Το κλείσιμο των λαϊκών αγορών δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου οικονομικής πίεσης, θεσμικής αδιαφορίας και αποτυχημένου διαλόγου, που έφερε τον κλάδο στο σημείο μηδέν. Το ρεπορτάζ καταγράφει τα γεγονότα και τα δεδομένα που οδήγησαν τους πωλητές να επιλέξουν το πιο σκληρό μέσο κινητοποίησης: το «λουκέτο».

Η καθημερινότητα πίσω από τους πάγκους

Σύμφωνα με μαρτυρίες παραγωγών και επαγγελματιών πωλητών από όλη τη χώρα, η λειτουργία στις λαϊκές αγορές έχει μετατραπεί σε αγώνα επιβίωσης. Τα βασικά προβλήματα επαναλαμβάνονται παντού:

• δημοτικά τέλη και ανταποδοτικές χρεώσεις που αυξάνονται,
• ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται ανεξάρτητα από το αν ο πωλητής εργάστηκε όλες τις ημέρες,
• φορολογικές υποχρεώσεις χωρίς πρόβλεψη για εποχικότητα και απώλειες προϊόντων,
• εκτόξευση του κόστους καυσίμων και μεταφορών.

Όπως λένε χαρακτηριστικά άνθρωποι της αγοράς, «υπάρχουν ημέρες που δουλεύουμε μόνο για να καλύψουμε τα έξοδα».

Ο διάλογος που δεν έγινε ποτέ

Το ρεπορτάζ καταγράφει ότι τα τελευταία χρόνια κατατέθηκαν δεκάδες υπομνήματα προς αρμόδια υπουργεία και δήμους, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Συναντήσεις έγιναν, δεσμεύσεις ακούστηκαν, όμως καμία δομική αλλαγή δεν προχώρησε.

Οι πωλητές επισημαίνουν ότι:

• οι λαϊκές αγορές δεν εντάχθηκαν σε σοβαρά προγράμματα στήριξης,
• δεν υπήρξε συνολική θεσμική μεταρρύθμιση,
• τα προβλήματα μεταφέρονταν διαρκώς «για αργότερα».

Σε αυτό το περιβάλλον, η συνέχιση της κανονικής λειτουργίας θεωρήθηκε από πολλούς ως σιωπηρή αποδοχή της απαξίωσης.

Γιατί επιλέχθηκε το κλείσιμο

Σύμφωνα με συνδικαλιστικές πηγές, οι ήπιες μορφές διαμαρτυρίας δοκιμάστηκαν και απέτυχαν. Δεν προκάλεσαν πολιτική πίεση, ούτε έφεραν λύσεις. Αντίθετα, το γενικευμένο κλείσιμο:

• ανέδειξε άμεσα τη σημασία των λαϊκών αγορών στην καθημερινότητα,
• κατέστησε ορατό το πρόβλημα σε κοινωνία και κυβέρνηση,
• δημιούργησε πραγματικό κόστος στην αδράνεια.

«Αν δεν σταματήσει η αγορά, κανείς δεν ασχολείται», αναφέρει χαρακτηριστικά πωλητής με πολυετή παρουσία στις λαϊκές.

Οι καταναλωτές και το πραγματικό διακύβευμα

Παρότι το κλείσιμο προκαλεί αντικειμενικά δυσκολία στους καταναλωτές, οι υποστηρικτές της απεργίας επιμένουν ότι το μέτρο δεν στρέφεται απέναντι στην κοινωνία. Αντίθετα, όπως υποστηρίζουν, μια λαϊκή αγορά με εξουθενωμένους πωλητές:

• δεν μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές,
• δεν μπορεί να αποτελέσει αντίβαρο στην ακρίβεια,
• δεν μπορεί να επιβιώσει μακροπρόθεσμα.

Το «λουκέτο» παρουσιάζεται ως προσωρινό σοκ, με στόχο τη μακροχρόνια διάσωση του θεσμού.

Πολιτική ευθύνη

Η έρευνα καταλήγει ότι το κλείσιμο των λαϊκών αγορών είναι σύμπτωμα και όχι αιτία. Σύμπτωμα μιας πολιτικής επιλογής να μείνουν τα προβλήματα άλυτα, μέχρι να εκραγούν. Η ευθύνη, σύμφωνα με τους πωλητές, βαραίνει διαχρονικά την Πολιτεία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση που:

• δεν έδωσαν λύσεις,
• δεν άνοιξαν ουσιαστικό διάλογο,
• άφησαν τον θεσμό να φτάσει στα όριά του.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι σαφές:

θα αποτελέσει το κλείσιμο αφετηρία λύσεων ή απλώς ακόμη ένα επεισόδιο απαξίωσης;

Ρεπορτάζ – Έρευνα

Πασχάλης Θ. Τόσιος