Σε οικονομικό και ασφαλιστικό αδιέξοδο βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες. Οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ για πολλούς ασφαλισμένους το χρέος δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα δυσβάστακτο οικονομικό βάρος, αλλά και ανυπέρβλητο εμπόδιο για τη συνταξιοδότησή τους.

Σύμφωνα με τη δεύτερη τριμηνιαία έκθεση του ΚΕΑΟ για το 2026, το συνολικό χαρτοφυλάκιο ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών έφθασε στο τέλος Ιουνίου τα 52.426.469.266 ευρώ, από 51,786 δισ. ευρώ στο τέλος Μαρτίου.

Μέσα σε μόλις τρεις μήνες προστέθηκαν περίπου 640 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα διογκώνεται παρά τις διαθέσιμες ρυθμίσεις και τα μέτρα είσπραξης.

Το ποσό των 52,42 δισ. ευρώ αφορά το σύνολο των οφειλών που διαχειρίζεται το ΚΕΑΟ, δηλαδή χρέη εργοδοτών, επιχειρήσεων, ελεύθερων επαγγελματιών, αυτοαπασχολουμένων και αγροτών.

Τα 22,1 δισ. ευρώ είναι προσαυξήσεις και πρόσθετα τέλη

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η σύνθεση του συνολικού χρέους. Περίπου 30,3 δισ. ευρώ αποτελούν την κύρια οφειλή, ενώ τα υπόλοιπα 22,1 δισ. ευρώ προέρχονται από προσαυξήσεις και πρόσθετα τέλη.

Περισσότερο από το 42% του συνολικού ποσού δεν αφορά, επομένως, τις αρχικές ασφαλιστικές εισφορές, αλλά τις επιβαρύνσεις που συσσωρεύθηκαν με την πάροδο των ετών.

Μόνο κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, από τη συνολική αύξηση των 639 εκατ. ευρώ, τα 401,7 εκατ. ευρώ προήλθαν από πρόσθετα τέλη. Την ίδια στιγμή, οι ενεργές ρυθμίσεις μειώθηκαν στις 285.193, παρότι το συνολικό ρυθμισμένο ποσό αυξήθηκε στα 5,2 δισ. ευρώ.

Οι αριθμοί αποδεικνύουν ότι οι υφιστάμενες ρυθμίσεις δεν μπορούν να ανακόψουν τη συσσώρευση των οφειλών.

Περισσότεροι από 300.000 ασφαλισμένοι χωρίς σύνταξη

Περισσότεροι από 300.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες εκτιμάται ότι αδυνατούν να λάβουν σύνταξη εξαιτίας των χρεών τους προς τον ΕΦΚΑ.

Πρόκειται για ανθρώπους που μπορεί να έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο όριο ηλικίας και δεκαετίες εργασίας, παραμένουν όμως εγκλωβισμένοι επειδή δεν διαθέτουν τα χρήματα για να μειώσουν άμεσα την οφειλή τους.

Παράλληλα, η εκτίμηση ότι οκτώ στους δέκα επαγγελματίες και αγρότες αντιμετωπίζουν ασφαλιστικές οφειλές αποτυπώνει το μέγεθος ενός προβλήματος που έχει ξεπεράσει τα όρια μιας απλής λογιστικής εκκρεμότητας και εξελίσσεται σε μείζον κοινωνικό ζήτημα.

Τι προβλέπει σήμερα ο νόμος

Με το ισχύον καθεστώς, η συνταξιοδότηση μπορεί, υπό συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις, να πραγματοποιηθεί με οφειλές έως:

• 30.000 ευρώ για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους.
• 10.000 ευρώ για ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ.

Για το τμήμα του χρέους από 20.000 έως 30.000 ευρώ —και από 6.000 έως 10.000 ευρώ για τους αγρότες— παρακρατείται έως και το 60% της σύνταξης, μέχρι η οφειλή να μειωθεί στα χαμηλότερα όρια. Στη συνέχεια, το υπόλοιπο παρακρατείται σε έως 60 δόσεις.

