Η τελευταία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε τις εκρήξεις, τις συγκρούσεις και τα δραματικά επεισόδια που πολλοί προεξοφλούσαν. Είχε όμως κάτι ίσως πιο ανησυχητικό για ένα κόμμα που μέχρι πριν λίγα χρόνια βρισκόταν στην κυβέρνηση: την αίσθηση μιας συλλογικής παραδοχής ότι η πολιτική πραγματικότητα έχει ήδη ξεπεράσει τις οργανωτικές του δυνατότητες.

Η πρόταση του Σωκράτη Φάμελλου για πολιτική στήριξη του εγχειρήματος της ΕΛΑΣ εγκρίθηκε με 75 ψήφους υπέρ και 35 κατά, καταγράφοντας μια σαφή πλειοψηφία υπέρ της προσέγγισης με το νέο πολιτικό σχέδιο που συνδέεται με τον Αλέξη Τσίπρα.

Πίσω όμως από τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη πολιτική αλήθεια: η απόφαση δεν αντανακλά μόνο μια στρατηγική επιλογή. Αντανακλά κυρίως τον συσχετισμό δυνάμεων που έχει διαμορφωθεί στη βάση του κόμματος και την αίσθηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δυσκολεύεται πλέον να πείσει πως διαθέτει αυτόνομη πολιτική προοπτική.

Ένα κόμμα που αδειάζει

Η εικόνα της Κεντρικής Επιτροπής αποτέλεσε από μόνη της πολιτικό μήνυμα.

Σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους, το κορυφαίο κομματικό όργανο εμφανίστηκε αποδυναμωμένο, με αισθητά μειωμένη συμμετοχή και εμφανή τα σημάδια των συνεχών αποχωρήσεων στελεχών και μελών προς το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα.

Στελέχη που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν οργανικά κομμάτια του μηχανισμού του κόμματος έχουν ήδη μετακινηθεί ή βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής, περιμένοντας τις τελικές αποφάσεις της πλευράς Τσίπρα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οργανωτικό. Είναι πρωτίστως πολιτικό.

Πολλές τοπικές οργανώσεις εμφανίζουν σημάδια αποσυσπείρωσης, η κομματική δραστηριότητα έχει περιοριστεί αισθητά και η δημόσια συζήτηση γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ περιστρέφεται πλέον περισσότερο γύρω από το αν θα επιβιώσει πολιτικά παρά γύρω από τις προγραμματικές του θέσεις.

Ο Φάμελλος κερδίζει χρόνο

Η υπερψήφιση της πρότασης Φάμελλου προσφέρει στην ηγεσία μια προσωρινή ανάσα.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να αποτρέψει μια νέα εσωκομματική κρίση και να εμφανιστεί ως εκφραστής της πλειοψηφικής τάσης που θεωρεί στρατηγικό λάθος την εκλογική αντιπαράθεση με την ΕΛΑΣ.

Την ίδια στιγμή, όμως, η απόφαση μεταφέρει την πίεση προς την πλευρά Τσίπρα.

Διότι το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο:Θέλει ο Αλέξης Τσίπρας τον ΣΥΡΙΖΑ ως οργανωμένο πολιτικό συνομιλητή ή επιθυμεί να οικοδομήσει ένα εντελώς νέο πολιτικό σχήμα με επιλογή προσώπων και όχι κομματικών μηχανισμών;

Μέχρι στιγμής οι δημόσιες παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού συγκλίνουν περισσότερο προς το δεύτερο σενάριο.

Αυτό δημιουργεί εύλογη αμηχανία στα στελέχη που στήριξαν τη γραμμή Φάμελλου, καθώς δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η πολιτική στήριξη που προσφέρουν θα βρει αντίστοιχη ανταπόκριση.

Οι «αποσυνάγωγοι» δεν εγκαταλείπουν

Η πλευρά Πολάκη, Παππά και Δούρου ηττήθηκε πολιτικά, αλλά δεν κατέρρευσε.

