Η τρίτη θέση του ΠΑΣΟΚ στις δημοσκοπήσεις δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια προσωρινή δυσκολία, ούτε να αποδίδεται αποκλειστικά στην επικοινωνιακή υπεροχή των πολιτικών αντιπάλων του.

Τα τελευταία δημοσκοπικά δεδομένα είναι σαφή. Σε πρόσφατη μέτρηση της GPO, το ΠΑΣΟΚ καταγράφηκε στο 9,5% στην πρόθεση ψήφου και στο 10,8% στην εκτίμηση, πίσω από την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα, η οποία συγκέντρωσε αντίστοιχα 14,5% και 16,6%. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το 79,6% αξιολογεί αρνητικά το έργο του κόμματος.

Πρόκειται για στοιχεία που φανερώνουν ένα βαθύτερο πολιτικό πρόβλημα. Το ΠΑΣΟΚ δεν δυσκολεύεται απλώς να επικοινωνήσει τις θέσεις του. Δυσκολεύεται να πείσει ότι αποτελεί μια πραγματικά νέα, κοινωνικά χρήσιμη και πολιτικά αξιόπιστη πρόταση εξουσίας.

Και ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα στην προσπάθεια ανάκαμψης αποδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται και υλοποιεί τη λεγόμενη διεύρυνση.

Διεύρυνση δεν σημαίνει πολιτική ανακύκλωση

Η διεύρυνση είναι αναγκαία για ένα κόμμα που θέλει να υπερβεί τα σημερινά του όρια και να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί μια άκριτη συλλογή προσώπων που μετακινούνται από κόμμα σε κόμμα, χωρίς κοινωνικό αποτύπωμα, χωρίς ενεργή σχέση με την κοινωνία και χωρίς πολιτική προστιθέμενη αξία.

Δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πεδίο επανεμφάνισης «ληγμένων πολιτικών προϊόντων» από άλλους χώρους. Ούτε σε καταφύγιο ανθρώπων που αναζητούν μια τελευταία ευκαιρία προσωπικής επιβίωσης ή μια θέση στα ψηφοδέλτια.

Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει ανάγκη από ευκαιριακές μεταγραφές. Έχει ανάγκη από πραγματική κοινωνική διεύρυνση: ανθρώπους της εργασίας, της αυτοδιοίκησης, της παραγωγής, της επιστήμης, της νέας επιχειρηματικότητας, των κινημάτων, της περιφέρειας και της νέας γενιάς. Πρόσωπα που έχουν αναφορά στην κοινωνία και όχι μόνο πρόσβαση στους κομματικούς διαδρόμους.

Η διαδικασία πρέπει, επομένως, να προβληματίσει έντονα την ηγεσία, την Επιτροπή Ψηφοδελτίων, αλλά και την Επιτροπή Συμπαράταξης και Διεύρυνσης.

Το παράδοξο των επιλογών Σκανδαλίδη και Λάμπρου

Ο Κώστας Σκανδαλίδης αποτελεί αναμφίβολα ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, με μεγάλη πολιτική εμπειρία και γνώση της παράταξης. Αντίστοιχα, ο Πέτρος Λάμπρου διαθέτει μακρά οργανωτική διαδρομή. Η εμπειρία και η πολιτική μνήμη τους είναι πολύτιμες και δεν μπορούν να αμφισβητηθούν.

Άλλο, όμως, η συμβουλευτική συμβολή και άλλο η ανάθεση πρωταγωνιστικών ρόλων σε δύο από τις κρισιμότερες λειτουργίες ενός κόμματος που υποστηρίζει ότι θέλει να ανανεωθεί: τη διεύρυνση και την κατάρτιση των ψηφοδελτίων.

Ο Κώστας Σκανδαλίδης έχει αναλάβει την Επιτροπή Συμπαράταξης και Διεύρυνσης, ενώ ο Πέτρος Λάμπρου τέθηκε επικεφαλής της Επιτροπής Ψηφοδελτίων, όπως προκύπτει και από τις επίσημες ανακοινώσεις του ΠΑΣΟΚ. Επιτροπή Διεύρυνσης, Επιτροπή Ψηφοδελτίων

