Την ώρα που η Ελλάδα μετρά ανθρώπινες απώλειες, κατεστραμμένες περιουσίες και ανυπολόγιστη περιβαλλοντική ζημιά, οι παλαιότερες προειδοποιήσεις και οι πολιτικές πρωτοβουλίες του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου αποκτούν νέα επικαιρότητα.

Η χώρα θρηνεί ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, πολίτες που είδαν τις περιουσίες τους να παραδίδονται στις φλόγες και έναν πολύτιμο φυσικό πλούτο να χάνεται για ακόμη μία φορά. Η απώλεια πυροσβεστών αποτελεί μια τραγική υπενθύμιση ότι όσοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης με τις πυρκαγιές πληρώνουν συχνά βαρύ τίμημα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Α. Παπανδρέου εκφράζει τα ειλικρινή του συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι η συγκίνηση και η διαχείριση των συνεπειών δεν αρκούν όταν οι ίδιες τραγωδίες επαναλαμβάνονται.

«Όταν οι ίδιες τραγωδίες επαναλαμβάνονται, η ευθύνη είναι πρωτίστως πολιτική», είναι το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται από την παρέμβασή του.

Η κλιματική κρίση, όπως επισημαίνει, είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Δεν μπορεί, όμως, να μετατρέπεται σε γενικό άλλοθι για τις αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού. Αντίθετα, απαιτεί ένα κράτος που θα επενδύει στην πρόληψη, θα σχεδιάζει με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και θα συντονίζει αποτελεσματικά όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που πλήττουν την Ελλάδα, τη Νότια Ευρώπη και ολόκληρη τη Μεσόγειο επιβεβαιώνουν ότι η κλιματική απειλή εντείνεται και ότι οι παραδοσιακές, αποσπασματικές αντιδράσεις δεν επαρκούν πλέον. Η ανάγκη για ολιστικές πολιτικές, επιστημονικό σχεδιασμό και ουσιαστική ευρωπαϊκή συνεργασία για την πρόληψη και την ανθεκτικότητα καθίσταται περισσότερο επιτακτική από ποτέ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση του Γιώργου Α. Παπανδρέου επαναφέρει στο προσκήνιο τις προειδοποιήσεις και τις πολιτικές που είχαν διατυπωθεί και θεσμοθετηθεί εδώ και χρόνια, όταν η κλιματική κρίση δεν είχε ακόμη λάβει τις σημερινές δραματικές διαστάσεις. Η έγκαιρη ανάδειξη της ανάγκης για πρόληψη, διεθνή συνεργασία, πράσινη μετάβαση και ενίσχυση της πολιτικής προστασίας αποτυπώνει μια πολιτική διορατικότητα που σήμερα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Όπως υπογραμμίζεται, η έλλειψη συνέχειας στον σχεδιασμό και η απουσία μιας σταθερής εθνικής στρατηγικής έχουν κόστος για τη χώρα. Η υποβάθμιση της πρόληψης, οι ελλείψεις σε μέσα και προσωπικό, καθώς και η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δεν αποτελούν απλώς διοικητικές αδυναμίες, αλλά πολιτικές επιλογές με άμεσες συνέπειες για την ασφάλεια των πολιτών και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην καθυστέρηση εκσυγχρονισμού του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Σε μια εποχή κατά την οποία οι κλιματικοί κίνδυνοι αυξάνονται, οι απαραίτητες επενδύσεις σε υποδομές, ασφάλεια και πρόληψη δεν μπορούν να παραμένουν πίσω.

Κεντρικό ρόλο σε ένα σύγχρονο σύστημα πολιτικής προστασίας πρέπει να έχουν οι πυροσβέστες και η Δασική Υπηρεσία, με μόνιμη ενίσχυση σε προσωπικό και μέσα. Παράλληλα, καθοριστική θεωρείται η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, ώστε η πρόληψη να μην αποτελεί μόνο ευθύνη της κεντρικής διοίκησης, αλλά κοινή και οργανωμένη προσπάθεια.

Το μήνυμα είναι σαφές: η Πολιτεία δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση των καταστροφών αφού αυτές εκδηλωθούν. Οφείλει να διαθέτει τους μηχανισμούς, τις υποδομές και τη στρατηγική που θα επιτρέπουν την έγκαιρη πρόληψή τους.

Η χώρα χρειάζεται μια νέα εθνική στρατηγική πολιτικής προστασίας, με έμφαση στην πρόληψη, την επιστημονική γνώση, την αποκέντρωση, τη θεσμική συνέχεια και τη λογοδοσία.

Και μέσα από τις σημερινές τραγικές εξελίξεις, επανέρχεται με ιδιαίτερη ένταση ένα πολιτικό ερώτημα: πόσο διαφορετική θα ήταν η κατάσταση, αν οι έγκαιρες προειδοποιήσεις και οι πολιτικές πρωτοβουλίες που είχαν διατυπωθεί πριν από χρόνια είχαν αποκτήσει συνέχεια και συνέπεια;

Η σημερινή πραγματικότητα, πάντως, αναδεικνύει ότι η διορατικότητα του Γιώργου Α. Παπανδρέου γύρω από την κλιματική κρίση και την ανάγκη μετάβασης από την καταστολή στην πρόληψη δεν ήταν απλώς μια πολιτική θέση, αλλά μια έγκαιρη προειδοποίηση για προκλήσεις που πλέον βρίσκονται στο επίκεντρο της καθημερινότητας.