Αντίθετα, επέλεξε να χαμηλώσει τους τόνους, αποφεύγοντας μια μετωπική σύγκρουση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες εξελίξεις.

Η Ρένα Δούρου, ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά, εξέφρασε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την αγωνία ενός τμήματος του κόμματος που αισθάνεται ότι βρίσκεται στο περιθώριο των εξελίξεων.

Οι λεγόμενοι «αποσυνάγωγοι» γνωρίζουν ότι οι πολιτικές τους επιλογές είναι περιορισμένες. Γνωρίζουν επίσης ότι μια αποχώρηση από τον ΣΥΡΙΖΑ δεν εγγυάται κανένα πολιτικό μέλλον.

Γι’ αυτό και όλα δείχνουν ότι θα επιδιώξουν να δώσουν τη μάχη εκ των έσω, διατηρώντας τις δυνάμεις τους μέχρι τον Σεπτέμβριο και περιμένοντας τις τελικές κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα.

Το μεγάλο ερώτημα της ταυτότητας

Πέρα όμως από τα πρόσωπα, τις τάσεις και τους εσωκομματικούς συσχετισμούς, αναδεικνύεται ένα πολύ βαθύτερο πολιτικό ερώτημα.

Τι ακριβώς είναι σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ και ποια είναι η αποστολή του;

Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής μπορεί να ερμηνευθεί ως μια ρεαλιστική προσαρμογή στις πολιτικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Μπορεί όμως να ερμηνευθεί και ως μια έμμεση παραδοχή ότι το κόμμα αδυνατεί να διαμορφώσει μόνο του πειστική στρατηγική εξουσίας.

Όταν ένα πολιτικό κόμμα αρχίζει να αναζητά τη σωτηρία του μέσα από διαρκείς ανασυνθέσεις, μετασχηματισμούς και νέες πολιτικές φόρμουλες, τίθεται αναπόφευκτα το ζήτημα της ταυτότητάς του.

Η ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα κομμάτων που επιχείρησαν να επανεκκινήσουν μέσα από συγχωνεύσεις και νέες συμμαχίες. Ορισμένα πέτυχαν να ανανεωθούν. Άλλα εξαφανίστηκαν πολιτικά.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο πυρήνας του σημερινού προβληματισμού.

Όταν ένα κόμμα εγκαταλείπει σταδιακά τη δική του πολιτική αυτονομία και αναζητά σωσίβια σε διαρκείς ανασυνθέσεις, το αποτέλεσμα δεν είναι πάντοτε η αναγέννηση. Συχνά είναι η απώλεια του ίδιου του λόγου ύπαρξής του.

Ραντεβού τον Σεπτέμβριο

Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής έδωσε μια προσωρινή απάντηση στο ερώτημα της πολιτικής στάσης απέναντι στην ΕΛΑΣ. Δεν έδωσε όμως απάντηση στο ερώτημα της επόμενης ημέρας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ εισέρχεται σε ένα καλοκαίρι πολιτικής αναμονής.

Οι αποχωρήσεις συνεχίζονται, οι οργανωτικές αντοχές δοκιμάζονται και τα περισσότερα στελέχη παρακολουθούν τις κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα, γνωρίζοντας ότι εκεί θα κριθούν οι πραγματικές εξελίξεις.

Το φθινόπωρο αναμένεται καθοριστικό.

Τότε θα φανεί αν η σημερινή επιλογή αποτέλεσε την απαρχή ενός νέου πολιτικού κύκλου ή αν θα καταγραφεί ως η στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ αναγνώρισε, έστω σιωπηρά, ότι δεν μπορεί πλέον να πορευτεί μόνος του και αναζήτησε το μέλλον του στη σκιά ενός νέου πολιτικού φορέα.

Μέχρι τότε, το κόμμα παραμένει σε μια ιδιότυπη κατάσταση αναμονής. Και όσο η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τον Τσίπρα και όχι γύρω από τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι η μεγαλύτερη κρίση που αντιμετωπίζει δεν είναι οργανωτική ή εκλογική. Είναι κρίση ταυτότητας.

Καθημερινός Παρατηρητής