Η Ελλάδα των τουριστικών ρεκόρ, των πανηγυρικών δηλώσεων και της περίφημης «ισχυρής οικονομίας» έχει ένα μικρό, ενοχλητικό πρόβλημα: οι ίδιοι οι Έλληνες δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να κάνουν διακοπές στη χώρα τους.

Τα επίσημα στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια για επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 46,6% των πολιτών στην Ελλάδα ηλικίας 16 ετών και άνω δεν είχε το 2025 την οικονομική δυνατότητα να καλύψει το κόστος μίας εβδομάδας διακοπών μακριά από το σπίτι του.

Πρόκειται για τη δεύτερη χειρότερη επίδοση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο η Ρουμανία, με ποσοστό 61,4%, βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση. Ακολουθούν η Βουλγαρία και η Ουγγαρία με 39,1%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος περιορίζεται στο 27,5%.

Με απλά λόγια, η Ελλάδα απέχει σχεδόν είκοσι ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και αυτή η απόσταση δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς. Μετριέται σε οικογένειες που δεν φεύγουν, σε παιδιά που δεν βλέπουν θάλασσα, σε εργαζόμενους που επιστρέφουν στη δουλειά χωρίς να έχουν ξεκουραστεί και σε συνταξιούχους που παρακολουθούν το καλοκαίρι από το μπαλκόνι.

«Ισχυρή οικονομία» για ποιον;

Η κυβερνητική αφήγηση επιμένει να παρουσιάζει μία οικονομία που αναπτύσσεται, προσελκύει επενδύσεις και σπάει τουριστικά ρεκόρ. Όμως η πραγματική οικονομία δεν κατοικεί στα δελτία Τύπου ούτε στα τηλεοπτικά γραφήματα. Κατοικεί στο πορτοφόλι του πολίτη.

Και εκεί η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.

Όταν σχεδόν ένας στους δύο πολίτες δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει ούτε επτά ημέρες διακοπών, τότε κάτι δεν πηγαίνει καλά με τη διανομή των καρπών της ανάπτυξης. Μπορεί οι αριθμοί να ευημερούν, αλλά οι άνθρωποι εξακολουθούν να μετρούν το κόστος του ρεύματος, του σούπερ μάρκετ, των καυσίμων, των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων και της διαμονής.

Η «ισχυρή οικονομία» αποδεικνύεται εξαιρετικά επιλεκτική. Ισχυρή για όσους αυξάνουν τα κέρδη τους, περισσότερο αδύναμη για εκείνους που ζουν από τον μισθό ή τη σύνταξή τους. Ανθεκτική για τους δείκτες, ασφυκτική για τα νοικοκυριά.

Διακοπές σε συγγενείς, φίλους και εξοχικά

Την ίδια πραγματικότητα καταγράφει και η ΕΛΣΤΑΤ. Από όσους δεν πραγματοποίησαν προσωπικό ταξίδι το 2025, το 56,4% επικαλέστηκε οικονομικούς λόγους. Οι λόγοι υγείας ακολουθούν με μεγάλη διαφορά, στο 20,8%.

Ακόμη και όσοι ταξιδεύουν αναζητούν τρόπους να περιορίσουν δραστικά το κόστος. Το 52,1% των προσωπικών ταξιδιών πραγματοποιήθηκε σε μη ενοικιαζόμενα καταλύματα, όπως ιδιόκτητα εξοχικά ή σπίτια συγγενών και φίλων. Αυτή η κατηγορία συγκέντρωσε το 71,6% του συνολικού αριθμού των διανυκτερεύσεων.

Η φιλοξενία δεν είναι πλέον μόνο έκφραση συγγενικής αγάπης. Έχει μετατραπεί σε κοινωνικό δίχτυ προστασίας απέναντι στην ακρίβεια.

Παράλληλα, τα ταξίδια διάρκειας από μία έως τρεις διανυκτερεύσεις αυξήθηκαν κατά 26,7%. Οι διακοπές μικραίνουν, συμπιέζονται και προσαρμόζονται στις αντοχές του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Το καλοκαίρι της αριθμητικής

Η εικόνα συμπληρώνεται από την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, σύμφωνα με την οποία το 50% των καταναλωτών δεν σχεδίαζε διακοπές το καλοκαίρι του 2026. Από όσους θα ταξίδευαν, το 42% υπολόγιζε να φύγει μόνο για τέσσερις έως επτά ημέρες, ενώ το 45% δήλωνε ότι θα περιόριζε τις δαπάνες του.

Μόλις το 14% επέλεγε ξενοδοχείο. Το 41% δήλωνε ότι θα μαγειρεύει συχνά στον χώρο διαμονής και το 70% ότι θα προμηθεύεται τρόφιμα από σούπερ ή μίνι μάρκετ.

Αυτό δεν είναι ανέμελο καλοκαίρι. Είναι μία συνεχής άσκηση αριθμητικής: πόσα καύσιμα, πόσα διόδια, πόσες διανυκτερεύσεις, πόσα γεύματα, πόσες ημέρες μπορεί να αντέξει το πορτοφόλι.

Η ανάπτυξη κρίνεται στη ζωή των ανθρώπων

Οι διακοπές δεν είναι περιττή πολυτέλεια. Είναι χρόνος ανάπαυσης, οικογενειακής επαφής και ψυχικής αποφόρτισης. Είναι ένα στοιχειώδες κομμάτι αξιοπρεπούς ζωής για τον εργαζόμενο που μοχθεί ολόκληρο τον χρόνο.

Μία οικονομία δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται πραγματικά ισχυρή όταν στερεί από τους μισούς πολίτες της ακόμη και αυτή τη δυνατότητα. Δεν αρκεί να αυξάνεται το ΑΕΠ, αν ταυτόχρονα μειώνεται η ελευθερία των ανθρώπων να ζήσουν λίγο καλύτερα.

Η πραγματική ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο στα δημόσια έσοδα, στις επενδυτικές βαθμίδες και στις αφίξεις ξένων τουριστών. Μετριέται στο αν μία οικογένεια μπορεί να πάει επτά ημέρες διακοπές χωρίς να χρεωθεί. Στο αν ένας εργαζόμενος μπορεί να ξεκουραστεί χωρίς να φοβάται τον λογαριασμό που θα τον περιμένει όταν επιστρέψει.

Μέχρι τότε, η Ελλάδα θα συνεχίσει να διαφημίζεται ως παράδεισος για τους επισκέπτες και να γίνεται απρόσιτη για τους κατοίκους της.

Και η «ισχυρή οικονομία» θα παραμένει ισχυρή κυρίως μέσα στα κυβερνητικά συνθήματα.

Πασχ.Τοσ