Ο πόλεμος που κήρυξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν αποτελεί ποιοτική τομή. Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη ένα επεισόδιο έντασης στη Μέση Ανατολή, αλλά για μια ανοιχτή αμφισβήτηση κάθε έννοιας διαπραγμάτευσης και διεθνούς νομιμότητας. Η στρατιωτική επίθεση εκδηλώθηκε τη στιγμή που υποτίθεται ότι υπήρχε διπλωματική διαδικασία σε εξέλιξη. Και τα πρώτα πλήγματα στράφηκαν ακριβώς απέναντι στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία με την οποία θεωρητικά , συνομιλούσαν.

Το αφήγημα είναι πλέον ωμό: αλλαγή καθεστώτος. Χωρίς σχέδιο, χωρίς εγγυήσεις, χωρίς καμία απάντηση στο τι ακολουθεί. Μια συνταγή δοκιμασμένη και αποτυχημένη. Το Ιράκ το 2003 αποτελεί ακόμη ανοιχτή πληγή. Ένας πόλεμος βασισμένος σε ψεύδη, που γέννησε χάος, τρομοκρατία και αποσταθεροποίηση που φτάνει μέχρι σήμερα.

Δεν χρειάζεται καμία πολιτική συμπάθεια προς το ιρανικό καθεστώς για να ειπωθεί το προφανές: τα καθεστώτα δεν ανατρέπονται με βόμβες. Ανατρέπονται , όταν ανατρέπονται , από τους ίδιους τους λαούς τους. Οι εξωτερικές επεμβάσεις συνήθως πετυχαίνουν το αντίθετο: συσπειρώνουν, σκληραίνουν, νομιμοποιούν την καταστολή στο εσωτερικό και επεκτείνουν τη βία προς τα έξω.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι το γενικότερο πλαίσιο. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η συνεχιζόμενη σφαγή στη Γάζα, και τώρα η νέα αυτή κλιμάκωση, συγκροτούν έναν κόσμο όπου το «δίκαιο του ισχυρού» τείνει να γίνει ο μοναδικός κανόνας. Έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις αυτοανακηρύσσονται σε τιμωρούς, αδιαφορώντας για τις συνέπειες μιας γενικευμένης ανάφλεξης.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση , που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δύναμη σταθερότητας , αποδεικνύεται ανίκανη να αρθρώσει ενιαία στρατηγική. Χωρίς ηγεσία, χωρίς όραμα, παγιδευμένη ανάμεσα σε ρητορικές διακηρύξεις και άτολμους κατευνασμούς.

Για την Ελλάδα, οι κίνδυνοι είναι άμεσοι. Γεωγραφική εγγύτητα, ενεργειακή εξάρτηση, προσφυγικές πιέσεις, αλλά και η αναμενόμενη προσπάθεια της Τουρκία να αναβαθμίσει τον ρόλο της μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον χωρίς σταθερούς κανόνες. Όλα αυτά θα απαιτούσαν μια ισχυρή, νομιμοποιημένη πολιτική ηγεσία, ικανή να επιδιώξει εθνική συνεννόηση και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Δυστυχώς, κάτι τέτοιο απουσιάζει.

Το ζητούμενο, τελικά, είναι βαθιά πολιτικό και ηθικό: θα αποδεχθούμε την κάθοδο στην άβυσσο ως «κανονικότητα»; Ή θα επιμείνουμε ότι ο κόσμος δεν μπορεί να κυβερνάται μόνο από πυραύλους, τελεσίγραφα και στρατιωτικούς συσχετισμούς;

Η υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, της ειρήνης και της δημοκρατίας δεν είναι ουτοπία. Είναι όρος επιβίωσης. Και η παραίτηση από αυτήν τη μάχη είναι η πιο επικίνδυνη επιλογή απ’ όλες.