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ηλικιακό. Είναι κυρίως πολιτικό και συμβολικό. Μπορεί ένα κόμμα να μιλά για ανανέωση, αλλά να αναθέτει τον σχεδιασμό της σε πρόσωπα που προέρχονται από μια εντελώς διαφορετική πολιτική και κοινωνική εποχή; Μπορούν στελέχη που βρίσκονται στη δύση μιας μακράς πολιτικής διαδρομής να διαβάσουν με ακρίβεια τη σημερινή ανθρωπογεωγραφία, τις αγωνίες των νεότερων γενεών και τις μεγάλες κοινωνικές μεταβολές που έχουν συντελεστεί;

Η εμπειρία είναι απαραίτητη. Δεν μπορεί, όμως, να λειτουργεί ως υποκατάστατο της ανανέωσης. Και η σοφία των παλαιότερων είναι περισσότερο χρήσιμη όταν υποστηρίζει μια νέα γενιά στελεχών, όχι όταν καταλαμβάνει τους ρόλους που θα έπρεπε να την αναδείξουν.

Τα ψηφοδέλτια είναι πολιτικό μήνυμα

Η επιλογή των υποψηφίων δεν αποτελεί μια τεχνική ή εσωκομματική διαδικασία. Τα ψηφοδέλτια είναι η βιτρίνα, το πολιτικό μήνυμα και η κοινωνική ταυτότητα ενός κόμματος.

Μέσα από αυτά το ΠΑΣΟΚ θα απαντήσει εάν επιδιώκει να επιστρέψει στην κοινωνία ή αν περιορίζεται στη διαχείριση παλαιών ισορροπιών. Εάν επιλέγει ανθρώπους που μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους ή πρόσωπα που απλώς γνωρίζουν καλά τους μηχανισμούς.

Η Επιτροπή Διεύρυνσης έχει ήδη ξεκινήσει τη συγκρότηση περιφερειακών σχημάτων. Στην Κεντρική Μακεδονία ανακοινώθηκε περιφερειακή επιτροπή 60 μελών, με 46 νέα ονόματα να παρουσιάζονται στην πρόσφατη εκδήλωση της Θεσσαλονίκης. ΠΑΣΟΚ

Οι πολυμελείς κατάλογοι, όμως, δεν αποτελούν από μόνοι τους απόδειξη πολιτικής διεύρυνσης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιο κοινωνικό ρεύμα εκφράζουν αυτά τα πρόσωπα, ποιους πολίτες μπορούν να κινητοποιήσουν και τι νέο προσθέτουν στην πολιτική πρόταση του ΠΑΣΟΚ.

Η διεύρυνση δεν μετριέται με τον αριθμό των ονομάτων που ανακοινώνονται. Μετριέται με την κοινωνική δυναμική που δημιουργείται.

Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται νέα κοινωνική πλειοψηφία

Απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και στον Αλέξη Τσίπρα, το ΠΑΣΟΚ δεν θα κερδίσει παίζοντας ένα παιχνίδι μεταγραφών και κομματικών ισορροπιών. Θα κερδίσει μόνο εάν καταφέρει να συγκροτήσει μια νέα κοινωνική πλειοψηφία με σαφή πολιτική ταυτότητα, ριζοσπαστικό αλλά αξιόπιστο πρόγραμμα και ανθρώπους που μπορούν να το εκπροσωπήσουν στην πραγματική ζωή.

Η ηγεσία οφείλει να επανεξετάσει άμεσα τους όρους της διεύρυνσης και τα κριτήρια αξιολόγησης των υποψηφίων. Να βάλει τέλος στις προσωπικές στρατηγικές, στις ευκαιριακές μετακινήσεις και στις επιστροφές χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα.

Να αναζητήσει ανθρώπους με διαδρομή στην κοινωνία και όχι απλώς με κομματικό βιογραφικό. Να δώσει χώρο σε στελέχη που δεν περιμένουν από το ΠΑΣΟΚ μια θέση, αλλά μπορούν να του προσφέρουν ιδέες, αξιοπιστία, κοινωνικές αναφορές και νέες δυνάμεις.

Το ΠΑΣΟΚ δεν κινδυνεύει επειδή στερείται ιστορίας. Κινδυνεύει επειδή, σε ορισμένες κρίσιμες επιλογές του, δείχνει να εμπιστεύεται περισσότερο το παρελθόν του από το μέλλον του.

Και αν θέλει πραγματικά να ξεφύγει από την τρίτη θέση, πρέπει πρώτα να ξεφύγει από τη λογική της πολιτικής ανακύκλωσης.