Την ανάληψη ευρωπαϊκής δράσης για την προστασία, την ανάδειξη και τη βιώσιμη αξιοποίηση της σιδηροδρομικής κληρονομιάς ζητά ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, με επιστολή του προς δύο αρμόδιους Επιτρόπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η επιστολή απευθύνεται στον Επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολο Τζιτζικώστα, καθώς και στον Επίτροπο Διαγενεακής Δικαιοσύνης, Νεολαίας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Glenn Micallef. Σε αυτήν υπογραμμίζεται η ανάγκη να διατηρηθεί ζωντανός ένας τομέας που δεν αποτελεί μόνο τμήμα της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Ευρώπης, αλλά διαθέτει παράλληλα σημαντικό οικονομικό, τουριστικό, κοινωνικό και εκπαιδευτικό αποτύπωμα.

Ένας κλάδος με σημαντική οικονομική και κοινωνική συνεισφορά

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Γιάννης Μανιάτης, οι τουριστικοί και μουσειακοί σιδηρόδρομοι και τα ιστορικά τραμ συνεισφέρουν κάθε χρόνο από 2,5 έως 4,5 δισ. ευρώ στην ευρωπαϊκή οικονομία, κυρίως μέσω της τουριστικής δραστηριότητας.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη δραστηριοποιούνται περίπου 600 οργανισμοί, οι οποίοι υποδέχονται συνολικά περί τα 30 εκατ. επισκέπτες ετησίως. Ο κλάδος απασχολεί περίπου 6.000 εργαζομένους, ενώ στη λειτουργία και τη διατήρηση των σχετικών υποδομών συμμετέχουν περίπου 70.000 εθελοντές.

Το δίκτυο της ευρωπαϊκής σιδηροδρομικής κληρονομιάς περιλαμβάνει από 7.000 έως 10.000 χιλιόμετρα ιστορικής υποδομής, καθώς και χιλιάδες σταθμούς, αμαξοστάσια, εργαστήρια και άλλα σιδηροδρομικά κτίρια. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο σύνολο εγκαταστάσεων και τεχνικών μέσων, το οποίο συνδέει τη βιομηχανική ιστορία της Ευρώπης με τη σύγχρονη τουριστική και περιφερειακή ανάπτυξη.

Συνέχεια των επαφών με τους φορείς του κλάδου

Η πρωτοβουλία του Έλληνα ευρωβουλευτή αποτελεί συνέχεια της συνάντησης που είχε πραγματοποιήσει με εκπροσώπους του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου, το προεδρείο της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Μουσειακών και Τουριστικών Σιδηροδρόμων (FEDECRAIL) και την Πλατφόρμα για τη Βιομηχανική και Κινητή Κληρονομιά (WIMH).

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης είχαν παρουσιαστεί οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος, αλλά και οι δυνατότητες περαιτέρω αξιοποίησής του. Ο Γιάννης Μανιάτης είχε δεσμευθεί τότε να αναλάβει σχετική πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε τα ζητήματα της διατήρησης και λειτουργίας των ιστορικών σιδηροδρόμων να ενταχθούν πιο ουσιαστικά στον ευρωπαϊκό πολιτικό σχεδιασμό.

Πολιτιστική κληρονομιά που παραμένει παραγωγική

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι οι τουριστικοί και μουσειακοί σιδηρόδρομοι και τα τραμ δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως στατικά εκθέματα ή ως κατάλοιπα μιας προηγούμενης εποχής. Αντίθετα, συγκροτούν έναν ζωντανό και παραγωγικό τομέα, με ουσιαστική συμβολή στον βιώσιμο τουρισμό, την περιφερειακή ανάπτυξη και την οικονομική ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη διατήρηση και τη μεταφορά εξειδικευμένης τεχνικής γνώσης στις νεότερες γενιές. Η συντήρηση ιστορικών μηχανών, βαγονιών, γραμμών και εγκαταστάσεων απαιτεί ειδικές δεξιότητες, οι οποίες κινδυνεύουν να χαθούν εάν δεν υπάρξουν οργανωμένα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Παράλληλα, η λειτουργία των ιστορικών δικτύων μπορεί να συμβάλει στη βιώσιμη κινητικότητα, στη διαφύλαξη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παράδοσης και στην ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης.

Τα πέντε αιτήματα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Με την παρέμβασή του, ο Γιάννης Μανιάτης καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες:

• Να αναγνωρίσει τον τομέα των τουριστικών και μουσειακών σιδηροδρόμων και τραμ ως στρατηγικό εταίρο για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς του πολιτισμού, του βιώσιμου τουρισμού, της περιφερειακής ανάπτυξης, της βιομηχανικής κληρονομιάς, των τεχνικών δεξιοτήτων και της βιώσιμης κινητικότητας.
• Να εγκαινιάσει δομημένο διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τους εκπροσώπους του κλάδου, με στόχο τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού ευρωπαϊκού πλαισίου πολιτικής.
• Να διασφαλίσει την ουσιαστική ένταξη του τομέα στις σχετικές ευρωπαϊκές πολιτικές και στα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης.
• Να στηρίξει δράσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης, τεχνικής κατάρτισης και μεταφοράς εξειδικευμένων γνώσεων στις επόμενες γενιές.
• Να λαμβάνει υπόψη τη συμβολή των ιστορικών σιδηροδρόμων κατά τη διαμόρφωση των μελλοντικών ευρωπαϊκών πολιτικών για τη βιομηχανική και μεταφορική κληρονομιά.

«Αναπόσπαστο κομμάτι της Ιστορίας μας»

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ σημειώνει στη δήλωσή του:

«Τα τουριστικά και μουσειακά τρένα και τραμ της Ευρώπης προσφέρουν 2,5–4,5 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του τουρισμού στην ευρωπαϊκή οικονομία, ενώ παράλληλα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ιστορίας μας. Μεταφέρουν καθημερινά επιβάτες, διαφυλάσσουν πολύτιμη τεχνογνωσία, εκπαιδεύουν νέους ανθρώπους, στηρίζουν τις τοπικές οικονομίες και συμβάλλουν στον βιώσιμο τουρισμό».

Όπως προσθέτει, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναγνωρίσει τη στρατηγική συνεισφορά του κλάδου και να διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής, το οποίο θα του επιτρέψει να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να παραδώσει αυτή την πολύτιμη κληρονομιά στις επόμενες γενιές.

Η πρωτοβουλία ανοίγει τη συζήτηση για μια διαφορετική αντίληψη γύρω από τη διατήρηση της σιδηροδρομικής ιστορίας: όχι ως μια υπόθεση που αφορά αποκλειστικά το παρελθόν, αλλά ως αναπτυξιακό, τουριστικό και πολιτιστικό εργαλείο με σημαντικές δυνατότητες για το μέλλον της Ευρώπης.