην καλλιέργεια της γης η παράταση του χειμώνα σήμαινε ζημιά στην παραγωγή.
Η «Μέκκα» των κουδουνοφόρων της Βορείου Ελλάδος βρίσκεται στον Σοχό Θεσσαλονίκης. Το τοπικό καρναβάλι γνωστό και ως «Μέριου» πρόκειται για το σημαντικότερο πολιτισμικό δρώμενο της περιοχής. Η προετοιμασία διαρκεί αρκετούς μήνες μιας και όπως αναφέρουν οι Σοχινοί η επιτυχία της χρονιάς εξαρτάται και από την επιτυχία του καρναβαλιού. Ανήμερα της τελευταίας Κυριακής της αποκριάς άνδρες ντυμένοι με τις παραδοσιακές τραγόμορφες στολές και την πλουμιστή κεφαλοστολή «παρελαύνουν» υπό την συνοδεία μουσικής στην ιστορική κωμόπολη.
Ο Νομός Σερρών έχει τους δικούς του «εκπροσώπους» στις κουδουνοφορίες:
Μπαμπούγερα Βαμβακόφυτου
Ονομαστά είναι τα Μπαμπούγερα του Βαμβακόφυτου, οι κάτοικοι ανήμερα της Τυρινής βγαίνουν στους δρόμους χωρισμένοι σε ομάδες φορώντας στολές φτιαγμένες από δέρματα αιγοπροβάτων, κερασφόρες μάσκες και κουδούνια περασμένα γύρω από την μέση. Στο χέρι κρατούν ένα ξύλινο όπλο το «Ταπούς», στην μία άκρη έχει δεμένο ένα σχοινί μήκους ενός μέτρο στην άκρη του οποίου υπάρχει μία υφασμάτινη μπάλα. Καθ όλη την διάρκεια της πορείας τους επιδίδονται σε έναν ξέφρενο χορό φροντίζοντας να χοροπηδούν ώστε να ακούγονται τα κουδούνια τους. Εμβληματική είναι η παρουσία του Ταπουτζή που ηγείται της κάθε κομπανίας προστατεύοντας την από όσους επιθυμούν να την ενοχλήσουν. Το έθιμο πλαισιώνεται και από άλλους χαρακτήρες όπως αυτού της «τσιγγάνας», «του γαμπρού» κ.α.
Οι Μπαμπούγεροι του Φλάμπουρου
Την ίδια περίοδο κάνουν την εμφάνιση τους και οι Μπαμπούγεροι του Φλάμπουρου, η παρουσία τους είναι ταυτισμένοι με την υγεία και την καλοτυχία. Οι Μπαμπούγεροι φορούν στολή φτιαγμένοι από μαύρες και καφετιές προβιές, στις ζώνες τους κρέμονται κουδούνια ενώ φέρουν ποιμενική γκλίτσα. Την προσοχή κεντρίζει η «μπαμπουσάρκα» το υψηλό κεφαλοκάλυμα τους που είναι διακοσμημένο με χρωματιστές κορδέλες, χάντρες και μαντήλια. Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας με μεγάλο γλέντι στην πλατεία του χωριού όπου λαμβάνει μέρος ο χορός των Μπαμπόγερων.
Τέλος το έθιμο των Μπαμπόγερων αναβιώνει και στην Ανθή με τους συμμετέχοντες να ξεσηκώνουν το χωριό με τον ήχο των κουδουνιών τους.
Το πρωί της Κυριακής της Τυρινής ο ήχος των κουδουνιών τους αντηχεί στις γειτονιές καλώντας άπαντες να συμμετάσχουν στο «ιδιότυπο τελετουργικό» τους… ο λόγος φυσικά για τους κουδουνοφόρους της αποκριάς… αράπηδες, μπαμπούγεροι, τράγοι είναι μόνο μερικά από τα ονόματα με τα οποία είναι γνωστοί στο κοινό. Το έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Διονυσιακή λατρεία (αρχαία θεότητα που συνδεόταν με την αναγέννηση της φύσης) και τους αρχαίους Θράκες απαντάται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα με ελαφριές διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή.
