Ένα ακόμη κομμάτι της ιστορικής μνήμης των Σερρών φαίνεται πως περνά οριστικά στο παρελθόν. Το τελευταίο σπίτι του 19ου αιώνα που διατηρούνταν στην οδό Αθανασίου Αργυρού, στην περιοχή των παλαιών εβραϊκών συνοικιών της πόλης, κατεδαφίζεται, σηματοδοτώντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.

Το συγκεκριμένο κτίσμα αποτελούσε έναν από τους τελευταίους σιωπηλούς μάρτυρες της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας που χαρακτήριζε τις Σέρρες πριν από τις μεγάλες ανατροπές του 20ού αιώνα. Η περιοχή, όπου επί δεκαετίες άνθισε η εβραϊκή κοινότητα της πόλης, διατηρούσε μέχρι σήμερα ελάχιστα ίχνη της ιστορικής της ταυτότητας.

Η οδός Αθανασίου Αργυρού φέρει άλλωστε το όνομα μιας οικογένειας που συνδέθηκε με την ιστορία της πόλης, ενώ στην ίδια οδό σώζονταν χαρακτηριστικά δείγματα της αστικής αρχιτεκτονικής του τέλους του 19ου αιώνα. Ο Δήμος Σερρών έχει καταγράψει την ιστορική σημασία της περιοχής και την ύπαρξη διατηρούμενων κατοικιών της εποχής.

Η κατεδάφιση ενός ακόμη ιστορικού κτιρίου επαναφέρει το διαχρονικό ερώτημα: πού σταματά η ανάγκη για ασφάλεια και αξιοποίηση της ιδιοκτησίας και πού αρχίζει η υποχρέωση προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς;

Αναμφίβολα, όταν ένα κτίριο χαρακτηρίζεται επικίνδυνο ή δεν προστατεύεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, η κατεδάφιση μπορεί να αποτελεί τη μοναδική νόμιμη επιλογή. Ωστόσο, κάθε φορά που χάνεται ένα τέτοιο οικοδόμημα, οι Σέρρες χάνουν και ένα κομμάτι της συλλογικής τους μνήμης.

Η πόλη έχει ήδη δει δεκάδες ιστορικά σπίτια να εξαφανίζονται τις τελευταίες δεκαετίες, αντικαθιστάμενα από σύγχρονες οικοδομές ή παραμένοντας απλώς κενά οικόπεδα. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν υπάρχει ακόμη χρόνος για να διασωθούν όσα λίγα απέμειναν ή αν η αρχιτεκτονική ταυτότητα των παλαιών Σερρών θα επιβιώνει πλέον μόνο μέσα από φωτογραφίες, αρχεία και προσωπικές αναμνήσεις.

Γιατί η ιστορία μιας πόλης δεν γράφεται μόνο στα βιβλία. Γράφεται και στους τοίχους των σπιτιών που άντεξαν έναν αιώνα και πλέον, μέχρι τη στιγμή που οι μπουλντόζες έβαλαν οριστική τελεία.
 

YΓ Η στιγμή της κατεδάφισης του τελευταίου σπιτιού του 19ου αιώνα στην οδό Αθανασίου Αργυρού, στην ιστορική συνοικία των παλαιών εβραϊκών μαχαλάδων των Σερρών.

Φωτογραφία: Χριστόφορος Μελλίδης