Σε λίγες ημέρες, στις 23 Ιουνίου, συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου. Μια επέτειος που δεν προσφέρεται μόνο για μνημόσυνα και επετειακές αναφορές, αλλά κυρίως για πολιτικά συμπεράσματα.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν δημιούργησε ένα κόμμα διαμαρτυρίας ούτε έναν πολιτικό σχηματισμό που αρκούνταν σε ρόλο συμπληρωματικής δύναμης. Δημιούργησε τη μεγάλη δημοκρατική και προοδευτική παράταξη, η οποία εξέφρασε κοινωνικά στρώματα, λαϊκές δυνάμεις, τη μεσαία τάξη, τον κόσμο της εργασίας και της παραγωγής, έχοντας έναν σαφή πολιτικό αντίπαλο: τη συντηρητική παράταξη.

Το ΠΑΣΟΚ έγινε κόμμα εξουσίας όχι επειδή πολεμούσε ταυτόχρονα όλους, αλλά επειδή κατάφερε να συγκροτήσει ένα ευρύ κοινωνικό και πολιτικό ρεύμα απέναντι στη Δεξιά. Έγινε ηγεμονική δύναμη επειδή εξέφρασε την προοδευτική πλειοψηφία και όχι επειδή αναζητούσε ίσες αποστάσεις.

Σήμερα, η στρατηγική του λεγόμενου «διμέτωπου», που επιχειρεί να εξισώσει τη Νέα Δημοκρατία με τον χώρο που εκφράζει ο Αλέξης Τσίπρας, δημιουργεί περισσότερο σύγχυση παρά πολιτική προοπτική. Διότι, στην πολιτική, όταν επιτίθεσαι ταυτόχρονα και προς τα δεξιά και προς τα αριστερά, στο τέλος κανείς δεν καταλαβαίνει ποιος είναι ο πραγματικός σου αντίπαλος και ποια κοινωνική πλειοψηφία επιδιώκεις να εκφράσεις.

Η Νέα Δημοκρατία κυβερνά επτά χρόνια. Είναι αυτή που εφαρμόζει συγκεκριμένες πολιτικές στην οικονομία, στην εργασία, στην υγεία, στην παιδεία, στο κοινωνικό κράτος. Είναι αυτή που φέρει την ευθύνη για τη διεύρυνση των ανισοτήτων, για την ακρίβεια, για τη συγκέντρωση πλούτου σε λίγους, για την αποδυνάμωση των θεσμών και την απαξίωση της πολιτικής.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η στρατηγική των ίσων αποστάσεων δεν παράγει πολιτική ηγεμονία. Αντίθετα, οδηγεί σε μια ιδιότυπη πολιτική ουδετερότητα, η οποία ευνοεί πρωτίστως την κυβέρνηση και δευτερευόντως όσους εμφανίζονται ως εναλλακτική αντιπολιτευτική έκφραση.

Η ιστορία του ΠΑΣΟΚ δεν είναι η ιστορία ενός κόμματος που αυτοπροσδιοριζόταν μέσα από τον φόβο απέναντι στους άλλους χώρους της προοδευτικής παράταξης. Είναι η ιστορία ενός κινήματος που διεκδικούσε την ηγεμονία στον χώρο της δημοκρατικής παράταξης, συσπειρώνοντας και όχι κατακερματίζοντας τις κοινωνικές δυνάμεις που ζητούσαν αλλαγή.

Τριάντα χρόνια μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου, το πραγματικό ερώτημα παραμένει αμείλικτο:

Θέλει το ΠΑΣΟΚ να γίνει ξανά ο μεγάλος πόλος της προοδευτικής παράταξης και δύναμη κυβερνητικής αλλαγής ή θα αρκεστεί στον ρόλο ενός κόμματος που, στο όνομα του «διμέτωπου», μοιράζει πολιτικές ασίστ τόσο στον Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και σε όσους επιδιώκουν να επανεμφανιστούν ως η μοναδική εναλλακτική απέναντί του;

Γιατί η ιστορία έχει δείξει ότι τα μεγάλα κόμματα δεν γεννιούνται από τις ίσες αποστάσεις. Γεννιούνται από τα καθαρά πολιτικά και ιδεολογικά μέτωπα και από την ικανότητα να εκφράζουν τις μεγάλες κοινωνικές πλειοψηφίες.

Και αυτό ήταν το μεγάλο πολιτικό μάθημα του Ανδρέα Παπανδρέου.