Η  έγκριση κατέστη δυνατή έπειτα από την υπαναχώρηση της Ιταλίας, η οποία έδωσε την απαραίτητη πλειοψηφία, παρά την αντίθεση χωρών όπως η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία, ενώ το Βέλγιο επέλεξε την αποχή. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας Ευρώπης που θυσιάζει τους αγρότες της στον βωμό των γεωπολιτικών ισορροπιών και των εμπορικών συμφωνιών.

Φθηνά προϊόντα, άνισος ανταγωνισμός, κατάρρευση εισοδημάτων

Η συμφωνία ανοίγει διάπλατα την ευρωπαϊκή αγορά σε μαζικές εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Βόειο κρέας, πουλερικά και ζάχαρη θα εισρέουν στην ΕΕ σε τιμές που οι Ευρωπαίοι παραγωγοί δεν μπορούν να ανταγωνιστούν, καθώς αυτοί λειτουργούν υπό αυστηρότατους περιβαλλοντικούς, εργασιακούς και υγειονομικούς κανόνες.

Η ανισότητα είναι κραυγαλέα:
οι Ευρωπαίοι αγρότες πιέζονται από το αυξημένο κόστος παραγωγής, την «πράσινη μετάβαση» και τις αλλεπάλληλες περικοπές ενισχύσεων, την ώρα που καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα χωρών όπου τα πρότυπα είναι σαφώς χαμηλότερα. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο: συμπίεση τιμών, απώλεια εισοδήματος και μαζική εγκατάλειψη της αγροτικής δραστηριότητας.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι κινητοποιήσεις έχουν ήδη φουντώσει, με μπλόκα σε αυτοκινητοδρόμους της Γαλλίας και του Βελγίου και μαζικές διαμαρτυρίες στην Πολωνία. Οι αγρότες μιλούν ανοιχτά για «οικονομικό στραγγαλισμό».

Σοβαρά ερωτήματα για την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων

Πέρα από την οικονομική διάσταση, η συμφωνία εγείρει κρίσιμα ζητήματα ποιότητας και ασφάλειας των εισαγόμενων προϊόντων. Στις χώρες της Mercosur επιτρέπεται η χρήση φυτοφαρμάκων, ορμονών και πρακτικών εκτροφής που απαγορεύονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και χρόνια.

Παρά τις διαβεβαιώσεις για «ρήτρες προστασίας» και «μηχανισμούς ελέγχου», οι προβλέψεις αυτές χαρακτηρίζονται από ειδικούς και αγροτικές οργανώσεις ως ανεπαρκείς και καθυστερημένες, καθώς ενεργοποιούνται μόνο εκ των υστέρων, όταν η ζημιά στην αγορά και στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών έχει ήδη γίνει.

Το ερώτημα είναι σαφές:
ποιος εγγυάται ότι τα τρόφιμα που θα φτάνουν στο ευρωπαϊκό πιάτο θα πληρούν τα ίδια αυστηρά πρότυπα με τα εγχώρια;
Η απάντηση παραμένει θολή.

Η «στρατηγική» της Επιτροπής και το κόστος στην κοινωνία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία παρουσιάζουν τη συμφωνία ως αναγκαία κίνηση για την αντιστάθμιση απωλειών από τους δασμούς των ΗΠΑ και τη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα. Όμως αυτή η «στρατηγική αυτονομία» φαίνεται να οικοδομείται πάνω στα ερείπια της ευρωπαϊκής αγροτιάς.

Η Ευρώπη, αντί να προστατεύσει την επισιτιστική της επάρκεια και την ποιότητα των τροφίμων, επιλέγει να μετατρέψει τον αγροτικό τομέα σε παράπλευρη απώλεια της παγκοσμιοποιημένης αγοράς.

Τι ακολουθεί

Μετά την επιβεβαίωση των ψήφων από τα κράτη-μέλη, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να υπογράψει τη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur, ενώ το τελικό λόγο θα έχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μέχρι τότε, ένα είναι βέβαιο:
η Mercosur δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια απλή εμπορική συμφωνία, αλλά ως σημείο καμπής που απειλεί να διαλύσει τον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα και να υποβαθμίσει την ποιότητα των τροφίμων που καταναλώνουν οι πολίτες. Οι κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις προμηνύονται εκρηκτικές.