Οι συμμετέχοντες ντυμένοι με δέρματα αιγοπροβάτων φέρουν ζώνες με κουδούνια προσπαθούν σύμφωνα με την παράδοση να διώξουν τα ακάθαρτα πνεύματα που έχουν φωλιάσει στα σπίτια και τα σοκάκια μιας και ο δυνατός ήχος που προκαλούν σε συνδυασμό με την τρομαχτική τους εμφάνιση έχει ρόλο «αποτροπαϊκό». Μία άλλη θεωρία θέλει τους Μπαμπόγερους να συμβολίζουν την «αναγέννηση της φύσης» και το πέρασμα από τον χειμώνα στην άνοιξη. Ο ήχος των κουδουνιών «ξυπνά» την φύση από την χειμερία της νάρκη ενώ παράλληλα αποτελεί μήνυμα προς τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους να προετοιμάζονται εν όψει των εαρινών εργασιών στα χωράφια, για μία κοινωνία η οποία βασιζόταν κατά κόρων στην καλλιέργεια της γης η παράταση του χειμώνα σήμαινε ζημιά στην παραγωγή.
Η «Μέκκα» των κουδουνοφόρων της Βορείου Ελλάδος βρίσκεται στον Σοχό Θεσσαλονίκης. Το τοπικό καρναβάλι γνωστό και ως «Μέριου» πρόκειται για το σημαντικότερο πολιτισμικό δρώμενο της περιοχής. Η προετοιμασία διαρκεί αρκετούς μήνες μιας και όπως αναφέρουν οι Σοχινοί η επιτυχία της χρονιάς εξαρτάται και από την επιτυχία του καρναβαλιού. Ανήμερα της τελευταίας Κυριακής της αποκριάς άνδρες ντυμένοι με τις παραδοσιακές τραγόμορφες στολές και την πλουμιστή κεφαλοστολή «παρελαύνουν» υπό την συνοδεία μουσικής στην ιστορική κωμόπολη.
Ο Νομός Σερρών έχει τους δικούς του «εκπροσώπους» στις κουδουνοφορίες:
Μπαμπούγερα Βαμβακόφυτου
Ονομαστά είναι τα Μπαμπούγερα του Βαμβακόφυτου, οι κάτοικοι ανήμερα της Τυρινής βγαίνουν στους δρόμους χωρισμένοι σε ομάδες φορώντας στολές φτιαγμένες από δέρματα αιγοπροβάτων, κερασφόρες μάσκες και κουδούνια περασμένα γύρω από την μέση. Στο χέρι κρατούν ένα ξύλινο όπλο το «Ταπούς», στην μία άκρη έχει δεμένο ένα σχοινί μήκους ενός μέτρο στην άκρη του οποίου υπάρχει μία υφασμάτινη μπάλα. Καθ όλη την διάρκεια της πορείας τους επιδίδονται σε έναν ξέφρενο χορό φροντίζοντας να χοροπηδούν ώστε να ακούγονται τα κουδούνια τους. Εμβληματική είναι η παρουσία του Ταπουτζή που ηγείται της κάθε κομπανίας προστατεύοντας την από όσους επιθυμούν να την ενοχλήσουν. Το έθιμο πλαισιώνεται και από άλλους χαρακτήρες όπως αυτού της «τσιγγάνας», «του γαμπρού» κ.α.
Οι Μπαμπούγεροι του Φλάμπουρου
Την ίδια περίοδο κάνουν την εμφάνιση τους και οι Μπαμπούγεροι του Φλάμπουρου, η παρουσία τους είναι ταυτισμένοι με την υγεία και την καλοτυχία. Οι Μπαμπούγεροι φορούν στολή φτιαγμένοι από μαύρες και καφετιές προβιές, στις ζώνες τους κρέμονται κουδούνια ενώ φέρουν ποιμενική γκλίτσα. Την προσοχή κεντρίζει η «μπαμπουσάρκα» το υψηλό κεφαλοκάλυμα τους που είναι διακοσμημένο με χρωματιστές κορδέλες, χάντρες και μαντήλια. Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας με μεγάλο γλέντι στην πλατεία του χωριού όπου λαμβάνει μέρος ο χορός των Μπαμπόγερων.
Τέλος το έθιμο των Μπαμπόγερων αναβιώνει και στην Ανθή με τους συμμετέχοντες να ξεσηκώνουν το χωριό με τον ήχο των κουδουνιών τους.
#SerresParatiritis
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
