Σύμφωνα με τα πορίσματα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, κρίσιμα υλικά στο εσωτερικό των βαγονιών και συγκεκριμένα τα καθίσματα  δεν ανταποκρίνονταν στο σύγχρονο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πρότυπο πυρασφάλειας. Πρόκειται για προδιαγραφές που δεν αποτελούν τυπική γραφειοκρατική υποχρέωση, αλλά βασικό μηχανισμό προστασίας της ανθρώπινης ζωής σε περιπτώσεις πυρκαγιάς ή έκρηξης.

Οι τεχνικές αυτές προδιαγραφές προβλέπουν τη χρήση υλικών χαμηλής ευφλεκτότητας, περιορισμένης εκπομπής τοξικών αερίων και καθυστέρησης εξάπλωσης της φωτιάς. Η μη συμμόρφωση σε τέτοιες απαιτήσεις, σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα της ασφάλειας μεταφορών, μπορεί να μετατρέψει έναν χώρο διαφυγής σε παγίδα θανάτου.

Μαρτυρίες που επιβεβαιώνονται

Οι αποκαλύψεις αυτές έρχονται να δώσουν δραματική διάσταση σε μαρτυρίες επιζώντων αλλά και σε στοιχεία από ιατροδικαστικές εκθέσεις, σύμφωνα με τα οποία αρκετοί επιβάτες δεν υπέκυψαν μόνο από τη σύγκρουση, αλλά από ασφυξία και εγκαύματα. Οι περιγραφές ανθρώπων που εγκλωβίστηκαν μέσα σε βαγόνια γεμάτα καπνούς και τοξικά αέρια πλέον δεν αποτελούν απλές καταγγελίες συγγενών θυμάτων, αλλά ενδεχομένως τεκμηριώνονται από τεχνικά δεδομένα.

Η διάσταση αυτή μετατοπίζει το βάρος της διερεύνησης από το «πώς συνέβη η σύγκρουση» στο «γιατί η σύγκρουση μετατράπηκε σε μαζική καταστροφή».

Το αίνιγμα της πυρόσφαιρας

Παράλληλα, παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα και αμφιλεγόμενα ερωτήματα της τραγωδίας: η προέλευση της πυρόσφαιρας που ακολούθησε τη σύγκρουση και συνέβαλε στην έκταση της καταστροφής.

Οι τεχνικές εκτιμήσεις εξετάζουν δύο βασικά σενάρια:

• Την πιθανότητα ύπαρξης εύφλεκτου φορτίου στην εμπορική αμαξοστοιχία.

• Την πιθανότητα ανάφλεξης υγρών ή εξοπλισμού της μηχανής της επιβατικής αμαξοστοιχίας, τα οποία επίσης εξετάζεται αν πληρούσαν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές ασφάλειας.

Και στις δύο περιπτώσεις, το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Αγγίζει την εποπτεία, τους ελέγχους πιστοποίησης, αλλά και τη συνολική λειτουργία των μηχανισμών ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου.

Εποπτεία χωρίς έλεγχο;

Πηγές από τον χώρο των μεταφορών επισημαίνουν ότι η πιστοποίηση υλικών και εξοπλισμού αποτελεί διαρκή διαδικασία και όχι εφάπαξ έλεγχο. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν υπήρχε ουσιαστικός έλεγχος συμμόρφωσης των βαγονιών με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ή αν η διαδικασία περιοριζόταν σε τυπικές εγκρίσεις.

Η διερεύνηση αυτών των ζητημάτων αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέεται με την ευθύνη οργανισμών, εταιρειών συντήρησης αλλά και κρατικών μηχανισμών εποπτείας.

Η σκιά της συγκάλυψης

Όσο περισσότερα τεχνικά δεδομένα δημοσιοποιούνται, τόσο ενισχύεται η αίσθηση στην κοινή γνώμη ότι η πλήρης αλήθεια δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί. Η καθυστέρηση απαντήσεων σε κρίσιμα ερωτήματα, οι αντικρουόμενες εκτιμήσεις και η αργή πρόοδος της διερεύνησης εντείνουν την καχυποψία για πιθανή συγκάλυψη ευθυνών.

Η τραγωδία των Τεμπών δεν αποτελεί μόνο ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα. Αποτελεί δοκιμασία για την αξιοπιστία των θεσμών, τη λειτουργία της δικαιοσύνης και την ικανότητα του κράτους να προστατεύει τους πολίτες του.

Η κοινωνία δεν ζητά απλώς εξηγήσεις. Ζητά απαντήσεις με ονόματα, ευθύνες και ουσιαστικές αλλαγές ώστε μια τέτοια τραγωδία να μην επαναληφθεί.