Τραμπ και Γροιλανδία: όταν η γεωπολιτική απειλή γίνεται επίσημο σενάριο
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία την αιφνιδιαστική επαναφορά ενός ακραίου ,αλλά πλέον ανοιχτά συζητούμενου ,σεναρίου από τον Ντόναλντ Τραμπ: την προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Διαρροές από αμερικανικά κέντρα αποφάσεων επιβεβαιώνουν ότι στον Λευκός Οίκος δεν πρόκειται απλώς για ρητορική πρόκληση, αλλά για σενάρια που εξετάζονται σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία την αιφνιδιαστική επαναφορά ενός ακραίου ,αλλά πλέον ανοιχτά συζητούμενου ,σεναρίου από τον Ντόναλντ Τραμπ: την προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Διαρροές από αμερικανικά κέντρα αποφάσεων επιβεβαιώνουν ότι στον Λευκός Οίκος δεν πρόκειται απλώς για ρητορική πρόκληση, αλλά για σενάρια που εξετάζονται σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού.
Η Ευρώπη «πάγωσε». Όχι μόνο γιατί πρόκειται για μια πρωτοφανή αμφισβήτηση της εδαφικής κυριαρχίας μιας περιοχής που ανήκει στο Βασίλειο της Δανία, αλλά κυρίως γιατί η κίνηση αυτή θυμίζει επικίνδυνα λογικές 19ου αιώνα: ισχύς αντί κανόνων, γεωπολιτική επιβολή αντί διεθνούς δικαίου.
Η Γροιλανδία ως γεωπολιτικό τρόπαιο
Η Γροιλανδία δεν βρίσκεται στο στόχαστρο τυχαία. Το νησί αποτελεί κεντρικό κρίκο στη νέα σκακιέρα της Αρκτικής:
-
ελέγχει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς που ανοίγουν λόγω της κλιματικής αλλαγής,
-
διαθέτει σπάνιες γαίες και φυσικούς πόρους στρατηγικής σημασίας,
-
λειτουργεί ως ανάχωμα στον αυξανόμενο ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας–Ρωσίας στον Αρκτικό Κύκλο.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη στρατιωτική παρουσία στο νησί, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να μετατρέψει την «άτυπη επιρροή» σε θεσμικό έλεγχο.
Τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στον Λευκό Οίκο εξετάζονται τέσσερις βασικοί άξονες:
-
Οικονομική συμφωνία τύπου “αγοράς”, επαναφέροντας παλαιότερη πρόταση Τραμπ.
-
Ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας, με διευρυμένες αρμοδιότητες και μόνιμες υποδομές.
-
Πολιτική και διπλωματική πίεση προς την Κοπεγχάγη, μέσω ΝΑΤΟ και διμερών διαύλων.
-
Επίκληση της αυτοδιάθεσης των κατοίκων της Γροιλανδίας, με οικονομικά ανταλλάγματα και πολιτικές δεσμεύσεις.
Όλα τα παραπάνω συγκλίνουν σε ένα επικίνδυνο συμπέρασμα: η προσάρτηση δεν αντιμετωπίζεται πια ως «αστείο», αλλά ως πιθανό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Ευρώπη σε συναγερμό
Στις Βρυξέλλες, αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκή Ένωση κάνουν λόγο για κόκκινη γραμμή. Η έμμεση ή άμεση αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας κράτους-μέλους συνιστά θεμελιώδη απειλή για τη διεθνή τάξη πραγμάτων. Η Δανία ξεκαθαρίζει ότι η Γροιλανδία «δεν πωλείται και δεν προσαρτάται», ενώ οι τοπικές αρχές στο Νουούκ υπογραμμίζουν ότι μόνο ο λαός της Γροιλανδίας μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον του.
Η πολιτική ουσία πίσω από την απειλή
Η στάση Τραμπ δεν είναι μεμονωμένη. Εντάσσεται σε μια συνολικότερη λογική αναθεωρητισμού, όπου η γεωπολιτική ισχύς επιχειρεί να υπερισχύσει του διεθνούς δικαίου. Σε μια εποχή πολέμων, ενεργειακής ανασφάλειας και παγκόσμιας ρευστότητας, τέτοιες απειλές δεν είναι απλώς δηλώσεις· είναι παράγοντες αποσταθεροποίησης.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η Ευρώπη αιφνιδιάστηκε. Είναι αν θα αποδεχθεί σιωπηρά αυτή τη νέα πραγματικότητα ή αν θα υπερασπιστεί ενεργά τις αρχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η μεταπολεμική διεθνής τάξη.
Πασχάλης Θ. Τόσιος
