Υπάρχουν βιβλία που διαβάζονται και βιβλία που εγκαθίστανται μέσα μας. Τα «Ανθρώπινα Πράξεις» της Νομπελίστριας Νοτιοκορεάτισσας συγγραφέα Χαν Γκανγκ ανήκουν αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Με αφετηρία την αιματηρή εξέγερση της Γκουανγκτζού, τον Μάιο του 1980, και τη βίαιη καταστολή της από το στρατιωτικό καθεστώς της Νότιας Κορέας, η συγγραφέας δημιουργεί ένα μυθιστόρημα βαθιά πολιτικό, χωρίς να καταφεύγει σε εύκολα συνθήματα. Δεν ενδιαφέρεται μόνο για τα ιστορικά γεγονότα. Στρέφει το βλέμμα της στους ανθρώπους που βρέθηκαν μέσα στη δίνη τους: στους νεκρούς, στους επιζώντες, στους συγγενείς, στους βασανισμένους και σε εκείνους που αναγκάστηκαν να συνεχίσουν τη ζωή τους κουβαλώντας την ενοχή, τον φόβο και την απώλεια.

Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται ένας νεαρός μαθητής που αναζητά τον φίλο του ανάμεσα στα σώματα των θυμάτων. Γύρω του ξεδιπλώνονται διαφορετικές φωνές και χρονικές περίοδοι, σχηματίζοντας ένα πολυφωνικό μνημείο για όσους χάθηκαν και για όσους δεν μπόρεσαν ποτέ πραγματικά να επιστρέψουν στην προηγούμενη ζωή τους.

Η γραφή της Χαν Γκανγκ είναι λιτή, ποιητική και ταυτόχρονα αμείλικτη. Δεν εξωραΐζει τη βία, ούτε την εκμεταλλεύεται για να προκαλέσει εύκολο συγκλονισμό. Την τοποθετεί απέναντι στον αναγνώστη και τον αναγκάζει να αναρωτηθεί μέχρι πού μπορεί να φτάσει η ανθρώπινη αγριότητα, αλλά και από πού αντλείται η δύναμη της αλληλεγγύης, της αντίστασης και της αξιοπρέπειας.

Τα «Ανθρώπινα Πράξεις» μιλούν για μια συγκεκριμένη χώρα και μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, ωστόσο το μήνυμά τους είναι οικουμενικό. Κάθε κοινωνία που επιλέγει τη λήθη κινδυνεύει να επαναλάβει τα εγκλήματά της. Κάθε εξουσία που αντιμετωπίζει τον πολίτη ως εχθρό ανοίγει τον δρόμο προς τον αυταρχισμό. Και κάθε άνθρωπος που αρνείται να σιωπήσει κρατά ζωντανή μια μικρή δυνατότητα δικαιοσύνης.

Πρόκειται για ένα απαιτητικό βιβλίο, όχι λόγω της γλώσσας του, αλλά λόγω του συναισθηματικού και ηθικού βάρους που μεταφέρει. Δεν προσφέρει ανακούφιση ούτε εύκολες απαντήσεις. Προσφέρει, όμως, κάτι πολυτιμότερο: τη δυνατότητα να κοιτάξουμε κατάματα την Ιστορία και να κατανοήσουμε ότι πίσω από τους αριθμούς των θυμάτων βρίσκονται πρόσωπα, όνειρα, οικογένειες και ζωές που διακόπηκαν.

Ο «Καθημερινός Παρατηρητής» προτείνει ένα μυθιστόρημα που απευθύνεται τόσο στους πολιτικοποιημένους αναγνώστες όσο και σε εκείνους που αναζητούν μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία. Ένα βιβλίο για τη δημοκρατία, τη μνήμη και την ευθύνη απέναντι στους νεκρούς και στους ζωντανούς.

Γιατί, τελικά, η λογοτεχνία δεν αλλάζει πάντοτε τον κόσμο. Μπορεί, όμως, να μας εμποδίσει να συμβιβαστούμε με την απανθρωπιά του.

Εκδόσεις Καστανιώτη