Μια ξαπλώστρα σηκωμένη στα χέρια νεότερων ανθρώπων και πάνω της μια ηλικιωμένη γυναίκα που δεν ήθελε να χάσει το πανηγύρι. Η εικόνα από τις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου, το βράδυ του Δεκαπενταύγουστου, έκανε γρήγορα τον γύρο του διαδικτύου.

Δεν ήταν, όμως, μόνο ένα χαριτωμένο στιγμιότυπο από ένα κρητικό γλέντι. Πίσω από τη γυναίκα που μεταφέρθηκε με τη ξαπλώστρα μέχρι τους μουσικούς κρύβεται μια σχεδόν κινηματογραφική διαδρομή ζωής.

Πρόκειται για τη Γερμανίδα γλύπτρια και εικαστικό Καρίνα Ρεκ, τη γυναίκα που οι κάτοικοι της Κρήτης γνωρίζουν εδώ και χρόνια ως την «Καρίνα των Ανωγειανών».

Δεν της χάλασαν το χατίρι

Η Καρίνα ήθελε να βρεθεί στο πανηγύρι, παρά τα προβλήματα μετακίνησης. Οι άνθρωποι του χωριού βρήκαν την πιο απλή και ταυτόχρονα την πιο ανθρώπινη λύση: τη σήκωσαν μαζί με τη ξαπλώστρα της και τη μετέφεραν κοντά στη μουσική και στον χορό.

Εκείνη χειροκρότησε τους χορευτές, χάρηκε με τη χαρά των υπολοίπων και έγινε, χωρίς να το επιδιώξει, το πρόσωπο της βραδιάς. Όχι επειδή προκάλεσε εντύπωση, αλλά επειδή η εικόνα της συμπύκνωσε κάτι βαθύτερο: τη δύναμη της κοινότητας που δεν αφήνει κανέναν έξω από τη γιορτή.

Από τον Νταλί και τον Παζολίνι στο φλαμένκο

Σύμφωνα με τη δημόσια αφήγηση της Ρεθυμνιώτισσας Κατερίνας Μανετάκη, η Καρίνα Ρεκ στα νεανικά της χρόνια υπήρξε μοντέλο του Σαλβαδόρ Νταλί, συμμετείχε σε ταινία του Πιερ Πάολο Παζολίνι και ασχολήθηκε με το φλαμένκο.

Τα διαθέσιμα βιογραφικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι σπούδασε υποκριτική και εκφραστικό χορό στο Ντίσελντορφ και στο Αμβούργο, ενώ εργάστηκε σε θεατρικές σκηνές της Γερμανίας. Αργότερα στράφηκε στη γλυπτική, στη φωτογραφία και κυρίως στην τέχνη τοπίου, δημιουργώντας έργα που συνδέουν τη μνήμη, την ιστορία και το φυσικό περιβάλλον.

Η Καρίνα Ρεκ γεννήθηκε στις 8 Απριλίου 1938 στο Βερολίνο και πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής της στην Ελλάδα, ανάμεσα στην Αθήνα, την Κρήτη και τις Κυκλάδες. 

Ένα τραγούδι του Ψαραντώνη την οδήγησε στα Ανώγεια

Σύμφωνα με την τοπική αφήγηση, η σχέση της με την Κρήτη άρχισε όταν άκουσε στο Βερολίνο ένα τραγούδι του Ψαραντώνη. Η μουσική την έκανε να αναζητήσει τον τόπο καταγωγής του και να φτάσει στα Ανώγεια.

Εκεί γνώρισε τους ανθρώπους, την παράδοση, αλλά και τη βαριά ιστορική μνήμη του τόπου: την Αντίσταση και τις θηριωδίες της γερμανικής Κατοχής.

Η εμπειρία αυτή την οδήγησε στη δημιουργία ενός έργου που θα αποτελούσε μια προσωπική πράξη μνήμης, ειρήνης και ελληνογερμανικής συμφιλίωσης.

Ο «Αντάρτης της Ειρήνης» στη Νίδα

Από το 1989 έως το 1991, σε συνεργασία με κατοίκους των Ανωγείων και βοσκούς του Ψηλορείτη, η Καρίνα Ρεκ δημιούργησε στο οροπέδιο της Νίδας τον «Αντάρτη της Ειρήνης» – γνωστό διεθνώς ως «Andartis».

Πρόκειται για μια τεράστια μορφή φτερωτού αντάρτη, μήκους περίπου 32 μέτρων και πλάτους 9 μέτρων, σχηματισμένη από περίπου 5.000 φυσικές πέτρες. Πολλές από αυτές είχαν τοποθετηθεί στην περιοχή κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ώστε να εμποδιστεί η προσγείωση γερμανικών αεροσκαφών.

Η συνολική μορφή του έργου γίνεται καλύτερα αντιληπτή από ψηλά, σαν ένα τεράστιο αποτύπωμα μνήμης πάνω στο κρητικό τοπίο. Το μνημείο εγκαινιάστηκε στις 23 Ιουνίου 1991 και παραμένει αφιερωμένο στον αντιστασιακό αγώνα των Κρητικών και στο αίτημα για ειρήνη και συμφιλίωση. Η ίδια κατέγραψε την ιστορία της δημιουργίας του στο βιβλίο της «Andartis – Monument für den Frieden»

Μια εικόνα πολύ μεγαλύτερη από ένα viral στιγμιότυπο

Σήμερα η Καρίνα Ρεκ ζει στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου, έχοντας γίνει κομμάτι της τοπικής κοινωνίας. Όταν ζήτησε να βρεθεί στο πανηγύρι, οι συγχωριανοί της δεν είδαν μια ηλικιωμένη γυναίκα που δυσκολευόταν να μετακινηθεί. Είδαν την Καρίνα τους.

Και έτσι μια απλή ξαπλώστρα έγινε το μέσο που την οδήγησε ξανά στη μουσική, στον χορό και στους ανθρώπους.

Η εικόνα έγινε viral. Η ουσία της, όμως, βρίσκεται αλλού: στον σεβασμό, στην αλληλεγγύη και στην αληθινή έννοια της κοινότητας. Γιατί η γιορτή αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν κανείς δεν μένει πίσω.