Θεός φυλάξοι: όταν η πίστη γίνεται σκηνικό εξουσίας
Η πίστη είναι υπόθεση εσωτερική. Σιωπηλή. Προσωπική. Δεν χρειάζεται φλας, κάμερες και δημόσια σκηνοθεσία. Κι όμως, κάθε φορά που η πολιτική εξουσία στριμώχνεται ή αναζητά συναισθηματικά δεκανίκια, ανακαλύπτει ξανά τον δρόμο προς το προσκυνητάρι. Όχι ως πράξη ταπεινότητας, αλλά ως εργαλείο εικόνας.
Η πίστη είναι υπόθεση εσωτερική. Σιωπηλή. Προσωπική. Δεν χρειάζεται φλας, κάμερες και δημόσια σκηνοθεσία. Κι όμως, κάθε φορά που η πολιτική εξουσία στριμώχνεται ή αναζητά συναισθηματικά δεκανίκια, ανακαλύπτει ξανά τον δρόμο προς το προσκυνητάρι. Όχι ως πράξη ταπεινότητας, αλλά ως εργαλείο εικόνας.
Το φαινόμενο της εργαλειοποίησης της πίστης δεν είναι αθώο. Είναι μεθοδικό. Κερί στο χέρι, εικονισματάκι στο πλάνο, σταυροκόπημα συγχρονισμένο με το κλικ του φωτογράφου. Η ευλάβεια μετατρέπεται σε αξεσουάρ· η λιτανεία σε πασαρέλα εξουσίας· ο ναός σε σκηνή επικοινωνιακής διαχείρισης. Όχι για να τιμηθεί το θείο, αλλά για να «θωρακιστεί» το πολιτικό προφίλ.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η δημόσια εικόνα της Φωτεινής Αραμπατζή. Η παρουσία της σε θρησκευτικές εκδηλώσεις, με τρόπο που δίνει έμφαση στο συμβολισμό και όχι στη διακριτικότητα, δεν εκπέμπει πίστη· εκπέμπει μήνυμα. Ένα μήνυμα προς συγκεκριμένο ακροατήριο, που συγχέει σκοπίμως τη θρησκευτική ταυτότητα με την πολιτική νομιμοποίηση.
Το πρόβλημα δεν είναι αν πιστεύει ή όχι. Αυτό αφορά αποκλειστικά την ίδια. Το πρόβλημα είναι όταν η πίστη προβάλλεται ως πολιτικό πιστοποιητικό ηθικής επάρκειας. Όταν υπονοείται ότι η θρησκευτική εικόνα μπορεί να λειτουργήσει ως υποκατάστατο λογοδοσίας. Όταν η επίκληση του ιερού επιχειρεί να εξαγνίσει πολιτικές επιλογές, σιωπές ή ευθύνες.
Η εργαλειοποίηση της πίστης είναι επικίνδυνη για δύο λόγους. Πρώτον, ευτελίζει την ίδια την πίστη, μετατρέποντάς την σε επικοινωνιακό προϊόν. Και δεύτερον, δηλητηριάζει τη δημοκρατία, γιατί αντικαθιστά τον πολιτικό διάλογο με συναισθηματικούς εκβιασμούς και συμβολικές ταυτίσεις. Αντί για προγράμματα, βλέπουμε εικόνες. Αντί για απαντήσεις, βλέπουμε τελετουργία.
Η πίστη δεν χρειάζεται συνοδεία στολής, μπάντα και πρωτόκολλο. Δεν χρειάζεται δημόσια επίδειξη. Χρειάζεται σιωπή, συνέπεια και ταπεινότητα. Και η πολιτική, αν θέλει να στέκεται όρθια, δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από εικονίσματα και λιβάνια.
Θεός φυλάξοι, λοιπόν.
Όχι από την πίστη , αλλά από τη σκηνοθεσία της.
Όχι από το κερί , αλλά από το φλας.
Όχι από το ιερό , αλλά από τη χρήση του.
Γιατί η κοινωνία, όσο κι αν κάποιοι την υποτιμούν, ξεχωρίζει πότε η ευλάβεια είναι βίωμα και πότε είναι παράσταση. Και αυτή η παράσταση, όσο καλοφωτισμένη κι αν είναι, δεν μπορεί να καλύψει τη γύμνια της πολιτικής ευθύνης.
