Όρβηλος: Η φωτιά έσβησε, οι στάχτες έμειναν και οι ανεμογεννήτριες παραμένουν στο τραπέζι – Τα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις
Η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στις 18 Ιουλίου 2024 στο όρος Όρβηλος και συνέχισε να καίει επί σχεδόν έναν μήνα, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες στρέμματα καμένης γης και ένα βαθύ τραύμα σε ένα από τα σημαντικότερα ορεινά οικοσυστήματα της χώρας, δεν έχει πάψει να γεννά ερωτήματα.
Η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στις 18 Ιουλίου 2024 στο όρος Όρβηλος και συνέχισε να καίει επί σχεδόν έναν μήνα, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες στρέμματα καμένης γης και ένα βαθύ τραύμα σε ένα από τα σημαντικότερα ορεινά οικοσυστήματα της χώρας, δεν έχει πάψει να γεννά ερωτήματα.
Όχι, τα επίσημα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι η καταστροφή συνδέεται με τα σχέδια εγκατάστασης ανεμογεννητριών. Η αίτηση για το αιολικό πάρκο «Οξύλα – Λυκοτόπος» είχε κατατεθεί πριν από τη φωτιά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η συζήτηση πρέπει να κλείσει. Ίσα-ίσα, ίσως τώρα αρχίζει.
Διότι η πραγματική αποκάλυψη δεν βρίσκεται στο πότε ξεκίνησε η αδειοδοτική διαδικασία. Βρίσκεται στο γεγονός ότι, ενώ το βουνό ακόμη μετρά τις πληγές του, το σχέδιο παραμένει ενεργό και η δημόσια συζήτηση συνεχίζεται σαν να μην προηγήθηκε μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές καταστροφές των τελευταίων ετών.
Ένα βουνό που κάηκε για 28 ημέρες
Ο Όρβηλος δεν είναι ένας ακόμη ορεινός όγκος. Αποτελεί έναν μοναδικό βιότοπο, με σπάνια χλωρίδα και πανίδα, ενταγμένο στο δίκτυο Natura. Η πυρκαγιά του καλοκαιριού του 2024 έπληξε μια περιοχή εξαιρετικής οικολογικής σημασίας, αφήνοντας πίσω της εικόνες αποκάλυψης.
Και όμως, λιγότερο από δύο χρόνια μετά, η συζήτηση για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών επανέρχεται στο προσκήνιο.
Το ερώτημα δεν είναι αν οι ΑΠΕ αποτελούν αναγκαίο εργαλείο της ενεργειακής μετάβασης.
Το ερώτημα είναι αν υπάρχουν όρια.
Ποιος αποφάσισε ότι ο Όρβηλος «άντεξε»;
Ποιος έκρινε ότι ένα βουνό που υπέστη τέτοια οικολογική καταστροφή είναι έτοιμο να δεχθεί νέες βαριές παρεμβάσεις;
Έχουν επαναξιολογηθεί οι περιβαλλοντικές συνθήκες μετά την πυρκαγιά;
Έχουν μελετηθεί οι επιπτώσεις από τη διάνοιξη δρόμων, τις εκσκαφές και την εγκατάσταση τεράστιων πυλώνων σε ένα τόσο ευαίσθητο οικοσύστημα ή μήπως η αδειοδοτική διαδικασία συνεχίζει να κινείται με τους ίδιους όρους που ίσχυαν πριν το βουνό παραδοθεί στις φλόγες;
Ένα «όχι» που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο
Η αρμόδια επιτροπή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Το γεγονός αυτό από μόνο του δείχνει ότι οι ανησυχίες δεν αποτελούν προϊόν υπερβολών ή εύκολων θεωριών, αλλά αντικείμενο σοβαρού προβληματισμού.
Και εδώ γεννάται ένα ακόμη ερώτημα:Αν η ίδια η Περιφέρεια εκφράζει τις αντιρρήσεις της, ποια θα είναι η τελική στάση της Πολιτείας;
Η πράσινη ανάπτυξη χωρίς όρια δεν είναι ανάπτυξη
Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Αλλά η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άλλοθι για παρεμβάσεις παντού και με κάθε κόστος.
Γιατί, αν ακόμη και ένα βουνό που κάηκε επί 28 ημέρες, ένα βουνό που αποτελεί μέρος ενός προστατευόμενου οικοσυστήματος, εξακολουθεί να θεωρείται κατάλληλο για τέτοιες εγκαταστάσεις, τότε εύλογα γεννάται το μεγαλύτερο ερώτημα από όλα:
Υπάρχει τελικά κάποια «κόκκινη γραμμή» ή απλώς δεν υπάρχει περιοχή που να εξαιρείται από την ενεργειακή αξιοποίηση;
Και αν ο Όρβηλος, μετά από μια βιβλική καταστροφή, δεν θεωρείται αρκετά ευαίσθητος ώστε να προστατευθεί από νέες επεμβάσεις, τότε ποιο βουνό της χώρας μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά αδιαπραγμάτευτο;
Γιατί οι φωτιές σβήνουν.
Οι στάχτες όμως μένουν.
Και μαζί τους μένουν και τα ερωτήματα.
Ερωτήματα που η κοινωνία έχει δικαίωμα να θέτει και η Πολιτεία υποχρέωση να απαντά.
