Η κυβερνητική γραμμή επιμένει: «ιδιώτες». Σαν να επρόκειτο για μεμονωμένους επιτήδειους που δρούσαν σε κάποιο υπόγειο γραφείο, μακριά από το κράτος. Όμως οι παρακολουθήσεις δεν αφορούσαν ιδιωτικές ζωές. Αφορούσαν υπουργούς, ανώτατους αξιωματικούς, δικαστικούς λειτουργούς, πολιτικούς αρχηγούς, δημοσιογράφους. Αφορούσαν τον πυρήνα της εξουσίας.

Και εδώ γεννάται το απλό, αμείλικτο ερώτημα:
Όταν «ιδιώτες» επιχειρούν να παρακολουθήσουν την ηγεσία του κράτους, το κράτος δεν οφείλει να στραφεί εναντίον τους;

Το Ελληνικό Δημόσιο δεν είχε καμία ουσιαστική παρουσία στη δίκη. Καμία δυναμική υπεράσπιση του θεσμικού του ρόλου. Καμία πολιτική αγωγή που να δηλώνει ότι «εδώ παραβιάστηκε το δημόσιο συμφέρον». Αντίθετα, επικράτησε μια στάση σχεδόν αμήχανης αποστασιοποίησης.

Σε οποιαδήποτε σοβαρή δημοκρατία, η απόπειρα υποκλοπής συνομιλιών υπουργών θα είχε σημάνει θεσμικό συναγερμό. Θα είχε κινητοποιήσει το σύνολο του κρατικού μηχανισμού. Διότι οι συνομιλίες ενός υπουργού δεν είναι προσωπικό του ημερολόγιο. Είναι εργαλείο διακυβέρνησης. Είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Αντ’ αυτού, ακούσαμε δηλώσεις του τύπου «ούτε που ίδρωσε το αυτί μου». Δηλώσεις που δείχνουν είτε πλήρη αδιαφορία για τη βαρύτητα του ζητήματος είτε βαθιά πολιτική αυτοπεποίθηση ότι τίποτα δεν θα ερευνηθεί σε βάθος.

Η απουσία του Δημοσίου από τη δικαστική διαδικασία δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι πολιτική επιλογή. Και κάθε πολιτική επιλογή κρίνεται.

Είτε έχουμε ένα κράτος που αδυνατεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι σε όσους το υπονομεύουν, είτε έχουμε ένα κράτος που δεν θέλει να ανοίξει όλες τις πτυχές μιας υπόθεσης που το αγγίζει στον πυρήνα του. Και τα δύο σενάρια είναι ανησυχητικά.

Η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο όταν παραβιάζεται. Απειλείται και όταν η παραβίαση αντιμετωπίζεται ως λεπτομέρεια. Όταν η θεσμική εκτροπή βαφτίζεται «ιδιωτική υπόθεση». Όταν η σιωπή γίνεται στρατηγική.

Και τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς νομικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Και ιστορικό.

Πασχάλης Τόσιος
Καθημερινός Παρατηρητής