Όποιος υπερβαίνει τα ανώτατα όρια καλείται να καταβάλει το επιπλέον ποσό μέσα σε δύο μήνες. Εάν αδυνατεί να το εξοφλήσει, η αίτηση συνταξιοδότησης απορρίπτεται.

Για έναν ηλικιωμένο αγρότη ή μικρομεσαίο επαγγελματία με χαμηλό ή ανύπαρκτο πλέον εισόδημα, ακόμη και η καταβολή μερικών χιλιάδων ευρώ μπορεί να είναι αδύνατη. Όταν, μάλιστα, εγκρίνεται η σύνταξη, η παρακράτηση του 60% αφήνει ένα ποσό που συχνά δεν επαρκεί για στοιχειώδη διαβίωση.

Τρία μέτρα για να σπάσει ο φαύλος κύκλος

Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις:

1. Διαγραφή παλαιών οφειλών και προσαυξήσεων

Να διαγραφούν παλιές οφειλές και επιβαρύνσεις προς τον ΕΦΚΑ, χωρίς να αφαιρείται από τον ασφαλισμένο ο αντίστοιχος χρόνος ασφάλισης. Δεν μπορεί ένας άνθρωπος να χάνει χρόνια ασφαλιστικού βίου για τα οποία εργάστηκε και κατέβαλε μέρος των εισφορών του.

2. Επαναφορά των 120 δόσεων

Να επανέλθει η ρύθμιση των 120 δόσεων για παλιές και νέες οφειλές, με ουσιαστικό «κούρεμα» προσαυξήσεων και χαμηλό επιτόκιο. Η μηνιαία δόση πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του οφειλέτη.

3. Αύξηση του πλαφόν στις 50.000 ευρώ

Να αυξηθεί το επιτρεπόμενο όριο οφειλών τουλάχιστον στις 50.000 ευρώ για όλες τις κατηγορίες μη μισθωτών που βρίσκονται σε ηλικία συνταξιοδότησης, με βιώσιμη παρακράτηση από τη σύνταξή τους.

Ιδιαίτερα βαρύ το πρόβλημα στις Σέρρες

Για τον νομό Σερρών, έναν από τους φτωχότερους νομούς της χώρας, το ζήτημα των ασφαλιστικών οφειλών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Το μειωμένο κατά κεφαλήν εισόδημα, η περιορισμένη οικονομική δραστηριότητα, η αναπτυξιακή υστέρηση και η διαρκής συρρίκνωση του πρωτογενούς τομέα έχουν διαμορφώσει, εδώ και χρόνια, ένα εξαιρετικά ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον.

Οι χαμηλές τιμές παραγωγού, το αυξημένο κόστος καλλιέργειας, η ενέργεια, τα καύσιμα, τα λιπάσματα και οι επαναλαμβανόμενες ζημιές περιορίζουν δραματικά τη δυνατότητα των αγροτών να ανταποκριθούν στις ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις. Αντίστοιχα, η μειωμένη κατανάλωση και η έλλειψη επαρκούς οικονομικής ανάπτυξης πιέζουν τις μικρές επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Όταν αυτή η κατάσταση παγιώνεται και διαρκεί επί χρόνια, η συσσώρευση οφειλών προς τον ΕΦΚΑ δεν μπορεί να αποδίδεται σε αμέλεια ή ασυνέπεια των ασφαλισμένων. Αποτελεί φυσικό επακόλουθο της οικονομικής αδυναμίας μιας ολόκληρης περιοχής, στην οποία αγρότες και μικρομεσαίοι παλεύουν πρώτα να διατηρήσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα και να καλύψουν τις ανάγκες των οικογενειών τους.

Για πολλούς Σερραίους ασφαλισμένους, λοιπόν, το χρέος προς τον ΕΦΚΑ δεν είναι επιλογή. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας οικονομικής και αναπτυξιακής εγκατάλειψης που, στο τέλος του επαγγελματικού τους βίου, τους στερεί ακόμη και το δικαίωμα στη σύνταξη.