Από τις δεξαμενές προπανίου έως τα Τέμπη και τις πλημμύρες του Daniel

Η τραγωδία στο εργοστάσιο της Βιολάντα δεν αποτελεί ένα αποκομμένο «ατύχημα». Αντίθετα, εντάσσεται σε ένα συνεκτικό μοντέλο εξουσίας που κυριάρχησε επί χρόνια στη Θεσσαλία: πολιτική κάλυψη, διοικητική ανοχή, προτεραιότητα στα οικονομικά συμφέροντα και διαρκής υποτίμηση της ανθρώπινης ζωής.

Αγοραστός: ο κοινός παρονομαστής των καταστροφών

Τα έγγραφα της Περιφέρειας Θεσσαλίας αποκαλύπτουν ότι η μη συμβατότητα των υπόγειων δεξαμενών προπανίου στο εργοστάσιο Βιολάντα είχε διαπιστωθεί υπηρεσιακά. Παρ’ όλα αυτά, δύο ημέρες αργότερα εκδόθηκε άδεια εγκατάστασης, με όρους και μελλοντικές προθεσμίες συμμόρφωσης.

Η πολιτική ευθύνη αυτής της επιλογής βαραίνει τη διοίκηση της Περιφέρειας επί Κώστας Αγοραστός, ενός προσώπου που δεν είναι άγνωστο σε υποθέσεις όπου η εξουσία λειτούργησε εις βάρος της ασφάλειας και της αλήθειας.

Ο ίδιος:

• ήταν ο Περιφερειάρχης που, με σαφή πολιτική κάλυψη και εντολές από το Μαξίμου, προχώρησε στο μπάζωμα του τόπου του εγκλήματος στα Τέμπη, αλλοιώνοντας κρίσιμα στοιχεία μιας εθνικής τραγωδίας,

• ήταν ο πολιτικός προϊστάμενος μιας Περιφέρειας που δεν διέθετε ουσιαστικά αντιπλημμυρικά έργα, με αποτέλεσμα οι καταστροφικές πλημμύρες από τον Daniel να ισοπεδώσουν χωριά, καλλιέργειες και ζωές.

Η επαναλαμβανόμενη επιλογή είναι η ίδια:
διαχείριση κρίσεων με επικοινωνιακά μπαλώματα και όχι με πρόληψη, διαφάνεια και λογοδοσία.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν «τηρήθηκε ο τύπος», αλλά:

• γιατί σε κάθε κρίσιμη στιγμή η Περιφέρεια λειτουργούσε υπέρ της διευκόλυνσης και όχι της ασφάλειας,

• και πώς το ίδιο πολιτικό πρόσωπο εμφανίζεται διαρκώς στο επίκεντρο υποθέσεων που καταλήγουν σε ανθρώπινες τραγωδίες.

Παπαστεργίου: τεχνικές υπογραφές και πολιτική αποσιώπηση

Στο κάδρο της έρευνας βρίσκεται και ο σημερινός υπουργός, πρώην δήμαρχος Τρικάλων, Δημήτρης Παπαστεργίου, καθώς δημόσια έχει επιβεβαιώσει ότι εργάστηκε ως μηχανικός στην επιχείρηση το 2007.

Το ζήτημα δεν είναι προσωπικό. Είναι θεσμικό:

• Ποιο ήταν το ακριβές αντικείμενο των μελετών που υπέγραψε;

• Κάλυπταν τμήματα, εγκαταστάσεις ή χρήσεις που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τις υποδομές υψηλής επικινδυνότητας;

• Πώς διασφαλίζεται ότι η πολιτική του ιδιότητα σήμερα δεν λειτουργεί ως ασπίδα αποσιώπησης για τεχνικά ζητήματα που ερευνώνται;

Η σιωπή ή η αποσπασματική απάντηση δεν συνάδει με τη σοβαρότητα της υπόθεσης.

Η διοίκηση του εργοστασίου και το δόγμα “πάμε και βλέπουμε”

Πέρα από τις πολιτικές ευθύνες, η διοίκηση της Βιολάντα φέρει ακέραια ευθύνη για:

• την καθημερινή ασφάλεια των εργαζομένων,

• τη συντήρηση των δεξαμενών και των δικτύων,

• τη μη κανονικοποίηση προειδοποιητικών ενδείξεων κινδύνου.

Όταν η παραγωγή και το κόστος τίθενται πάνω από την ασφάλεια, το αποτέλεσμα δεν είναι «ατύχημα». Είναι προαναγγελθείσα τραγωδία.

Το δεξιό σύστημα εξουσίας και η κουλτούρα της εξυπηρέτησης

Η υπόθεση Βιολάντα φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο το δεξιό σύστημα εξουσίας στη Θεσσαλία λειτούργησε επί χρόνια:

• στενή σχέση πολιτικής εξουσίας και μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων,

• ελαστικοί έλεγχοι,

• διοικητικές διευκολύνσεις βαφτισμένες ως «ανάπτυξη».

Το ίδιο μοντέλο που:

• μπάζωσε τα Τέμπη,

• άφησε την Περιφέρεια απροστάτευτη απέναντι στις πλημμύρες,

• και τώρα εμφανίζεται πίσω από αδειοδοτήσεις που τίθενται υπό έλεγχο μετά από έναν ακόμη θάνατο.

Κυβερνητική στάση: άρνηση και συγκάλυψη

Η στάση του κυβερνητικού εκπροσώπου και στελεχών της ΝΔ, που έσπευσαν να αποποιηθούν πολιτικές ευθύνες, να μιλήσουν για «μεμονωμένα λάθη» και να επιτεθούν σε όσους ζητούν απαντήσεις, δεν είναι απλώς άστοχη.
Είναι προσβλητική για τη μνήμη των θυμάτων.

Όταν υπάρχουν έγγραφα, υπογραφές και πολιτικές αποφάσεις, η επικοινωνιακή διαφυγή ισοδυναμεί με προσπάθεια συγκάλυψης.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η Βιολάντα δεν είναι μια μεμονωμένη υπόθεση. Είναι ο καθρέφτης ενός συστήματος που:

• δεν προλαμβάνει,

• δεν ελέγχει,

• δεν λογοδοτεί.

Και όσο το δεξιό σύστημα εξουσίας επιχειρεί να κλείσει τους φακέλους, οι τραγωδίες θα ανοίγουν νέους.

Πασχάλης Θ. Τόσιος
Καθημερινός Παρατηρητής