Στο εδώλιο κάθισαν αρχικά 32 κατηγορούμενοι, οι οποίοι κατηγορούνται ότι εισέπραξαν παράνομα επιδοτήσεις συνολικού ύψους άνω των 250.000 ευρώ κατά την τριετία 2016-2018, δηλώνοντας εκτάσεις για τις οποίες δεν είχαν πραγματικά δικαιώματα.

Η υπόθεση αφορά ένα πλέγμα ψευδών δηλώσεων εκτάσεων και μισθώσεων γης που φέρεται να αξιοποιήθηκε για την είσπραξη κοινοτικών ενισχύσεων χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Ήδη κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επτά κατηγορούμενοι επέστρεψαν συνολικά 165.000 ευρώ, ομολόγησαν την ενοχή τους και έκαναν χρήση της διαδικασίας ποινικής διαπραγμάτευσης. Το δικαστήριο τους επέβαλε ποινές φυλάκισης από δύο έτη και τρεις μήνες έως τρία έτη, με τριετή αναστολή, ενώ για έναν εξ αυτών διατάχθηκε και η δήμευση 20.000 ευρώ από τραπεζικό λογαριασμό.

Οι «μαύρες τρύπες» που αποκάλυψε η δίκη

Κατά την ακροαματική διαδικασία και την κατάθεση προϊσταμένης υπηρεσίας του οργανισμού, σε ερωτήσεις του προέδρου της έδρας Κωνσταντίνου Βελησσάρη και της Ευρωπαίας εισαγγελέως Ευγενίας Κυβέλου, αποκαλύφθηκαν σοβαρά κενά στον τρόπο λειτουργίας του συστήματος επιδοτήσεων.

Πρόκειται για τρεις βασικές αδυναμίες που φαίνεται πως επέτρεψαν σε ορισμένους να εκμεταλλευτούν το σύστημα.

Πρώτον, από το 2014 δεν προβλέπεται διοικητικός έλεγχος στα μισθωτήρια που κατατίθενται για τις δηλωμένες εκτάσεις.
Όπως προέκυψε στο δικαστήριο, κατατίθενταν:

• μισθωτήρια χωρίς υπογραφές

• έγγραφα χωρίς σφραγίδες

• ακόμη και κενές σελίδες ως αποδεικτικά μίσθωσης.

Δεύτερον, δεν υπάρχει πλήρης διασταύρωση με το Ελληνικό Κτηματολόγιο, γεγονός που δεν επιτρέπει τον πλήρη έλεγχο για το ποιος είναι πραγματικός ιδιοκτήτης μιας έκτασης που δηλώνεται για επιδότηση.

Τρίτον, ακόμη και όταν διαπιστώνεται ότι έχουν καταβληθεί αχρεωστήτως ποσά, η ανάκτησή τους αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη.

Η διαδικασία απαιτεί διαδοχικούς ελέγχους για κάθε οικονομικό έτος, καταλογισμούς και δυνατότητα ενστάσεων από τους εμπλεκόμενους, γεγονός που οδηγεί σε μεγάλες καθυστερήσεις. Σύμφωνα μάλιστα με όσα κατατέθηκαν στο δικαστήριο, μετά το 2015 έχουν σταματήσει οι συστηματικοί διασταυρωτικοί έλεγχοι.

Ο ρόλος των ΚΥΔ

Στη διάρκεια της δίκης αναδείχθηκε επίσης ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) στην υποβολή των δηλώσεων αγροτεμαχίων.

Τα ΚΥΔ λειτουργούν ως ενδιάμεσοι φορείς για την καταχώριση των στοιχείων των παραγωγών στο σύστημα επιδοτήσεων, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη διασφάλιση της ακρίβειας των δεδομένων που εισάγονται.

Μια υπόθεση που ανοίγει ευρύτερη συζήτηση

Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αφορά μόνο τις πράξεις των κατηγορουμένων. Αναδεικνύει και τα σοβαρά θεσμικά κενά σε έναν μηχανισμό που διαχειρίζεται κάθε χρόνο τεράστιους ευρωπαϊκούς πόρους για την αγροτική παραγωγή.

Όταν οι έλεγχοι χαλαρώνουν, όταν οι διασταυρώσεις στοιχείων δεν γίνονται και όταν η διοίκηση αδυνατεί να ανακτήσει παράνομα καταβληθέντα ποσά, τότε το πρόβλημα ξεπερνά τις ατομικές ευθύνες.

Αγγίζει την ίδια την αξιοπιστία του συστήματος διαχείρισης των κοινοτικών ενισχύσεων.

Η δίκη συνεχίζεται και αναμένεται να ρίξει ακόμη περισσότερο φως σε μια υπόθεση που ήδη προκαλεί έντονο προβληματισμό για τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού επιδοτήσεων στη χώρα.
Το δικαστήριο διέκοψε για 31 Μαρτίου με καταθέσεις μαρτύρων.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Για τον «Καθημερινό Παρατηρητή»