Όταν κάθε καλοκαίρι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με καταστροφικές πυρκαγιές, καμένες περιουσίες και απειλές για ανθρώπινες ζωές, η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται στα «ακραία καιρικά φαινόμενα» και στην «κλιματική κρίση». Η κλιματική κρίση είναι πραγματική. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, οι υποδομές όφειλαν να έχουν προσαρμοστεί εγκαίρως.

Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει την ευθύνη για τη λειτουργία, τη συντήρηση και την ανάπτυξη του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Ενός τεράστιου δικτύου με εναέριες γραμμές, στύλους και εγκαταστάσεις που σε πολλές περιοχές περνούν μέσα ή δίπλα από δάση και αγροτικές εκτάσεις.

Κάθε φορά λοιπόν που μια πυρκαγιά αποδίδεται ή διερευνάται ως πιθανώς συνδεόμενη με βλάβη, σπινθήρα, πτώση καλωδίου ή επαφή της βλάστησης με ηλεκτροφόρες γραμμές, δεν αρκεί να αναζητούμε μόνο τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας. Πρέπει να εξετάζουμε συνολικά την κατάσταση του δικτύου, το ύψος των επενδύσεων, τον ρυθμό εκσυγχρονισμού και, κυρίως, τις πολιτικές επιλογές που διαμόρφωσαν αυτή την πραγματικότητα.

Το 49% του ΔΕΔΔΗΕ πέρασε στη Macquarie Asset Management και η κυβέρνηση παρουσίασε το υψηλό τίμημα ως οικονομική επιτυχία. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν ήταν μόνο πόσο πουλήθηκε το ποσοστό. Ήταν με ποιους όρους και τι εξασφάλισε η χώρα για το ίδιο το δίκτυο.

Γιατί το Δημόσιο δεν οφείλει να επιδιώκει απλώς το υψηλότερο δυνατό τίμημα. Οφείλει να απαιτεί το μεγαλύτερο δυνατό δημόσιο όφελος: ταχύτερη υπογειοποίηση σε δασικές και ευάλωτες περιοχές, αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού, αυστηρότερη συντήρηση, καλύτερη διαχείριση της βλάστησης και ένα πραγματικά επιθετικό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού.

Κι όμως, σε πολλές περιοχές η εικόνα εξακολουθεί να παραπέμπει σε δίκτυο άλλης εποχής. Εναέρια καλώδια, γερασμένες υποδομές και εγκαταστάσεις εκτεθειμένες σε θερμοκρασίες και ανέμους που πλέον κάθε καλοκαίρι γίνονται ολοένα πιο ακραίοι.

Ο χαρακτηρισμός «ο ΔΕΔΔΗΕ είναι ο μεγάλος εμπρηστής» είναι πολιτικός και συμβολικός. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί σοβαρά ότι όλες οι πυρκαγιές προκαλούνται από το ηλεκτρικό δίκτυο. Αλλά εξίσου σοβαρό είναι να αρνούμαστε ότι ένα ανεπαρκώς συντηρημένο ή παρωχημένο δίκτυο μπορεί να μετατραπεί σε παράγοντα κινδύνου.

Και όταν το δίκτυο γίνεται το «φιτίλι», η κυβέρνηση δεν μπορεί να εμφανίζεται ως αμέτοχος παρατηρητής.

Η ευθύνη δεν σταματά, όμως, στις πυρκαγιές. Υπάρχει και η άλλη μεγάλη πληγή: η έλλειψη ηλεκτρικού χώρου. Μικροί και μεσαίοι παραγωγοί, αγρότες, ενεργειακές κοινότητες και μικρές επιχειρήσεις συναντούν καθυστερήσεις και αδυναμία σύνδεσης, την ώρα που οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι διαθέτουν κεφάλαια, πρόσβαση και δυνατότητα να κυριαρχούν στην αγορά.

Έτσι η «πράσινη μετάβαση» κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια ακόμη διαδικασία συγκέντρωσης της παραγωγής στα χέρια λίγων.

Η ίδια λογική συναντάται και στις μεγάλες παραχωρήσεις: το κράτος πανηγυρίζει για το υψηλό τίμημα, αλλά στο τέλος ο λογαριασμός περνά στον πολίτη μέσα από διόδια, τέλη, αυξημένες χρεώσεις και ακριβότερες μεταφορές.

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι πόσα δισεκατομμύρια εισπράχθηκαν σήμερα. Είναι πόσο θα πληρώσει η κοινωνία αύριο.

Οι δημόσιες υποδομές δεν είναι απλώς αριθμοί σε ένα Excel. Το ηλεκτρικό δίκτυο δεν είναι μόνο αποδόσεις, κέρδη και μερίσματα. Είναι ζήτημα ασφάλειας, παραγωγής, ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική ευθύνη.

Αν σε μια πυρκαγιά αποδειχθεί ότι η αιτία ήταν ηλεκτρική εγκατάσταση, οι τεχνικές και οι νομικές ευθύνες πρέπει να διερευνηθούν μέχρι τέλους. Όμως υπάρχει και μια ευρύτερη ευθύνη: ποιος όφειλε να απαιτήσει περισσότερες επενδύσεις, ποιος να επιταχύνει την υπογειοποίηση, ποιος να ελέγξει αυστηρότερα το δίκτυο και ποιος να βάλει την ασφάλεια πάνω από τη χρηματοοικονομική απόδοση;

Η κυβέρνηση μπορεί να μην κρατά το καλώδιο που σπινθηρίζει.

Είναι όμως αυτή που καθορίζει τους κανόνες.

Και αυτή η ευθύνη ούτε πωλείται, ούτε παραχωρείται, ούτε ιδιωτικοποιείται.