Οι Έλληνες ενδιαφέρονται για την πολιτική, τη συζητούν έντονα στον κοινωνικό τους κύκλο, παρακολουθούν τις εξελίξεις. Όμως δεν εμπιστεύονται. Ούτε τους θεσμούς, ούτε τα κόμματα, ούτε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα η Δημοκρατία. Αυτή είναι η κεντρική εικόνα που αναδύεται από τη μεγάλη συγκριτική έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες, με δείγμα 5.043 πολιτών, στο τέλος του 2025.

Η Ελλάδα καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά συχνής πολιτικής συζήτησης – τέσσερις στους δέκα δηλώνουν ότι μιλούν συχνά για πολιτικά ζητήματα. Την ίδια στιγμή, όμως, εμφανίζει και τη βαθύτερη θεσμική δυσπιστία. Πρόκειται για μια αντίφαση μόνο φαινομενική: η πολιτική παραμένει παρούσα στην καθημερινότητα, αλλά βιώνεται περισσότερο ως πρόβλημα παρά ως πεδίο συλλογικής λύσης.

Κόμματα χωρίς κοινωνικό έρεισμα

Το πιο ηχηρό εύρημα αφορά τα πολιτικά κόμματα. Μόλις το 20,4% των Ελλήνων δηλώνει ότι τα εμπιστεύεται, επιβεβαιώνοντας μια μακρά κρίση αντιπροσώπευσης. Περισσότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν ότι δεν αισθάνονται «κοντά» στο κόμμα που ψήφισαν, ενώ η ψήφος διατηρείται συχνά περισσότερο από αδράνεια ή έλλειψη εναλλακτικής, παρά από πραγματική ταύτιση.

Θεσμοί με χαμηλή νομιμοποίηση

Η εμπιστοσύνη προς την κυβέρνηση και το κοινοβούλιο κινείται σε μέτρια επίπεδα (39,5% και 35,5% αντίστοιχα), χωρίς όμως να ανατρέπει το συνολικό κλίμα δυσπιστίας. Πολύ χαμηλότερα καταγράφονται οι ελεγκτικοί θεσμοί, οι Ανεξάρτητες Αρχές και οι δημοτικές αρχές, ενώ τα συνδικάτα και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης βρίσκονται στον πάτο της κατάταξης.

Ιδιαίτερα στα ΜΜΕ, η εικόνα είναι αποκαρδιωτική: μόλις το 9,7% των πολιτών δηλώνει ότι τα εμπιστεύεται. Ένα ποσοστό που συνιστά θεσμικό καμπανάκι για τη λειτουργία της ενημέρωσης και τον ρόλο της στη Δημοκρατία.

Δημοκρατία ως αξία, όχι ως εμπειρία

Παρά τη βαθιά δυσαρέσκεια, η Δημοκρατία δεν απορρίπτεται ως πολίτευμα. Αντίθετα, το 78,8% των Ελλήνων συμφωνεί ότι, παρά τα προβλήματά της, δεν υπάρχει καλύτερο σύστημα διακυβέρνησης. Όμως το 76% δηλώνει δυσαρεστημένο από τον τρόπο που λειτουργεί σήμερα στη χώρα. Η Δημοκρατία, με άλλα λόγια, παραμένει ισχυρή ως ιδανικό, αλλά αποτυγχάνει ως καθημερινή εμπειρία.

Τα «μεγάλα συμφέροντα» ως βασική απειλή

Στο ερώτημα τι υπονομεύει περισσότερο τη Δημοκρατία, οι απαντήσεις των Ελλήνων είναι αποκαλυπτικές. Πρώτη αναδεικνύεται η πεποίθηση ότι οι πολιτικές αποφάσεις καθορίζονται από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Ακολουθούν η απουσία ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών και η αίσθηση ότι η Δικαιοσύνη επηρεάζεται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Πρόκειται για ευρήματα που σκιαγραφούν μια Δημοκρατία με τυπικούς κανόνες, αλλά αδύναμους μηχανισμούς ελέγχου.

Απαισιοδοξία χωρίς προηγούμενο

Η έρευνα καταγράφει και μια βαθιά κοινωνική απαισιοδοξία. Σχεδόν έξι στους δέκα Έλληνες θεωρούν ότι ζουν χειρότερα από τη γενιά των γονιών τους, ενώ περισσότεροι από επτά στους δέκα πιστεύουν ότι τα σημερινά παιδιά θα ζήσουν χειρότερα από τους ίδιους. Το μέλλον εμφανίζεται θολό και αβέβαιο ,στοιχείο που βαραίνει καθοριστικά τη σχέση των πολιτών με το πολιτικό σύστημα.

«Καθαρή πολιτική» ως κοινωνικό αίτημα

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου προτάσσονται η ελευθερία έκφρασης ή οι ελεύθερες εκλογές, στην Ελλάδα κυριαρχεί ένα αίτημα: πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά. Το αποτύπωμα των σκανδάλων είναι έντονο και διαμορφώνει τις προτεραιότητες των πολιτών, οι οποίοι ζητούν πριν απ’ όλα αξιοπιστία και λογοδοσία.

Οι προειδοποιήσεις των ειδικών

Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Δημήτρης Παπαδημητρίου επισημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια «άβολη ισορροπία» ανάμεσα στη γενικευμένη δυσπιστία προς τους θεσμούς και στην επίμονη ,αλλά εύθραυστη, πίστη στα δημοκρατικά ιδανικά.

Από την πλευρά του, ο πρώην υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης τονίζει ότι η απαξίωση των κομμάτων αποτελεί σοβαρή απειλή για την Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη βαθιών αλλαγών στον τρόπο λειτουργίας τους, ώστε να επανέλθει η ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η κρίση δεν αφορά τη Δημοκρατία ως έννοια, αλλά τη Δημοκρατία όπως ασκείται. Και χωρίς αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, η απόσταση ανάμεσα στους πολίτες και το πολιτικό σύστημα θα συνεχίσει να διευρύνεται.