ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Το Λιβάδι που δακρύζει: η πληγή, ο τόπος, η μνήμη
Η απώλεια του Θεόδωρου Αγγελόπουλου, στις 24 Ιανουαρίου 2012, στάθηκε η αφορμή για να επιστρέψουμε σε ένα από τα πιο απαιτητικά και παρεξηγημένα έργα του: Το Λιβάδι που δακρύζει. Μια ταινία που δεν αφηγείται την Ιστορία, αλλά το αποτύπωμά της πάνω στους ανθρώπους
Η απώλεια του Θεόδωρου Αγγελόπουλου, στις 24 Ιανουαρίου 2012, στάθηκε η αφορμή για να επιστρέψουμε σε ένα από τα πιο απαιτητικά και παρεξηγημένα έργα του: Το Λιβάδι που δακρύζει. Μια ταινία που δεν αφηγείται την Ιστορία, αλλά το αποτύπωμά της πάνω στους ανθρώπους
Στη φωτογραφία: από τα γυρίσματα της ταινίας.
Το «Λιβάδι που δακρύζει» γυρίστηκε στην Κερκίνη, στη λίμνη και τον υγροβιότοπο των Σερρών. Εκεί κατασκευάστηκε ένα ολόκληρο χωριό, το οποίο πλημμύρισε ελεγχόμενα για τις ανάγκες της ταινίας. Δεν επρόκειτο για σκηνογραφικό εύρημα ή ψηφιακό εφέ. Ήταν πραγματικός τόπος, πραγματικό νερό, πραγματική σωματική δοκιμασία.
Ο Αγγελόπουλος επέμενε ότι «ο ηθοποιός πρέπει να πατάει σε πραγματικό χώρο για να κουβαλά τον χρόνο του». Γι’ αυτό και οι σκηνές μέσα στο νερό δεν είναι «ωραίες». Είναι βαριές, αργές, επίπονες.
Οι κομπάρσοι ήταν κάτοικοι της περιοχής της Κερκίνης, όχι επαγγελματίες ηθοποιοί. Όπως και σε άλλες ταινίες του, χρησιμοποίησε κυρίως ηλικιωμένους ανθρώπους. Δεν τους ζητούσε να «παίξουν» την προσφυγιά ή την απώλεια. Τους ζητούσε να στέκονται. «Το συναίσθημα δεν το ζητάω. Αν έρθει, έρχεται μόνο του.»
Το «Λιβάδι» υπήρξε η πιο δύσκολη παραγωγή της ζωής του. Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι ήταν η πιο ακριβή, η πιο επίπονη και η πιο αμφισβητημένη ταινία του. Με καθυστερήσεις, οικονομικά προβλήματα και έντονη κριτική στην Ελλάδα — χωρίς όμως καμία αλλαγή στο τελικό μοντάζ.
Η πιο βαριά κατηγορία που δέχτηκε ήταν ότι εξισώνει θύτες και θύματα, ότι όλα διαλύονται μέσα σε μια γενική μελαγχολία. Για ένα κομμάτι της αριστερής κριτικής, αυτό ισοδυναμούσε με αισθητικοποίηση της ήττας και πολιτική απονεύρωση.
Ο Αγγελόπουλος το απέρριπτε: «Δεν με ενδιαφέρει να πάρω θέση. Με ενδιαφέρει η πληγή.» Το «Λιβάδι» δεν είναι ταινία για τον Εμφύλιο. Είναι ταινία για το τι έκανε ο Εμφύλιος στους ανθρώπους, ακόμη κι όταν τελείωσε.
Η μουσική της Ελένης Καραΐνδρου γράφτηκε παράλληλα με τα γυρίσματα. Ο σκηνοθέτης της έδινε εικόνες, ρυθμούς και περιγραφές χώρου — και πολλές σκηνές γυρίστηκαν στην Κερκίνη με τη μουσική να ακούγεται ήδη στο πλατό.
Ο ίδιος θεωρούσε το «Λιβάδι» ταινία για τη μνήμη, όχι για την Ιστορία. Παρότι μιλά για προσφυγιά, σύνορα και εμφύλιο, έλεγε ξεκάθαρα: «Δεν με ενδιαφέρει η Ιστορία. Με ενδιαφέρει πώς την κουβαλούν οι άνθρωποι.»
#SerresParatiritis
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
